Teraz czytasz
Czy probiotyki mogą niwelować skutki stresu?

Czy probiotyki mogą niwelować skutki stresu?

stres

Badania ostatnich lat pokazują, że depresja jest często konsekwencją przewlekłego stresu. Poza tym, elementy stylu życia – zwłaszcza dobrej jakości dieta, niezależnie od jej rodzaju – mogą stanowić o dobrostanie psychicznym człowieka  [1,2].  Jak raportują Jack i wsp. regularne spożycie między innymi warzyw, owoców, ryb i produktów pełnoziarnistych istotnie zmniejsza ryzyko rozwoju zaburzeń lękowych i depresyjnych [3], wpływając na czynniki genetyczne, biochemiczne oraz neurodegeneracyjnie, których udział w patogenezie tych schorzeń został już potwierdzony[4]. Autorytety z dziedziny żywienia podkreślają, że konsultacje dietetyczne powinny być integralną częścią terapii pacjentów leczonych z powodu zaburzeń psychicznych [5]. Jednocześnie intensywny rozwój nauki dotyczącej mikrobiologii przewodu pokarmowego, podkreślił udział mikrobioty jelitowej w kształtowaniu oraz funkcjonowaniu części układu nerwowego odpowiadającego za emocje [6]. Wykorzystując zaawansowane strategie manipulowania mikrobiomem, naukowcy zaobserwowali konsekwencje tych zmian w mózgu i zachowaniu. Na przykład dowiedziono, że grubość osłonki mielinowej, długość dendrytów i gęstość kolców dendrytycznych są kontrolowane przez skład mikrobioty [7,8]. Również kompetencje społeczne zostały – przynajmniej częściowo – uznane za odbicie składu bakterii jelitowych [9]. Zależności te wynikają bezpośrednio z istnienia fizycznego i funkcjonalnego połączenia międzyludzkim przewodem pokarmowym, a układem nerwowym. Ta koncepcja, zwana osią mózgowo-jelitową, z udziałem mechanizmów neuronalnych i biochemicznych, jest aktualnie wykorzystana do opracowania nowych terapii zaburzeń zdrowia psychicznego.

psychobiotyki
Illustrator / 123RF

Troska o bakterie jelitowe może być realizowana przez wdrożenie zdrowych nawyków żywieniowych oraz probiotyków, o udowodnionym – korzystnym wpływie na oś mózgowo-jelitową. Jest to nowa klasa suplementów diety, określonych mianem psychobiotyków, których rozwój zapoczątkowali neurobiolodzy z Uniwersytetu w Cork John Cryan i Timothy Dinan.  Mimo, że termin ten zaczął funkcjonować od 2013 roku [10], to badania wcześniejszych lat dowiodły już istnienia szczepów bakterii probiotycznych o neuromodulujących właściwościach. Jednymi z pierwszych były szczepy psychobiotyczne Lactobacillus helveticus Rosell®-52 oraz Bifidobacterium longum Rosell®-175, zawarte w łącznej dawce 3 miliardów komórek w kapsułce w dostępnym na polskim rynku  psychobiotyku pod nazwą Sanprobi® Stress.

Badania, w których potwierdzono korzystne działanie szczepów Sanprobi® Stress to zarówno eksperymenty w modelach zwierzęcych (17 badań) jak i badania kliniczne (3 badania). Wszystkie badania mechanistyczne przeprowadzone z udziałem szczepów Rosell®-52 oraz Rosell®-175 dowiodły, że taka interwencja moduluje reaktywność wobec sytuacji stresowych – wpływając na  aktywność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza [11]. Mechanizmy tych oddziaływań podano w tabeli nr 1.  

Tabela1. Mechanizmy działania szczepów probiotycznych preparatu Sanprobi® Stress w badaniach in vivo.

Literatura Mechanizm poprawy funkcji osi mózgowo-jelitowej
Zareie 2006 [12] Inhibicja adherencji bateryjnej w enetrocytach. Inhibicja translokacji bakteryjnej
Gareau 2007[13] Wzrost integralności bariery jelitowej. Przywrócenie prawidłowości funkcji jelitowych
Verdu 2008 [14] Ograniczenie przepuszczalności jelitowej oraz syntezy mediatorów zapalenia
Gareau 2010 [15] Wzrost integralności bariery jelitowej. Inhibicja aktywacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (hamowanie produkcji kortykosteronu)
Emge 2015 [16] Obniżenie intensywności stanu zapalnego. Przywrócenie aktywacji neuronalnej w części układu limbicznego
Girard 2009 [17] Ograniczenie intensywności apoptozy w mózgowiu wywołanych zawałem mięśnia sercowego
Arseneault-Breard 2012 [18] Poprawa integralności bariery jelitowej i reakcji odpornościowych w jelicie
Gilbert 2012 [19] Inhibicja apoptozy układu limbicznego
Ait-Belgnaoui 2014 [20] Zamienny wzrost syntezy czynnika neurotropowego BDNF. Modulacja plastyczności synaptycznej i neurogenezy
Malik 2015 [21] Regulacja procesów immunologicznych na poziomie jelita
Ait-Belgnaoui 2017 [22] Modulacja stężenia hormonów stresu i ekspresji receptorów glikokortykosteroidowcy

Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że nawet 80% dorosłych pod wpływem stresu manifestuje fizyczne dolegliwości, które najczęściej dotyczą przewodu pokarmowego [23]. Już w 2008 roku Diopi wsp.[24] wykazali, że podaż probiotyku zawierającego szczepy  Rosell®-52 oraz Rosell®-175 wpływa korzystnie na intensywność objawów zaburzeń gastro-jelitowych; wegetatywnych objawów stresu. Po 3 tygodniowej interwencji probiotycznej dolegliwości żołądkowo-jelitowe wywołane stresem, tj.  nudności/wymioty oraz bóle brzucha w istotny sposób zmniejszyły swoją intensywność w grupie przyjmującej probiotyk, lecz nie placebo. Wykazano również tendencję do redukcji wzdęcia u tych osób [24]. Dwa lata później dowiedziono, że probiotykoterapia wykorzystująca wskazane szczepy psychobiotyczne u zdrowych osób istotnie poprawiła objawy psychologiczne związane ze stresem i znamiennie obniżyła intensywność doświadczanych lęku i depresji. Ponad to, u osób spożywających psychobiotyk, u których zmalała intensywność dolegliwości fizycznych i psychicznych zmniejszeniu uległo także stężenie wolnego kortyzolu– hormonu stresu – w moczu [25].  Ten sam zespół badaczy przeprowadził rok później analizy [26], w których brali udział pacjenci z niskim stężeniem kortyzolu w moczu z poprzedniego eksperymentu[25]. Zaobserwowano,że podczas stosowania probiotyku nastąpiła poprawa w ocenie natężenia stresu związanego z własną sytuacja życiową w niedalekiej przeszłości oraz  zmniejszyła się intensywność poziomu lęku i zachowań depresyjnych.

Ukoronowaniem skuteczności działania psychobiotycznych szczepów zawartych w preparacie  Sanprobi® Stress  było przyznanie w marcu 2016 roku, przez Departament ds. produktów leczniczych pochodzenia naturalnego i Bez Recepty (ang. Natural and Non-prescription Health Products Directorate, NNHPD) [27] z Kanady rekomendacji, o numerze NPN80021343.  Z dokumentu tego wynika, że opisywane szczepy probiotyczne:

Zobacz również
dobry dietetyk

  • „Pomagają łagodzić ogólne objawy lęku”
  • „Promują równowagę emocjonalną”
  • „Pomagają w redukcji objawów gastro-jelitowych wywołanych przez stres, jak np. ból brzucha”
  • „Pomagają w redukcji objawów gastro-jelitowych jak np. ból brzucha czy nudności, u zdrowych osób doświadczających stresu o łagodnym i umiarkowanym natężeniu”
  • „Pomagają w redukcji nieprzyjemnych objawów ze strony przewodu pokarmowego (np. ból brzucha, nudności, wymioty) uosób doświadczających stresu dnia codziennego (np. w trakcie sesji egzaminacyjnej)”.

Bibliografia:

  1. Molendijk, M.; Molero, P.; Ortuño Sánchez-Pedreño, F.; Van der Does, W.; Angel Martínez-González, M. Diet quality and depression risk: A systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. J Affect Disord 2018,226, 346–354, doi:10.1016/j.jad.2017.09.022.
  2. Jacka, F.N. Nutritional Psychiatry: Where to Next? EBioMedicine 2017, 17, 24–29,doi:10.1016/j.ebiom.2017.02.020.
  3. Jacka, F.N.; Pasco, J.A.; Mykletun, A.;Williams, L.J.; Hodge, A.M.; O’Reilly, S.L.; Nicholson, G.C.; Kotowicz, M.A.;Berk, M. Association of Western and traditional diets with depression and anxiety in women. Am J Psychiatry 2010, 167, 305–311, doi:10.1176/appi.ajp.2009.09060881.
  4. Jacka, F.; Berk, M. Food for thought. Acta Neuropsychiatrica 2007, 19, 321–323,doi:10.1111/j.1601-5215.2007.00246.x.
  5. Jacka, F.N.; O’Neil, A.; Opie, R.; Itsiopoulos, C.; Cotton, S.; Mohebbi, M.; Castle, D.; Dash, S.; Mihalopoulos,C.; Chatterton, M.L.; et al. A randomised controlled trial of dietary improvement for adults with major depression (the “SMILES” trial). BMC Med2017, 15, 23, doi:10.1186/s12916-017-0791-y.
  6. Skonieczna-Żydecka, K.; Łoniewski, I.;Maciejewska, D.; Marlicz, W. Mikrobiota jelitowa i składniki pokarmowe jako determinanty funkcji układu nerwowego. Część I. Mikrobiota przewodu pokarmowego. Aktualności Neurologiczne 2017, 17, 181–188.
  7. Luczynski, P.; Whelan, S.O.; O’Sullivan,C.; Clarke, G.; Shanahan, F.; Dinan, T.G.; Cryan, J.F. Adultmicrobiota-deficient mice have distinct dendritic morphological changes: differential effects in the amygdala and hippocampus. Eur. J. Neurosci. 2016,44, 2654–2666, doi:10.1111/ejn.13291.
  8. Hoban, A.E.; Stilling, R.M.; Ryan, F.J.;Shanahan, F.; Dinan, T.G.; Claesson, M.J.; Clarke, G.; Cryan, J.F. Regulation of prefrontal cortex myelination by the microbiota. Transl Psychiatry 2016,6, e774, doi:10.1038/tp.2016.42.
  9. Desbonnet, L.; Clarke, G.; Shanahan, F.;Dinan, T.G.; Cryan, J.F. Microbiota is essential for social development in the mouse. Mol. Psychiatry 2014, 19, 146–148,doi:10.1038/mp.2013.65.
  10. Dinan, T.G.; Stanton, C.; Cryan, J.F.Psychobiotics: a novel class of psychotropic. Biol. Psychiatry 2013,74, 720–726, doi:10.1016/j.biopsych.2013.05.001.
  11. Karolina Skonieczna-Żydecka; Maria Marlicz 19/2018 Available online: http://www.wspolczesnadietetyka.pl/numer/19-2018 (accessed on Nov 27, 2018).
  12. Zareie, M.; Johnson‐Henry, K.; Jury, J.;Yang, P.; Ngan, B.; McKay, D.M.; Soderholm, J.D.; Perdue, M.H.; Sherman, P.M. Probiotics prevent bacterial translocation and improve intestinal barrier function in rats following chronic psychological stress. Gut 200655, 1553–1560, doi:10.1136/gut.2005.080739.
  13. Gareau, M.G.; Jury, J.; MacQueen, G.; Sherman, P.M.; Perdue, M.H. Probiotic treatment of rat pups normal isescorticosterone release and ameliorates colonic dysfunction induced by maternal separation. Gut 2007, 56, 1522–1528,doi:10.1136/gut.2006.117176.
  14. Verdu, E.F.; Bercik, P.; Huang, X.X.; Lu,J.; Al-Mutawaly, N.; Sakai, H.; Tompkins, T.A.; Croitoru, K.; Tsuchida, E.;Perdue, M.; et al. The role of luminal factors in the recovery of gastric function and behavioral changes after chronic Helicobacter pylori infection. Am.J. Physiol. Gastrointest. Liver Physiol. 2008, 295, G664-670,doi:10.1152/ajpgi.90316.2008.
  15. Gareau, M.G.; Wine, E.; Reardon, C.; Sherman,P.M. Probiotics Prevent Death Caused by Citrobacter rodentium Infection in Neonatal Mice. J Infect Dis 2010, 201, 81–91,doi:10.1086/648614.
  16. Emge, J.R.; Huynh, K.; Miller, E.N.; Kaur,M.; Reardon, C.; Barrett, K.E.; Gareau, M.G. Modulation of themicrobiota-gut-brain axis by probiotics in a murine model of inflammatory bowel disease. Am. J. Physiol. Gastrointest. Liver Physiol. 2016, 310,G989-998, doi:10.1152/ajpgi.00086.2016.
  17. Girard, S.-A.; Bah, T.M.; Kaloustian, S.;Lada-Moldovan, L.; Rondeau, I.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G. Lactobacillus helveticus and Bifidobacterium longum taken in combination reduce the apoptosis propensity in the limbic system after myocardial infarction in arat model. Br. J. Nutr. 2009, 102, 1420–1425, doi:10.1017/S0007114509990766.
  18. Arseneault-Bréard, J.; Rondeau, I.;Gilbert, K.; Girard, S.-A.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G.Combination of Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175 reduces post-myocardial infarction depression symptoms and restores intestinal permeability in a rat model. Br. J. Nutr. 2012, 107,1793–1799, doi:10.1017/S0007114511005137.
  19. Gilbert, K.; Arseneault-Bréard, J.; FloresMonaco, F.; Beaudoin, A.; Bah, T.M.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G. Attenuation of post-myocardial infarction depression in rats by n-3 fatty acidsor probiotics starting after the onset of reperfusion. Br. J. Nutr. 2013,109, 50–56, doi:10.1017/S0007114512003807.
  20. Ait-Belgnaoui, A.; Colom, A.; Braniste,V.; Ramalho, L.; Marrot, A.; Cartier, C.; Houdeau, E.; Theodorou, V.; Tompkins,T. Probiotic gut effect prevents the chronic psychological stress-induced brain activity abnormality in mice. Neurogastroenterol. Motil. 2014, 26,510–520, doi:10.1111/nmo.12295.
  21. Malick, M.; Gilbert, K.; Daniel, J.;Arseneault-Breard, J.; Tompkins, T.A.; Godbout, R.; Rousseau, G. Vagotomy prevents the effect of probiotics on caspase activity in a model of postmyocardial infarction depression. Neurogastroenterol. Motil. 2015,27, 663–671, doi:10.1111/nmo.12540.
  22. Ait-Belgnaoui, A.; Payard, I.; Rolland,C.; Harkat, C.; Braniste, V.; Théodorou, V.; Tompkins, T.A. Bifidobacterium longum and Lactobacillus helveticus Synergistically Suppress Stress-related Visceral Hypersensitivity Through Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Axis Modulation. J Neurogastroenterol Motil 2018, 24, 138–146,doi:10.5056/jnm16167.
  23. Skonieczna-Żydecka, K.; Stachowska, E.;Maciejewska, D.; Ryterska, K.; Palma, J.; Czerwińska-Rogowska, M.; Kaczmarczyk,M.; Gudan, A.; Mruk, H.; Świniarska, B.; et al. The Digestive Health among Participants of the Woodstock Rock Festival in Poland—A Cross-Sectional Survey. International Journal of Environmental Research and Public Health 2018,15, 2256, doi:10.3390/ijerph15102256.
  24. Diop, L.; Guillou, S.; Durand, H.Probiotic food supplement reduces stress-induced gastrointestinal symptoms involunteers: a double-blind, placebo-controlled, randomized trial. Nutr Res2008, 28, 1–5, doi:10.1016/j.nutres.2007.10.001.
  25. Messaoudi, M.; Lalonde, R.; Violle, N.;Javelot, H.; Desor, D.; Nejdi, A.; Bisson, J.-F.; Rougeot, C.; Pichelin, M.;Cazaubiel, M.; et al. Assessment of psychotropic-like properties of a probiotic formulation (Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175) in rats and human subjects. Br. J. Nutr. 2011, 105,755–764, doi:10.1017/S0007114510004319.
  26. Messaoudi, M.; Violle, N.; Bisson, J.-F.;Desor, D.; Javelot, H.; Rougeot, C. Beneficial psychological effects of a probiotic formulation (Lactobacillus helveticus R0052 and Bifidobacterium longum R0175) in healthy human volunteers. Gut Microbes 2011, 2,256–261, doi:10.4161/gmic.2.4.16108.
  27. Five Probiotic Formulations from Lallem and Granted Health Claims by Health Canada Available online: https://www.prnewswire.com/news-releases/five-probiotic-formulations-from-lallemand-granted-health-claims-by-health-canada-191808791.html (accessed on Aug 8, 2018).

(artykuł sponsorowany)

0 0 głosuj
Oceń artykuł :-)
1 Komentarz
Najnowszy
Najstarszy Najwięcej głosów
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie swoje komentarze