Dieta bezglutenowa – moda czy konieczność?

Coraz większą popularnością cieszy się dieta oparta na produktach bezglutenowych. Dawniej uznawano ją za niewygodną konieczność w celiakii oraz chorobie Duhringa. Obecnie wiadomo, że eliminacja glutenu wskazana jest również przy alergii, nietolerancji lub nadwrażliwości na to białko. Za każdą z tych dolegliwości odpowiada inny rodzaj procesów immunologicznych i dlatego diagnozuje się je innymi badaniami. Moda na dietę bezglutenową rozpowszechniła się już na dobre w Stanach Zjednoczonych, gdzie duża ilość osób wzoruje się na celebrytach bez medycznego uzasadnienia. Inną przyczyną zwiększonego zainteresowania eliminacją glutenu jest fakt, że pojawiły się ulepszone techniki diagnozy reakcji immunologicznej na gluten a także są one bardziej dostępne.

Ilu osób dotyczy celiakia?

dieta bezglutenowaSzacuje się że występowanie celiakii u populacji w Europie i USA rośnie z 0,03% w 1970 roku do 0,5-1,26% obecnie. Alergie na białka zbóż występują u 0,5-9%, zaś nadwrażliwość u ok. 3-6% osób na Świecie.

Czym jest gluten?

Gluten jest białkiem występującym w pszenicy, życie, jęczmieniu, natomiast w owsie występuje awenina – białko, powodujące nieco inne reakcje organizmu.

Zboża, które obecnie spożywamy, nie są tymi samymi, które zostały udomowione 10 000 lat temu. Przez ostatnie 500 lat zawartość glutenu wzrastała, ze względu na jego korzystne właściwości przy produkcji pieczywa (odpowiada za teksturę i kleistość ciasta). Niestety składnik glutenu – gliadyna – nie może być efektywnie trawiona przez enzymy jelitowe zaś u osób predysponowanych genetycznie wywołuje reakcję odpornościową. Rozpowszechnienie się technik rolnych i nowych odmian pszenicy powoduje zwiększenie ilości przypadków chorobowych związanych z glutenem. Dziś pszenica jest jednym z najważniejszych źródeł żywności na Świecie a jej spożycie znacznie wzrosło.

Skąd się dowiedzieć czy gluten mi szkodzi?

Objawy tego, że gluten nam szkodzi są różne, zaś sposoby identyfikacji przyczyny problemu nie są łatwe. Warto zatem udać się do gastrologa jeśli chcemy wprowadzić dietę eliminacyjną. Dieta bezglutenowa jest jedynym lekiem u osób chorych na celiakię i chorobę Duhringa, jednak w trakcie badań naukowych zauważono też poprawę stanu zdrowia u niektórych osób z autyzmem i zespołem jelita drażliwego.

Eliminacja glutenu w celiakii

Eliminacja glutenu w celiakii oraz nadwrażliwości pomaga zapobiegać takim schorzeniom jak osteoporoza, choroby neurologiczne, schorzenia autoimmunologiczne tarczycy, stawów i nieswoiste zapalenia jelit. Badania na zwierzętach oraz ludziach sugerują, że obecność w diecie glutenu może mieć wpływ na etiopatogenezę cukrzycy typu 1.

Wiadomo na pewno, że bez jednoznacznej diagnozy lekarskiej i zaleceń, nie możemy podejmować decyzji odnośnie eliminacji zbóż glutenowych. Warto jednak zmniejszyć spożycie produktów z pszenicy, żyta oraz jęczmienia na rzecz pokarmów naturalnie bezglutenowych.

Zawartość glutenu w ziarnie zbóż

Zawartość glutenu w ziarnie zbóż przedstawia schemat:

pszenica > jęczmień > żyto > owies

Produkty naturalnie dozwolone:

  • kasze: gryczana, jaglana
  • ryż
  • amarantus
  • kukurydza
  • ziemniaki
  • słodki ziemniak – batat
  • rośliny strączków (fasola, bób, groch, soczewica, ciecierzyca)
  • tapioka
  • napoje: herbaty owocowe, ziołowe, kawa, kompoty
  • wszystkie warzywa i owoce
  • mięsa
  • tłuszcze
  • przyprawy (gotowe mieszanki mogą zawierać dodatek mąki)
  • desery takie jak: kisiel, galaretki, czekolada

Bibliografia:
1. Maureen L, Brintha V; US perspective on gluten-related diseases: Clinical and Experimental Gastroenterology 2014;7 25–37.
2. Marietta E, Gomez A, Yeoman C, Tilahun A, Clark C; Low Incidence of Spontaneous Type 1 Diabetes in Non- Obese Diabetic Mice Raised on Gluten-Free Diets Is Associated with Changes in the Intestinal Microbiome: PLOS ONE 2013; 8(11).
3. Eswaran S, Goel A, Chey W; What Role Does Wheat Play in the
Symptoms of Irritable Bowel Syndrome?: Gastroenterology & Hepatology 2013; 85-91.
4. Ch’ng C, Jones K, Kingham J; Celiac Disease and Autoimmune Thyroid Disease: Clinical Medicine & Research 2007; 184-192.
5. Hernández-Lahoz C, Mauri-Capdevila G, Vega-Villar J, Rodrigo L; Neurological disorders associated with gluten sensitivity: Revista the Neurologia 2011; 287-300.
5. http://www.celiakia.pl/
6. Kropka B; Dieta bezglutenowa: http://www.mp.pl/

Ewelina Polak

Ewelina Polak

Absolwentka UM w Lublinie na kierunku Dietetyka Kliniczna oraz Technologii
Żywności i Żywienia Człowieka na Uniwersytecie Przyrodniczym. Prowadzi
poradnię dietetyczną DietBalans - poradnia@dietbalans.pl
Ewelina Polak

Latest posts by Ewelina Polak (see all)

1 komentarz

  1. Bardzo ciekawe! “…gdzie duża ilość osób wzoruje się na celebrytach bez medycznego uzasadnienia.”- Sama prawda!

Dodaj komentarz