Teraz czytasz
Diagnostyka nietolerancji pokarmowych

Diagnostyka nietolerancji pokarmowych

Redakcja Dietetycy.org.pl -
nietolerancje pokarmowe

W porównaniu do niektórych alergii pokarmowych, mogących niekiedy zagrażać życiu, nietolerancje pokarmowe nie są tak groźne, jednak zauważalnie wpływają na jakość życia osób nimi dotkniętych.

Nietolerancje pokarmowe – z jak dużym problemem mamy do czynienia?

Współcześnie w społeczeństwach krajów rozwiniętych problematyka nietolerancji pokarmowych jak i nadwrażliwości pokarmowej pogłębia się. Naukowcy szacują, że już blisko 20% światowej populacji może cierpieć z powodu nietolerancji niektórych produktów żywnościowych.

Niestety, właściwa diagnostyka tych dokuczliwych zaburzeń nie jest łatwa ze względu na bardzo szeroki zakres nieswoistych objawów. Odpowiedni wybór metod diagnostycznych pozwoli na szybsze i dokładne określenie problemu zdrowotnego oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania leczniczego, w tym przemodelowania aktualnej diety pacjenta.

Postępowanie przy podejrzeniu nietolerancji pokarmowej

Nietolerancja pokarmowa nie jest tożsama z alergią pokarmową, jednak objawy obu mogą być bardzo podobne. Pacjent podejrzewający u siebie nietolerancję pokarmową powinien udać się do specjalisty w celu dobrania odpowiedniego postępowania diagnostycznego.

Zazwyczaj przy nietolerancjach pokarmowych objawy uwidaczniają się po kilku godzinach od spożycia danego produktu, podejrzewanego o powodowanie tego zaburzenia.

Na jakie objawy zwrócić uwagę?

Objawy mogą także pojawiać się z pewnym opóźnieniem, nawet do 48 godzin po spożyciu produktu i utrzymywać się przez wiele godzin a nawet dni dodatkowo utrudniając zidentyfikowanie nietolerowanego produktu.

Co więcej, jeżeli dany (nietolerowany) produkt bywa często spożywany, dodatkowo utrudnia to jego identyfikację, a następnie eliminację z jadłospisu. Objawy nietolerancji pokarmowych mogą być dość zróżnicowane ale najczęściej manifestują się w obrębie przewodu pokarmowego, skóry i dróg oddechowych. 

Najczęstszymi reakcjami organizmu na nietolerowane produkty są biegunka, wzdęcia, wysypka, bóle głowy, nudności, poczucie zmęczenia, bóle w nadbrzuszu, obrzęk śluzówek nosa czy refluks.

Testy na nietolerancję pokarmową

Wszystkie te objawy są niespecyficzne i trudno je przypisać konkretnemu pokarmowi bez uprzedniej diagnostyki testami laboratoryjnymi.

Dokładna diagnostyka jest tym bardziej istotna, że objawy nietolerancji pokarmowej mogą być niezwykle dokuczliwe, tak jak objawy migrenowe.

nietolerancja
© olegdudko / 123RF

Temat ten został dokładniej przeanalizowany podczas badań przeprowadzonych przez Geiselmana w 2019. Patofizjologia bólów migrenowych nie jest do końca poznana. Jak wskazuje naukowiec wykorzystanie testów diagnostycznych IgG w kierunku nietolerancji pokarmowych u osób z migreną jest zasadne.

Uzyskane wyniki pozwolą wskazać i wyeliminować z diety produkty mogące być czynnikiem wywołującym napady bólów migrenowych. Do najczęstszych produktów podejrzewanych o wyzwalanie migreny są czekolada, sery, mleko i jajka, jednak dla potwierdzenia, który produkt będzie powodował te dolegliwości należy przeprowadzić zindywidualizowaną diagnostykę.

Badacz podkreśla, że właściwe postępowanie dietetyczne może skutecznie zapobiegać nawrotom migreny a przez to ograniczyć stosowanie leków łagodzących ból.

Zobacz również
nietolerancja a otyłość

Korzyści z wykonania testu

Wybór odpowiednich testów diagnostycznych, najlepiej o szerokim spektrum produktów (minimum 150 pokarmów), analizujących najczęściej stosowane w polskiej diecie produkty, pozwala na późniejszą lepszą opiekę nad pacjentem. Stwierdzenie na które pokarmy wystąpiła nietolerancja, pomaga w ich wyeliminowaniu z jadłospisu i znalezieniu pełnowartościowych produktów zastępczych, w taki sposób, by zapobiec powstawaniu niedoborów pokarmowych często towarzyszących diecie eliminacyjnej. Przykład takiego testu można znaleźć tutaj: http://zdrowejelita.edu.pl/nietolerancja-pokarmowa-test

synlab
© angellodeco / 123RF

Z jakimi nietolerancjami mamy najczęściej do czynienia?

W polskiej populacji najczęściej diagnozowane są nietolerancje na:

  1. Mleko i produkty mleczne. Laktoza, czyli cukier mleczny obecny w mleku i wielu jego przetworach bywa przyczyną przykrych objawów ze strony przewodu pokarmowego. Niedobór rozkładającego ją enzymu zaburza prawidłowy proces trawienia i wchłaniania tego cukru. Po spożyciu produktów mlecznych pacjent z nietolerancją często uskarża się na bóle nadbrzusza, wzdęcia, biegunkę czy nudności. Nietolerancja laktozy jest dość powszechna. Osoby nią dotknięte powinny zrezygnować z produktów mlecznych zawierających ten cukier i poszukać produktów alternatywnych takich jak roślinne odpowiedniki mleka i jogurtów. Także produkty fermentowane mogą być łatwiejsze do strawienia.     
  2. Gluten, będący białkiem zbóż takich jak pszenica, żyto i jęczmień u osób z celiakią może powodować pogorszenie stanu zdrowia. U osób, które nie cierpią z powodu celiakii ani alergii na białka pszenicy, spożycie jasnego pieczywa może nadal wywoływać dyskomfort trawienny. Te osoby powinny przeprowadzić diagnostykę w kierunku nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten. Przypadłość ta nie jest częsta, statystyki podają, że może dotyczyć 0,5 – 13% społeczeństwa. Może zaś powodować szereg niespecyficznych objawów ze strony układu pokarmowego. Do najczęstszych z nich zaliczyć można wzdęcia, bóle w nadbrzuszu, zaparcia lub biegunki, bóle głowy, poczucie zmęczenia, bóle stawów, wysypka, a czasem nawet anemia. Podobnie jak w przypadku celiakii jak i nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten zalecana jest dieta bezglutenowa
  3. Produkty FODMAP, czyli te bogate w łatwo fermentujące oligo-, di- i mono- sacharydy i poliole. Te krótkołańcuchowe węglowodany w warunkach przewodu pokarmowego bardzo szybko zostają zasiedlone przez mikroorganizmy a w następstwie przechodzą przemiany fermentacji. To powoduje dolegliwości trawienne. Ponadto produkty bogate w FODMAP sprzyjają wzmożonemu wiązaniu wody w świetle jelita, to zaś prowadzi do biegunek i dyskomfortu gastrycznego. Innymi towarzyszącymi objawami po spożyciu tych produktów są wzdęcia, gazy, odbijanie i bóle w nadbrzuszu. U osób ze zdiagnozowanym zespołem jelita nadwrażliwego (IBS) produkty bogate w krótkołańcuchowe węglowodany nasilają objawy, powodując dodatkowy dyskomfort. Do produktów o dużej zawartości FODMAP zaliczyć można przede wszystkim jabłka, miękkie sery, mleko, miód, pieczywo, nasiona roślin strączkowych, soję oraz piwo. Przeprowadzenie właściwych testów pokarmowych pozwoli zidentyfikować źle tolerowane produkty i dobrać odpowiednie ich zamienniki.
  4. Fruktozę, cukier prosty będący jednym z węglowodanów prostych zaliczanych do FODMAP. Poza dowodami o jej negatywnym wpływie na kondycję układu sercowo naczyniowego oraz przyczynianie się do rozwoju nadwagi i otyłości, a także cukrzycy typu 2, foruktoza może sprzyjać rozrostowi patogennej mikroflory jelitowej i wystąpieniu objawów ze strony układu pokarmowego. Fruktoza obecna przede wszystkim w gazowanych napojach słodzonych, jabłkach oraz soku jabłkowym, produktach dosładzanych syropem glukozowo-fruktozowym, czereśniach, brzoskwiniach czy arbuzach
  5. Jaja, jeden z najpowszechniej spożywanych produktów, nie tylko u osób dotkniętych alergią na białka jaja kurzego. Może wywoływać problemy zdrowotne. U osób z nadwrażliwością na ten produkt obserwowane są bóle w nadbrzuszu, a także biegunki.
  6. Drożdże, podobnie jak we wcześniej opisywanych produktach spożywczych nietolerancja pokarmowa może dotyczyć także drożdży. Tu zaś objawy są skupione właściwie wyłącznie w obrębie układu pokarmowego i manifestują się bólami, wzdęciami i uczuciem pełności w nadbrzuszu.

Podsumowanie

Nietolerancje pokarmowe są coraz częściej stwierdzane wśród konsumentów. Im wcześniej zostanie podjęta właściwa diagnostyka i prawidłowe postępowanie, w szczególności dietetyczne, tym bardziej komfortowe stanie się życie pacjenta. Dobór testów diagnostycznych o szerokim zakresie analizowanych produktów daje większą pewność, że pacjent otrzyma szczegółową diagnozę, dzięki której dobranie indywidualnego planu żywieniowego będzie odpowiadało jego rzeczywistym potrzebom.

Źródła:

  • Branum, A. M., & Lukacs, S. L. (2009). Food allergy among children in the United States. Pediatrics124(6), 1549-1555.
  • Hammond, C., & Lieberman, J. A. (2018). Unproven diagnostic tests for food allergy. Immunology and Allergy Clinics38(1), 153-163.
  • Sun-Edelstein, C., & Mauskop, A. (2009). Foods and supplements in the management of migraine headaches. The Clinical journal of pain25(5), 446-452.
  • Millichap, J. G., & Yee, M. M. (2003). The diet factor in pediatric and adolescent migraine. Pediatric neurology28(1), 9-15.
  • Savilahti, E. M., Rantanen, V., Lin, J. S., Karinen, S., Saarinen, K. M., Goldis, M., … & Sampson, H. A. (2010). Early recovery from cow’s milk allergy is associated with decreasing IgE and increasing IgG4 binding to cow’s milk epitopes. Journal of Allergy and Clinical Immunology125(6), 1315-1321.
  • Skypala, I., & Vlieg-Boerstra, B. (2014). Food intolerance and allergy: increased incidence or contemporary inadequate diets?. Current Opinion in Clinical Nutrition & Metabolic Care17(5), 442-447.
  • Ozdemir, O., Mete, E., Catal, F., & Ozol, D. (2009). Food intolerances and eosinophilic esophagitis in childhood. Digestive diseases and sciences54(1), 8-14.
  • Geiselman, J. F. (2019). The Clinical Use of IgG Food Sensitivity Testing with Migraine Headache Patients: a Literature Review. Current pain and headache reports23(11), 79.
  • Mattar, R., de Campos Mazo, D. F., & Carrilho, F. J. (2012). Lactose intolerance: diagnosis, genetic, and clinical factors. Clinical and experimental gastroenterology5, 113.
  • Molina‐Infante, J., Santolaria, S., Sanders, D. S., & Fernández‐Bañares, F. (2015). Systematic review: noncoeliac gluten sensitivity. Alimentary pharmacology & therapeutics41(9), 807-820.
  • Gibson, P. R., & Shepherd, S. J. (2010). Evidence‐based dietary management of functional gastrointestinal symptoms: the FODMAP approach. Journal of gastroenterology and hepatology25(2), 252-258. Caubet, J. C., & Wang, J. (2011). Current understanding of egg allergy. Pediatric Clinics58(2), 427-443

(artykuł sponsorowany)

3/5 (4)

Proszę oceń