Schemat żywienia dziecka w 1. roku życia

Część 2: Karmienie mlekiem modyfikowanym

Pierwsza część artykułu: “Schemat żywienia dziecka w 1. roku życia – karmienie naturalne

Czym jest mleko modyfikowane?

Jeżeli niemowlę nie jest karmione naturalnie, wymaga ono podania produktu zastępującego mleko matki. Mleko modyfikowane (MM) zwykle produkowane jest z mleka krowiego, które w procesach technologicznych poddawane jest niezbędnym zmianom ilościowym i jakościowym, tak aby jak najbardziej przypominało mleko kobiece. Preparaty mlekozastępcze mogą być również wytwarzane z hydrolizatów białka (białko jest rozłożone na mniejsze cząsteczki-aminokwasy i peptydy) lub izolatów białka sojowego.  Mleko modyfikowane powinno sprawić, aby tempo wzrastania i wskaźniki przemiany materii u niemowląt karmionych sztucznie były maksymalnie zbliżone do obserwowanych u niemowląt karmionych wyłącznie piersią. Mimo ciągłego doskonalenia preparatów mlekozastępczych odtworzenie składu mleka kobiecego nie jest możliwe, między innymi ze względu na to, iż skład mleka ludzkiego nie jest stały.

Mleko modyfikowane przyjmowane w pierwszym roku życia dzielimy na początkowe i następne.

Mleko początkowe jest najbardziej upodobnione pod względem składu do mleka kobiecego i jest przeznaczone dla najmłodszych niemowląt do 4. miesiąca życia, ale można je podawać również przez cały pierwszy rok życia. Preparat ten zaspokaja w całości zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Zawiera zwiększoną ilość białek serwatkowych (min. 60%) w porównaniu do kazeiny (max. 40%).

Mleko następne przeznaczone jest dla niemowląt od 5. miesiąca życia. Wymagania co do stopnia  modyfikacji są znacznie mniejsze niż w przypadku mleka początkowego. Proporcje białek serwatkowych do kazeiny są najczęściej takie jak w mleku krowim (20-80%).

Zasady karmienia mlekiem modyfikowanym

W przypadku karmienia MM nie sprawdza się zasada karmienia „na żądanie”, gdyż mogłoby to doprowadzić do stałego przekarmienia i otyłości. Przy wprowadzaniu karmienia sztucznego należy pamiętać o dopajaniu malucha wodą.

W pierwszych 10 dniach życia dziecka, wraz ze zwiększeniem objętości żołądka, zmienia się wielkość posiłku noworodka, która zależna jest również od wagi urodzeniowej. Objętość można orientacyjnie obliczyć korzystając ze wzoru: objętość mleka (ml) = 10 x (n-1), gdzie n oznacza dzień życia noworodka.

Po 10. dniu objętość żołądka nie zwiększa się już tak szybko i pod koniec 1. miesiąca życia wynosi około 100-110 ml. Objętość posiłku można orientacyjnie obliczyć ze wzoru: objętość posiłku (ml) = 100 ml + (n x 10) ml, gdzie n oznacza miesiąc życia dziecka.

Jak przygotować mleko?

Ze względu na to, iż mleko modyfikowane nie jest produktem sterylnym należy zachować pewne zasady podczas przygotowywania mieszanki:

-świeżą porcję mleka należy przygotować bezpośrednio przed każdym karmieniem

-pozostałość po karmieniu należy wyrzucić i nie wykorzystywać podczas kolejnego karmienia

-gotowych mieszanek nie należy przechowywać w termosach ani podgrzewaczach do butelek

Należy dokładnie przestrzegać zaleceń producenta dotyczących przygotowania mieszanki aby mleko było odpowiednio rozcieńczone.

Rozszerzanie diety

Między 4. a 6. miesiącem życia (w zależności od indywidualnego tempa rozwoju) wskazane jest stopniowe rozszerzanie diety o posiłki bezmleczne, bezglutenowe oraz zawierające gluten. Zgodnie z aktualnymi badaniami należy unikać zbyt wczesnego (poniżej 4. miesiąca życia) jak i zbyt późnego (powyżej 7. miesiąca życia) wprowadzania glutenu do diety dziecka. Gluten wprowadzamy nie wcześniej niż w 5. i nie później niż w 6. m.ż. zaczynając od dawki ekspozycyjnej, tj 2-3 g/100 ml. Kolejne produkty włączamy w podobnej kolejności jak u dzieci karmionych naturalnie, z tą różnicą, że pierwszy nowy posiłek włączamy już w 5. miesiącu. Najlepiej aby pierwszym posiłkiem były gotowane warzywa, natomiast po około 2 tygodniach można wprowadzić owoce (cały czas kontynuując podawanie warzyw). Jednocześnie można wprowadzić jajo, a w szczególności żółtko jaja kurzego.

Aktualnie nie ma dowodów naukowych uzasadniających opóźnienie wprowadzenia do diety białka jaja kurzego. Ważnym składnikiem diety niemowlęcia jest mięso, które jest źródłem między innymi żelaza. Początkowo podajemy ok 10 g gotowanego mięsa dziennie do przecieru jarzynowego. Ilość tą stopniowo zwiększamy do ok 20 g pod koniec 1 r. ż. Pierwszymi produktami mięsnymi wprowadzanymi do diety dziecka powinien być drób, wołowina, jagnięcina lub królik. Między 7. a 8. miesiącem życia należy wprowadzić do diety ryby (1-2 razy w tygodniu), w szczególności tłuste ryby morskie (śledź, łosoś, szprot). Jako dodatek do potraw, np. do zupy jarzynowej, powinno się stosować tłuszcze spożywcze.

Mogą to być: masło, oliwa z oliwek lub olej rzepakowy. Przetwory mleczne (jogurt naturalny, sery, kefir) można podawać już od 7-8 m.ż. Posiłki bezmleczne powinny stopniowo zastępować mleko, tak aby pod koniec 1 r.ż. niemowlę otrzymywało 2 lub maksymalnie 3 posiłki mleczne. Ilość soków wypijanych w ciągu dnia nie powinna być większa niż 150 ml, przy czym soki i owoce liczone są w jednej racji pokarmowej, z preferencją udziału świeżych owoców. Powinny to być produkty 100% przecierowe, bez dodatku cukru, pasteryzowane. Soki nie służą do zaspokajania pragnienia i nie powinny zastępować wody. Nie jest wskazane podawanie soków między posiłkami, aby nie ograniczać uczucia głodu.

Piśmiennictwo:

  1. Woś , Staszewska-Kwak A., „Żywienie dzieci”. Wyd. PZWL, Warszawa 2008
  2. Langley-Evans S., „Żywienie, wpływ na zdrowie człowieka”. Wyd. PZWL ,Warszawa 2014
  3. Szajewska H., Albrecht P., „Jak żywić niemowlęta i małe dzieci”. Wyd. PZWL Warszawa 2009
  4. ptp.edu.pl

Przeczytaj więcej na temat żywienia niemowląt: > LINK

Bogna Andrzejczak

Bogna Andrzejczak

Magister farmacji, specjalista ds. żywienia. Oba kierunki studiów ukończyłam na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu.
Bogna Andrzejczak

Latest posts by Bogna Andrzejczak (see all)

1 komentarz

Dodaj komentarz