5/5 (4)

Badania ostatnich lat pokazują, że depresja jest często konsekwencją przewlekłego stresu. Poza tym, elementy stylu życia – zwłaszcza dobrej jakości dieta, niezależnie od jej rodzaju – mogą stanowić o dobrostanie psychicznym człowieka  [1,2].  Jak raportują Jack i wsp. regularne spożycie między innymi warzyw, owoców, ryb i produktów pełnoziarnistych istotnie zmniejsza ryzyko rozwoju zaburzeń lękowych i depresyjnych [3], wpływając na czynniki genetyczne, biochemiczne oraz neurodegeneracyjnie, których udział w patogenezie tych schorzeń został już potwierdzony[4]. Autorytety z dziedziny żywienia podkreślają, że konsultacje dietetyczne powinny być integralną częścią terapii pacjentów leczonych z powodu zaburzeń psychicznych [5]. Jednocześnie intensywny rozwój nauki dotyczącej mikrobiologii przewodu pokarmowego, podkreślił udział mikrobioty jelitowej w kształtowaniu oraz funkcjonowaniu części układu nerwowego odpowiadającego za emocje [6]. Wykorzystując zaawansowane strategie manipulowania mikrobiomem, naukowcy zaobserwowali konsekwencje tych zmian w mózgu i zachowaniu. Na przykład dowiedziono, że grubość osłonki mielinowej, długość dendrytów i gęstość kolców dendrytycznych są kontrolowane przez skład mikrobioty [7,8]. Również kompetencje społeczne zostały – przynajmniej częściowo – uznane za odbicie składu bakterii jelitowych [9]. Zależności te wynikają bezpośrednio z istnienia fizycznego i funkcjonalnego połączenia międzyludzkim przewodem pokarmowym, a układem nerwowym. Ta koncepcja, zwana osią mózgowo-jelitową, z udziałem mechanizmów neuronalnych i biochemicznych, jest aktualnie wykorzystana do opracowania nowych terapii zaburzeń zdrowia psychicznego.

psychobiotyki
Illustrator / 123RF

Troska o bakterie jelitowe może być realizowana przez wdrożenie zdrowych nawyków żywieniowych oraz probiotyków, o udowodnionym – korzystnym wpływie na oś mózgowo-jelitową. Jest to nowa klasa suplementów diety, określonych mianem psychobiotyków, których rozwój zapoczątkowali neurobiolodzy z Uniwersytetu w Cork John Cryan i Timothy Dinan.  Mimo, że termin ten zaczął funkcjonować od 2013 roku [10], to badania wcześniejszych lat dowiodły już istnienia szczepów bakterii probiotycznych o neuromodulujących właściwościach. Jednymi z pierwszych były szczepy psychobiotyczne Lactobacillus helveticus Rosell®-52 oraz Bifidobacterium longum Rosell®-175, zawarte w łącznej dawce 3 miliardów komórek w kapsułce w dostępnym na polskim rynku  psychobiotyku pod nazwą Sanprobi® Stress.

Badania, w których potwierdzono korzystne działanie szczepów Sanprobi® Stress to zarówno eksperymenty w modelach zwierzęcych (17 badań) jak i badania kliniczne (3 badania). Wszystkie badania mechanistyczne przeprowadzone z udziałem szczepów Rosell®-52 oraz Rosell®-175 dowiodły, że taka interwencja moduluje reaktywność wobec sytuacji stresowych – wpływając na  aktywność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza [11]. Mechanizmy tych oddziaływań podano w tabeli nr 1.  

Tabela1. Mechanizmy działania szczepów probiotycznych preparatu Sanprobi® Stress w badaniach in vivo.

Literatura Mechanizm poprawy funkcji osi mózgowo-jelitowej
Zareie 2006 [12] Inhibicja adherencji bateryjnej w enetrocytach. Inhibicja translokacji bakteryjnej
Gareau 2007[13] Wzrost integralności bariery jelitowej. Przywrócenie prawidłowości funkcji jelitowych
Verdu 2008 [14] Ograniczenie przepuszczalności jelitowej oraz syntezy mediatorów zapalenia
Gareau 2010 [15] Wzrost integralności bariery jelitowej. Inhibicja aktywacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (hamowanie produkcji kortykosteronu)
Emge 2015 [16] Obniżenie intensywności stanu zapalnego. Przywrócenie aktywacji neuronalnej w części układu limbicznego
Girard 2009 [17] Ograniczenie intensywności apoptozy w mózgowiu wywołanych zawałem mięśnia sercowego
Arseneault-Breard 2012 [18] Poprawa integralności bariery jelitowej i reakcji odpornościowych w jelicie
Gilbert 2012 [19] Inhibicja apoptozy układu limbicznego
Ait-Belgnaoui 2014 [20] Zamienny wzrost syntezy czynnika neurotropowego BDNF. Modulacja plastyczności synaptycznej i neurogenezy
Malik 2015 [21] Regulacja procesów immunologicznych na poziomie jelita
Ait-Belgnaoui 2017 [22] Modulacja stężenia hormonów stresu i ekspresji receptorów glikokortykosteroidowcy
Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Journal of NutriLife

Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że nawet 80% dorosłych pod wpływem stresu manifestuje fizyczne dolegliwości, które najczęściej dotyczą przewodu pokarmowego [23]. Już w 2008 roku Diopi wsp.[24] wykazali, że podaż probiotyku zawierającego szczepy  Rosell®-52 oraz Rosell®-175 wpływa korzystnie na intensywność objawów zaburzeń gastro-jelitowych; wegetatywnych objawów stresu. Po 3 tygodniowej interwencji probiotycznej dolegliwości żołądkowo-jelitowe wywołane stresem, tj.  nudności/wymioty oraz bóle brzucha w istotny sposób zmniejszyły swoją intensywność w grupie przyjmującej probiotyk, lecz nie placebo. Wykazano również tendencję do redukcji wzdęcia u tych osób [24]. Dwa lata później dowiedziono, że probiotykoterapia wykorzystująca wskazane szczepy psychobiotyczne u zdrowych osób istotnie poprawiła objawy psychologiczne związane ze stresem i znamiennie obniżyła intensywność doświadczanych lęku i depresji. Ponad to, u osób spożywających psychobiotyk, u których zmalała intensywność dolegliwości fizycznych i psychicznych zmniejszeniu uległo także stężenie wolnego kortyzolu– hormonu stresu – w moczu [25].  Ten sam zespół badaczy przeprowadził rok później analizy [26], w których brali udział pacjenci z niskim stężeniem kortyzolu w moczu z poprzedniego eksperymentu[25]. Zaobserwowano,że podczas stosowania probiotyku nastąpiła poprawa w ocenie natężenia stresu związanego z własną sytuacja życiową w niedalekiej przeszłości oraz  zmniejszyła się intensywność poziomu lęku i zachowań depresyjnych.

Ukoronowaniem skuteczności działania psychobiotycznych szczepów zawartych w preparacie  Sanprobi® Stress  było przyznanie w marcu 2016 roku, przez Departament ds. produktów leczniczych pochodzenia naturalnego i Bez Recepty (ang. Natural and Non-prescription Health Products Directorate, NNHPD) [27] z Kanady rekomendacji, o numerze NPN80021343.  Z dokumentu tego wynika, że opisywane szczepy probiotyczne:

  • „Pomagają łagodzić ogólne objawy lęku”
  • „Promują równowagę emocjonalną”
  • „Pomagają w redukcji objawów gastro-jelitowych wywołanych przez stres, jak np. ból brzucha”
  • „Pomagają w redukcji objawów gastro-jelitowych jak np. ból brzucha czy nudności, u zdrowych osób doświadczających stresu o łagodnym i umiarkowanym natężeniu”
  • „Pomagają w redukcji nieprzyjemnych objawów ze strony przewodu pokarmowego (np. ból brzucha, nudności, wymioty) uosób doświadczających stresu dnia codziennego (np. w trakcie sesji egzaminacyjnej)”.

Bibliografia:

  1. Molendijk, M.; Molero, P.; Ortuño Sánchez-Pedreño, F.; Van der Does, W.; Angel Martínez-González, M. Diet quality and depression risk: A systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. J Affect Disord 2018,226, 346–354, doi:10.1016/j.jad.2017.09.022.
  2. Jacka, F.N. Nutritional Psychiatry: Where to Next? EBioMedicine 2017, 17, 24–29,doi:10.1016/j.ebiom.2017.02.020.
  3. Jacka, F.N.; Pasco, J.A.; Mykletun, A.;Williams, L.J.; Hodge, A.M.; O’Reilly, S.L.; Nicholson, G.C.; Kotowicz, M.A.;Berk, M. Association of Western and traditional diets with depression and anxiety in women. Am J Psychiatry 2010, 167, 305–311, doi:10.1176/appi.ajp.2009.09060881.
  4. Jacka, F.; Berk, M. Food for thought. Acta Neuropsychiatrica 2007, 19, 321–323,doi:10.1111/j.1601-5215.2007.00246.x.
  5. Jacka, F.N.; O’Neil, A.; Opie, R.; Itsiopoulos, C.; Cotton, S.; Mohebbi, M.; Castle, D.; Dash, S.; Mihalopoulos,C.; Chatterton, M.L.; et al. A randomised controlled trial of dietary improvement for adults with major depression (the “SMILES” trial). BMC Med2017, 15, 23, doi:10.1186/s12916-017-0791-y.
  6. Skonieczna-Żydecka, K.; Łoniewski, I.;Maciejewska, D.; Marlicz, W. Mikrobiota jelitowa i składniki pokarmowe jako determinanty funkcji układu nerwowego. Część I. Mikrobiota przewodu pokarmowego. Aktualności Neurologiczne 2017, 17, 181–188.
  7. Luczynski, P.; Whelan, S.O.; O’Sullivan,C.; Clarke, G.; Shanahan, F.; Dinan, T.G.; Cryan, J.F. Adultmicrobiota-deficient mice have distinct dendritic morphological changes: differential effects in the amygdala and hippocampus. Eur. J. Neurosci. 2016,44, 2654–2666, doi:10.1111/ejn.13291.
  8. Hoban, A.E.; Stilling, R.M.; Ryan, F.J.;Shanahan, F.; Dinan, T.G.; Claesson, M.J.; Clarke, G.; Cryan, J.F. Regulation of prefrontal cortex myelination by the microbiota. Transl Psychiatry 2016,6, e774, doi:10.1038/tp.2016.42.
  9. Desbonnet, L.; Clarke, G.; Shanahan, F.;Dinan, T.G.; Cryan, J.F. Microbiota is essential for social development in the mouse. Mol. Psychiatry 2014, 19, 146–148,doi:10.1038/mp.2013.65.
  10. Dinan, T.G.; Stanton, C.; Cryan, J.F.Psychobiotics: a novel class of psychotropic. Biol. Psychiatry 2013,74, 720–726, doi:10.1016/j.biopsych.2013.05.001.
  11. Karolina Skonieczna-Żydecka; Maria Marlicz 19/2018 Available online: http://www.wspolczesnadietetyka.pl/numer/19-2018 (accessed on Nov 27, 2018).
  12. Zareie, M.; Johnson‐Henry, K.; Jury, J.;Yang, P.; Ngan, B.; McKay, D.M.; Soderholm, J.D.; Perdue, M.H.; Sherman, P.M. Probiotics prevent bacterial translocation and improve intestinal barrier function in rats following chronic psychological stress. Gut 200655, 1553–1560, doi:10.1136/gut.2005.080739.
  13. Gareau, M.G.; Jury, J.; MacQueen, G.; Sherman, P.M.; Perdue, M.H. Probiotic treatment of rat pups normal isescorticosterone release and ameliorates colonic dysfunction induced by maternal separation. Gut 2007, 56, 1522–1528,doi:10.1136/gut.2006.117176.
  14. Verdu, E.F.; Bercik, P.; Huang, X.X.; Lu,J.; Al-Mutawaly, N.; Sakai, H.; Tompkins, T.A.; Croitoru, K.; Tsuchida, E.;Perdue, M.; et al. The role of luminal factors in the recovery of gastric function and behavioral changes after chronic Helicobacter pylori infection. Am.J. Physiol. Gastrointest. Liver Physiol. 2008, 295, G664-670,doi:10.1152/ajpgi.90316.2008.
  15. Gareau, M.G.; Wine, E.; Reardon, C.; Sherman,P.M. Probiotics Prevent Death Caused by Citrobacter rodentium Infection in Neonatal Mice. J Infect Dis 2010, 201, 81–91,doi:10.1086/648614.
  16. Emge, J.R.; Huynh, K.; Miller, E.N.; Kaur,M.; Reardon, C.; Barrett, K.E.; Gareau, M.G. Modulation of themicrobiota-gut-brain axis by probiotics in a murine model of inflammatory bowel disease. Am. J. Physiol. Gastrointest. Liver Physiol. 2016, 310,G989-998, doi:10.1152/ajpgi.00086.2016.
  17. Girard, S.-A.; Bah, T.M.; Kaloustian, S.;Lada-Moldovan, L.; Rondeau, I.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G. Lactobacillus helveticus and Bifidobacterium longum taken in combination reduce the apoptosis propensity in the limbic system after myocardial infarction in arat model. Br. J. Nutr. 2009, 102, 1420–1425, doi:10.1017/S0007114509990766.
  18. Arseneault-Bréard, J.; Rondeau, I.;Gilbert, K.; Girard, S.-A.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G.Combination of Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175 reduces post-myocardial infarction depression symptoms and restores intestinal permeability in a rat model. Br. J. Nutr. 2012, 107,1793–1799, doi:10.1017/S0007114511005137.
  19. Gilbert, K.; Arseneault-Bréard, J.; FloresMonaco, F.; Beaudoin, A.; Bah, T.M.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G. Attenuation of post-myocardial infarction depression in rats by n-3 fatty acidsor probiotics starting after the onset of reperfusion. Br. J. Nutr. 2013,109, 50–56, doi:10.1017/S0007114512003807.
  20. Ait-Belgnaoui, A.; Colom, A.; Braniste,V.; Ramalho, L.; Marrot, A.; Cartier, C.; Houdeau, E.; Theodorou, V.; Tompkins,T. Probiotic gut effect prevents the chronic psychological stress-induced brain activity abnormality in mice. Neurogastroenterol. Motil. 2014, 26,510–520, doi:10.1111/nmo.12295.
  21. Malick, M.; Gilbert, K.; Daniel, J.;Arseneault-Breard, J.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G. Vagotomy prevents the effect of probiotics on caspase activity in a model of postmyocardial infarction depression. Neurogastroenterol. Motil. 2015,27, 663–671, doi:10.1111/nmo.12540.
  22. Ait-Belgnaoui, A.; Payard, I.; Rolland,C.; Harkat, C.; Braniste, V.; Théodorou, V.; Tompkins, T.A. Bifidobacterium longum and Lactobacillus helveticus Synergistically Suppress Stress-related Visceral Hypersensitivity Through Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Axis Modulation. J Neurogastroenterol Motil 2018, 24, 138–146,doi:10.5056/jnm16167.
  23. Skonieczna-Żydecka, K.; Stachowska, E.;Maciejewska, D.; Ryterska, K.; Palma, J.; Czerwińska-Rogowska, M.; Kaczmarczyk,M.; Gudan, A.; Mruk, H.; Świniarska, B.; et al. The Digestive Health among Participants of the Woodstock Rock Festival in Poland—A Cross-Sectional Survey. International Journal of Environmental Research and Public Health 2018,15, 2256, doi:10.3390/ijerph15102256.
  24. Diop, L.; Guillou, S.; Durand, H.Probiotic food supplement reduces stress-induced gastrointestinal symptoms involunteers: a double-blind, placebo-controlled, randomized trial. Nutr Res2008, 28, 1–5, doi:10.1016/j.nutres.2007.10.001.
  25. Messaoudi, M.; Lalonde, R.; Violle, N.;Javelot, H.; Desor, D.; Nejdi, A.; Bisson, J.-F.; Rougeot, C.; Pichelin, M.;Cazaubiel, M.; et al. Assessment of psychotropic-like properties of a probiotic formulation (Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175) in rats and human subjects. Br. J. Nutr. 2011, 105,755–764, doi:10.1017/S0007114510004319.
  26. Messaoudi, M.; Violle, N.; Bisson, J.-F.;Desor, D.; Javelot, H.; Rougeot, C. Beneficial psychological effects of a probiotic formulation (Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175) in healthy human volunteers. Gut Microbes 2011, 2,256–261, doi:10.4161/gmic.2.4.16108.
  27. Five Probiotic Formulations from Lallem and Granted Health Claims by Health Canada Available online: https://www.prnewswire.com/news-releases/five-probiotic-formulations-from-lallemand-granted-health-claims-by-health-canada-191808791.html (accessed on Aug 8, 2018).
Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Nawadnianie w klimacie gorącym

(artykuł sponsorowany)

Zostaw swoją opinię:

Yes No