British Dietetics Association przygotowało wytyczne dla diety w zaparciach. Jest to innowacyjna i warta uwagi dietetyków publikacja. Dzisiaj zalecenia dietetyków bywają oparte na doświadczeniu i powszechnych praktykach. Do tej pory brakowało oficjalnych rekomendacji dla tej powszechnej dolegliwości. W szczególności, że BDA oparło się na konkretnych wynikach badań naukowych. W tym celu wykonano 4 przeglądy naukowe obejmujące 75 badań klinicznych.
W poniższym artykule w sposób syntetyczny przedstawiamy główne wnioski organizacji.
59 rekomendacji BDA na zaparcia
W poniższej tabeli znajdziecie przetłumaczone wnioski z badania BDA.
📌 W Klubie Dietetyków po zalogowaniu znajdziecie PDF DO WYDRUKU W WYŻSZEJ ROZDZIELCZOŚCI, który można wykorzystać jako pomoc przy pracy w gabinecie (jeśli nie jesteś jeszcze członkiem Klubu zarejestruj się za darmo – akceptacja może potrwać do kilku godzin).
Błonnik
Polecane są dawki suplementów w ilości 10 gramów na dzień. Daje to większą szansę na poprawę kliniczną, wydalanie stolca i zmniejszenie parcia. Częstotliwość wypróżnień poprawia się przy stosowaniu błonnika przez co najmniej 4 tygodnie.
Jeśli występuje trudna tolerancja błonnika, należy jego dawki stopniowo zwiększać. W ten sposób zmniejszy się nasilenie efektów niepożądanych. Mowa tu w szczególności o wzdęciach i gazach.
Dobrze przebadanym źródłem błonnika jest babka płesznik (psyllium).
Korzystne może być stosowanie inuliny, jednak należy uważać na możliwe wystąpienie wzdęć.
Wszystkie te zalecenia należy uzupełnić piciem dużej ilości płynów.
Probiotyki
Eksperci BDA wskazują, że brak jest przekonujących dowodów, aby zalecać stosowanie konkretnych szczepów probiotyków przy zaparciach. Skłaniają się raczej ku temu, by zalecać stosowanie wybranej marki probiotyków przez 4 tygodnie zgodnie z zaleceniami producenta.
Równocześnie nie stwierdzono korzyści ze stosowania synbiotyków w przeanalizowanych badaniach.
Tlenek magnezu
Zalecane jest stosowanie suplementów tlenku magnezu w dawce 0,5-1,5 grama na dzień przez co najmniej 4 tygodnie w zależności od wskazań klinicznych. Najlepiej jest rozpocząć terapię od mniejsze ilości 0,5g i zwiększać ją stopniowo co tydzień.
Owoce kiwi
Spożywanie 2–3 kiwi dziennie przez co najmniej 4 tygodnie może być zalecane w przypadku zaparć. Dotyczy to kiwi bez skórki, choć eksperci wskazują, że zjedzenie kiwi ze skórką może zapewnić większą ilość błonnika. Z jednej strony może przynosić to korzyści. Z drugiej – może zwiększać działania niepożądane.
Chleb żytni
Wiele tutaj zależy od możliwości pacjenta i jego tolerancji na produkt. Istnieją tutaj udowodnione korzyści. W przypadku zaparć zaleca się spożywanie 6-8 kromek chleba żytniego dziennie przez co najmniej 3 tygodnie.
Woda wysokozmineralizowana
Przy zaparciach można też sięgnąć po silnie zmineralizowaną wodę. Pić należy przez 2-6 tygodni od 0,5 do 1,5 litra wody. Brak jest konkretnych wskazań minerałów, choć BDA wskazuje na te, które były wykorzystane w badaniach. Były to wapń 370-573 (mg/litr), magnez (105-1000), siarczany (1530-2000) i sód (28.9-1600).
Inne składniki
BDA wskazało też na strategie, które nie są jeszcze odpowiednio zbadane, choć są stosowane w praktyce. Wśród nich są między innymi: konkretne szczepy probiotyków, synbiotyki, śliwki, żywność fermentowana, dieta wysokobłonnikowa, płyny ogółem, senes, kofeina, witamina C. Dodatkowo do zbadania pozostaje wpływ konkretnych składników nasilających zaparcia. Często pisze się w tym kontekście o bananach i ryżu, choć brak jest na to jednoznacznych dowodów.
Podsumowanie
Pierwsze oparte na dowodach wytyczne żywieniowe BDA dotyczą przewlekłych zaparć. Przedstawiają 59 rekomendacji klinicznych, obejmujących różne interwencje dietetyczne. Choć znajdują się w nich liczbne rekomendacje, to badacze podkreślają szereg obszarów wymagających dalszych badań.
Bibliografia:
- Dimidi, E., Van Der Schoot, A., Barrett, K. J., Farmer, A., Lomer, M., Scott, S. M., & Whelan, K. (2025). British Dietetic Association guidelines for the dietary management of chronic constipation in adults. Journal of Human Nutrition and Dietetics.
