Opublikowany w Acta Medica Portuguesa [1] opis przypadku 16-latka z historią otyłości ilustruje wzorzec, który może być częstszy niż myślimy. Udana redukcja masy ciała nie kończy problemu z obrazem ciała. Może jedynie zmienić jego kierunek. Dysmorfofobia pozostaje poważnie niedodiagnozowana. Przyjrzyjmy się na tym konkretnym przypadku co mogło zaważyć na tej sytuacji i jak udało się wyprowadzić pacjenta z zaburzenia.
Schudł, wyszedł z depresji – ale problem się nie skończył
Ponad 30 lat temu psychiatra Harrison Pope opisał zjawisko, które nazwał „odwrotną anoreksją” [2]. Jest to zaburzenie, w którym ciało nigdy nie jest dość umięśnione, tak jak w anoreksji nigdy nie jest dość szczupłe. Dziś znane jako dysmorfia mięśniowa lub bigoreksja, to zaburzenie jest wciąż poważnie niedodiagnozowane. Szczególnie dotyczy to nastolatków narażonych na wzorce pojawiające się w mediach społecznościowych. Ten opis przypadku pokazuje, dlaczego.
Historia pacjenta
- WIEK 10 LAT. Otyłość (BMI max 32,9 kg/m²), zaburzenie depresyjne, kompulsywne jedzenie, siedzący tryb życia, insulinooporność. Leczenie w klinice
- KOLEJNE LATA. Redukcja masy ciała, remisja depresji. Pozorny sukces terapeutyczny
- WIEK OK. 15–16 LAT. Obsesyjne zachowania wokół diety i treningu, protokół „bulking and cutting„, suplementacja kreatyną, białkiem i kofeiną, sztywność behawioralna, słaby wgląd w zaburzenie
- WIEK 16 LAT. Skierowanie do psychiatrii dziecięcej i nastolatków. Diagnoza: bigoreksja
- PO ROKU LECZENIA. Stopniowa poprawa elastyczności w diecie i ćwiczeniach. Leczenie multidyscyplinarne nadal trwa
Zaburzenie ukryte pod zdrowym stylem życia
Dysmorfofobia mięśniowa jest klasyfikowana jako podtyp zaburzenia dysmorficznego ciała w DSM-5. Charakteryzuje się obsesyjnym przekonaniem, że jest się za mało umięśnionym, niezależnie od rzeczywistego wyglądu. Prowadzi do nadmiernych treningów, sztywnych i często niezrównoważonych protokołów żywieniowych, i w części przypadków do używania substancji anabolicznych. Znacząco upośledza funkcjonowanie społeczne, zawodowe i szkolne.
Na zewnątrz wyglądają te nawyki jak zaangażowanie w zdrowy styl życia. Pacjent ćwiczy, liczy białko, unika cukru, nie pije alkoholu. Z perspektywy rodzica, nauczyciela czy nawet lekarza brzmi to jak modelowy sukces, szczególnie po historii otyłości. Dopiero bardziej szczegółowe pytania o elastyczność, lęk przy niemożności trenowania, wpływ na relacje i szkolną obecność ujawniają zaburzenie.
Osiągnięcie sukcesu w odchudzaniu nie jest końcem procesu terapeutycznego u nastolatka z otyłością i niezadowoleniem z ciała. Może być momentem przejścia w nową formę zaburzenia: z odwróconym kierunkiem obsesji.
Przeczytaj co to oznacza dla praktyki gabinetów dietetycznych.
W Klubie Dietetyków znajdziesz pełniejsze omówienie: praktyczny komentarz, jak tę wiedzę można wykorzystać w pracy z pacjentem.
- wnioski dla praktyki gabinetowej,
- ograniczenia badania,
- dyskusja dla dietetyków.
Bibiografia:
- Eiras I, Sousa MI, Bandeira Santos A, Oliveira F, Fonseca P. From Obesity to Bigorexia: A Clinical Case Report. Acta Med Port. 2026 Jul 24. doi: 10.20344/amp.24473. Epub ahead of print. PMID: 42497843.
- Pope HG Jr, Gruber AJ, Choi P, Olivardia R, Phillips KA. Muscle dysmorphia. An underrecognized form of body dysmorphic disorder. Psychosomatics. 1997 Nov-Dec;38(6):548-57. doi: 10.1016/S0033-3182(97)71400-2. PMID: 9427852.
