Wielu dietetyków zna taki scenariusz. Do gabinetu przychodzi pacjent z nadwagą, prosząc o wskazówki dietetyczne. Brak dolegliwości, brak chorób przewlekłych. Chodzi o kwestię estetyki oraz dbałości o zdrowie. Dopiero po serii pytań pacjent przyznaje, że gdy ostatnio badał ciśnienie pomiar wskazał 146/92 mmHg. Chwila ciszy. Okazuje się, że to nie była anomalia. Zaczynasz mówić o tym, co to zmienia w dotychczasowym życiu pacjenta. Tłumaczysz, że nadciśnienie to cichy zabójca, który nie boli, ale krok po kroku niszczy serce, naczynia i mózg.
Amerykańskie AHA specjalnie dla takich pacjentów przygotowało 10 prostych zaleceń, które mają im pomóc w walce z chorobą. Jako dietetyk, możesz wykorzystać je jako metodę edukacji pacjenta i wygodną ściągawkę. Link do niej w Klubie Dietetyków znajdziesz tutaj:
Poniżej zaś tłumaczę krok po kroku poszczególne elementy wytycznych AHA z 2025 roku.
10 zaleceń AHA/ACC przy nadciśnieniu
Obniżenie ciśnienia krwi chroni mózg przed spadkiem funkcji poznawczych
Jeśli cierpisz na nadciśnienie, wpływa to na zdrowie mózgu w przyszłości. Wiele osób postrzega demencję jako nieuchronną chorobę w podeszłym wieku. Zadbanie o zdrowie układu krwionośnego jest skuteczną metodą profilaktyki. W ten prosty sposób spowalniamy starzenie się mózgu.
Nadciśnienie to główny czynnik ryzyka wystąpienia udaru, choroby wieńcowej, niewydolności serca i migotania przedsionków
Należy mieć świadomość, że nieleczone nadciśnienie prowadzi do zagrażających życiu, ciężkich schorzeń.
Ciąża nie chroni przed nadciśnieniem. Monitorowanie ciśnienia w tym okresie jest kluczowe.
Nadciśnienie w ciąży postrzegane bywa jako przejściowy problem dotyczący części kobiet. Dlatego ważne jest, by znać wartość ciśnienia krwi przed, w trakcie oraz po ciąży. Pomiary powinny być konsultowane z lekarzem prowadzącym ciążę.
Prawidłowe ciśnienie krwi kobiety w ciąży powinno wynosić poniżej 140/90 mmHg. Jeśli którakolwiek z tych wartości jest wyższa występuje nadciśnienie. Jeśli zaś ciśnienie skurczowe przekroczy 160 lub rozkurczowe 110, mówimy o poważnym nadciśnieniu.
Znaj swoje wartości ciśnienia
Prawidłowe ciśnienie to <120/80 mmHg. Wartości powyżej dla którejkolwiek z tych wartości wymagają interwencji i konsultacji z lekarzem.
Jeśli wartość ciśnienia skurczowego wynosi powyżej 180 lub rozkurczowego powyżej 120 zagraża to życiu. Wezwij pogotowie jeśli dodatkowo odczuwasz następujące objawy:
- Ból w klatce piersiowej
- Duszność
- Ból pleców
- Drętwienie
- Osłabienie
- Zmiana widzenia
- Trudności z mówieniem
| Kategoria nadciśnienia | Skurczowe mmHg | i / lub | Rozkurczowe mmHg |
|---|---|---|---|
| W normie | < 120 | i | < 80 |
| Podwyższone | 120-129 | i | < 80 |
| Nadciśnienie 1. stopnia | 130-139 | lub | 80-89 |
| Nadciśnienie 2. stopnia | > 140 | lub | > 90 |
| Ciężkie nadciśnienie (brak powyższych objawów / pilna konsultacja z lekarzem) | > 180 | i / lub | > 120 |
| Poziom alarmowy (z powyższymi objawami, zadzwoń na pogotowie) | > 180 | i / lub | >120 |
Każdy jest zagrożony nadciśnieniem. Regularne pomiary są konieczne w każdym wieku
AHA sugeruje, by mierzenie ciśnienia dotyczyło każdej grupy wiekowej. Zarówno osób starszych, jak i dorosłych oraz dzieci. Nadciśnienie może wystąpić w każdym wieku. Nie należy go bagatelizować.
Pomiar ciśnienia musi być prawidłowy. Właściwa pozycja i technika dają wiarygodny wynik
Poniżej można znaleźć instruktaż Akademii NFZ:
Styl życia to podstawa. Czasem konieczne są także leki
Z odpowiednią dietą pomoże dietetyk. Warto włączyć także umiarkowany ruch. Wszelkiego rodzaju suplementacja oraz leki powinny być wykorzystywane pod opieką lekarza. Należy mieć świadomość o możliwych interakcjach przyjmowanych leków z ziołami. Dlatego całość procesu terapeutycznego powinien być nadzorowany przez doświadczonego lekarza.
Dieta ma istotne znaczenie. Mniej sodu, więcej warzyw, owoców, pełnych ziaren, roślin strączkowych i zdrowych tłuszczów
AHA rekomenduje poziom spożycia sodu poniżej 2300 mg na dzień (idealnie poniżej 1500 mg na dzień). Jest to odpowiednik poniżej 2/3 łyżeczki. Pamiętajmy natomiast o dużej ilości soli ukrytej w produktach przetworzonych i przekąskach.
Warto jeść dużo i różnorodnych warzyw i owoców, także zminimalizować spożycie alkoholu.
Organizacja sugeruje wdrożenie diety DASH. Darmowa dieta w nadciśnieniu DASH dostępna jest tutaj: https://diety.nfz.gov.pl/plany-zywieniowe/nadcisnienie. Jeszcze lepszym rozwiązaniem zdrowotnym dla pacjenta jest ułożenie dopasowanego do jego indywidualnych potrzeb planu żywieniowego przez dietetyka.
Utrata zaledwie 5% masy ciała przy nadwadze może obniżyć ciśnienie krwi i poprawić zdrowie
Przykładowo jeśli osoba z nadwagą waży 80 kilogramów, utrata 4 kilogramów już pomoże realnie obniżyć wartość ciśnienia krwi. Uwaga: nie dotyczy to osób z niedowagą lub prawidłową masą ciała.
Wybierz Life’s Essential 8. Jest to zestaw działań poprawiających zdrowie serca i mózgu. Poprawna dieta, aktywność fizyczna, sen, redukcja stresu i kontrola czynników ryzyka
Pacjent powinien jeść zgodnie z zaleceniami diety DASH. Powinien dbać o aktywność fizyczną. Ma też ograniczyć lub wyeliminować alkohol. Niech spróbuje ćwiczeń redukujących stres, takich jak medytacja, kontrolowanie oddechu, joga. Ważne jest również, aby skonsultować się z lekarzem w sprawie innych powszechnych schorzeń, ponieważ one również mogą prowadzić do nadciśnienia. Wśród nich są między innymi nadwaga, bezdech senny, cukrzyca i problemy z tarczycą.
Więcej na temat Life’s Essential 8 znajdziesz tutaj: https://dietetycy.org.pl/lifes-essential-8/
Bibliografia:
- https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/the-facts-about-high-blood-pressure/high-bp-top-10
- https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/monitoring-your-blood-pressure-at-home
