Zespół metaboliczny

To jest część 2 artykułu – pierwszą część można przeczytać >>> tutaj

Część 2

Następstwa zespołu metabolicznego

  • Cukrzyca typu 2

Zespół metaboliczny stanowi jedną z najpoważniejszych przyczyn cukrzycy typu 2 i aż pięciokrotnie podnosi ryzyko powstawania tego schorzenia. Cukrzyca typu 2 traci dziś swoje charakterystyczne oblicze i przestaje być schorzeniem przypisywanym jedynie wiekowi starszemu. U zdrowych osób poziom glukozy jest utrzymywany w granicach normy dzięki prawidłowemu wydzielaniu insuliny przez komórki oraz wrażliwość tkanek na jej działanie.

U osób dotkniętych tą chorobą wyróżnia się dwa podstawowe defekty metaboliczne: upośledzone wydzielanie insuliny i spadek wrażliwości na ten hormon w tkankach obwodowych, m.in. mięśnie szkieletowe, wątroba, tkanka tłuszczowa, serce i inne. Rozwój cukrzycy wiąże się wciąż z narastającą insulinoopornością, która z reguły poprzedza na wiele lat wystąpienie jawnej cukrzycy. W tym okresie komórki beta wyrównują spadek wrażliwości na insulinę zwiększonym wydzielaniem tego hormonu, co skutkuje zwiększenie glikemii na czczo, lub też po obciążeniu glukozą. Po pewnym czasie funkcja komórek beta ulega upośledzeniu, co uniemożliwia zsyntetyzowanie wystarczającej ilości insuliny do utrzymania glikemii w normie. Następstwem tego jest narastanie hiperglikemii i ujawnienie się cukrzycy.

Cukrzyca typu 2 w około 80-90% przypadków występuje u pacjentów otyłych, z nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami gospodarki lipidowej, objawami choroby niedokrwiennej serca oraz z dną moczanową. W powstawaniu cukrzycy dużą rolę odgrywają też czynniki środowiskowe: mały lub całkowity brak aktywności fizycznej, siedzący tryb życia, łatwy dostęp do pożywienia i spożywania nadmiernej ilości pokarmów.

  • Otyłość

Trzykrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2, a ponad 90% osób z tym typem cukrzycy to osoby otyłe. U otyłych mężczyzn ryzyko zgonu z powodu cukrzycy wzrasta pięciokrotnie, natomiast u kobiet ryzyko to jest 7 razy większe. Szczególnie wysokie ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 zauważa się u osób z otyłością brzuszną. Niekorzystny wpływ na rozwój cukrzycy może też wiązać się ze zwiększeniem objętości komórek tkanki tłuszczowej i ich niekorzystnym profilem wydzielniczym (m.in. zwiększone wytwarzanie leptyny i zmniejszenie wytwarzania adyponektyny) oraz pobudzeniem układu adrenergicznego .

  • Nadciśnienie tętnicze

Otyłość będąca integralnym elementem zespołu metabolicznego, stanowi zgodnie z wytycznymi VII Raportu Joint National Committee (JNC) z 2003 r. jeden z najważniejszych czynników rozwoju nadciśnienia tętniczego. Im dłuższy czas trwania otyłości, tym większe zagrożenie nadciśnieniem tętniczym. Badania pokazują, że każdy przyrost masy ciała o 10 kg prowadzi do wzrostu ciśnienia skurczowego średnio o 3 mmHg, a rozkurczowego o 2,3 mmHg.

Insulinooporność i zespół metaboliczny zwiększa ryzyko powstawania nadciśnienia tętniczego krwi. Uważa się, że hiperinsulinemia zaburza rozkurcz naczyń, powodując wzrost ciśnienia tętniczego. Prawdopodobieństwo wystąpienia insulinooporoności u osób z otyłością trzewną i nadciśnieniem tętniczym jest duże. Utrzymanie prawidłowej masy ciała i jej kontrola stanowi jedną z najważniejszych metod profilaktyki rozwoju nadciśnienia tętniczego. Potwierdzono, że brzuszne gromadzenie tkanki tłuszczowej w szczególny sposób zagraża rozwojowi nadciśnienia tętniczego.

  • Niealkoholowe stłuszczenie wątroby

Kolejnym zaburzeniem związanym z zespołem metabolicznym i insulinoopornością jest niealkoholowe stłuszczenie wątroby, wynikające z odkładania tłuszczu w tym narządzie. Niealkoholowe stłuszczenie wątroby jest następstwem obecnej epidemii otyłości i występuje zarówno u dzieci i u dorosłych. Schorzenie to charakteryzuje się stłuszczeniem, zapaleniem i postępującym zwłóknieniem wątroby, skutkując marskością i schyłkową niewydolnością. Wystąpienie tej choroby posiada ścisły związek z otyłością i insulinoopornością. Zaleca się wykonanie badania w kierunku wykrywania niealkoholowego stłuszczenia wątroby u młodzieży z cechami charakterystycznymi dla zespołu metabolicznego.

Bibliografia:

  1. Musialik K, Strażyńska a. (2009) Zespół metaboliczny od przeszłości do przyszłości, Nowiny Lekarskie, tom 78
  2. Pupek- Musialik D. (2007) Nadwaga i otyłość z punktu widzenia profilaktyki i leczenia nadciśnienia tętniczego, Forum Profilaktyki, Nr 3
  3. Peckenpaugh N,J (2011) Podstawy żywienia i dietoterapii, Elsevier Urban & Partner, Wrocław
  4. Pawłowska J, Witkowski J, M, Bryl E. (2009) Zespół metaboliczny — aktualny stan wiedzy o przyczynach i patomechanizmach, Forum Medycyny Rodzinnej, Tom 3, Nr 4
  5. Pacholczyk M, Ferenc T, Kowalski J. (2008) Zespół metaboliczny. Część I: Definicje i kryteria rozpoznawania zespołu metabolicznego. Epidemiologia oraz związek z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, tom 62:
  6. Sieradzki J (2007) Otyłość a cukrzyca, Forum Profilaktyki, Nr 3
  7. Drzycimska- Tatka B, Drab- Rybczyńska A, Kasprzak J. (2011) Zespół metaboliczny- epidemia XXI wieku, Hygeia Public Health, tom 46
  8. Jarosz M. (2010) Praktyczny podręcznik dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa

 

Barbara Zielonka

Barbara Zielonka

Dietetyk, absolwentka Wyższej Szkoły Nauk Społecznych z siedzibą w Lublinie. Doświadczenie zawodowe zdobyłam w poradniach dietetycznych, oddziałach szpitalnych dla dzieci i dorosłych. Interesuję się edukacją żywieniową, nadwagą i otyłością oraz żywieniem dzieci w wieku 0-3lat.
Barbara Zielonka

Latest posts by Barbara Zielonka (see all)