Dieta niskobłonnikowa. Produkty o niskiej zawartości błonnika

Avatar photo
śniadanie

Błonnik pokarmowy odgrywa ważną rolę w prawidłowej pracy przewodu pokarmowego. Wspomaga usuwanie z organizmu wielu substancji niepożądanych, np. metali ciężkich. Zatem dla ludzi zdrowych jego spożywanie jest bardzo korzystne. Istnieją jednak jednostki chorobowe, w których spożycie błonnika należy ograniczyć. [1]

Spis treści:

  1. Kto powinien stosować dietę niskobłonnikową?
  2. Zawartość błonnika w różnych produktach
  3. Praktyczne wskazówki
  4. Podsumowanie
  5. Bibliografia

Kiedy dieta powinna zawierać produkty o niskiej zawartości błonnika?

Dietę niskobłonnikową stosuje się przed pewnymi badaniami diagnostycznymi, wspomagając leczenie przeczyszczające. Wśród nich można wymienić kolonoskopię i kolonografię.

Badania wykazały, że zmniejszenie zawartości błonnika w diecie powoduje znacznie skuteczniejsze oczyszczanie jelita. Wpływa również na lepszą tolerancję środków przeczyszczających przez pacjentów. Dieta ta jest również zalecana przed planowanymi operacjami ginekologicznymi i operacjami w obrębie jamy brzusznej. Stosuje się ją też w okresie zaostrzeń różnych chorób jelit. Należą do nich:

W okresie zaostrzeń chorób takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, czy też wrzodziejące zapalenie jelita grubego, występuje silna biegunka. Obniżenie zawartości błonnika w diecie może zmniejszyć częstotliwość i objętość stolców oraz ponownie wywołać stan remisji.

Autorzy jednego z przeglądów sugerują, że niekiedy należy ograniczyć ilość błonnika w diecie nawet do 10 g na dobę. U pacjentów z zespołem jelita drażliwego zastosowanie diety niskobłonnikowej może zmniejszyć nasilenie objawów.

W przypadku uchyłkowatości jelita grubego spożywanie produktów i potraw ubogich w błonnik może być stosowane również tylko w okresach zaostrzeń, ponieważ zmniejsza dolegliwości bólowe. Po ustąpieniu objawów należy ponownie zwiększyć ilość błonnika w diecie. [2]

Zawartość błonnika w różnych produktach spożywczych

Błonnik pokarmowy znajduje się w produktach pochodzenia roślinnego. Jego głównymi źródłami są produkty zbożowe, warzywa, owoce oraz orzechy, pestki i nasiona. Na zawartość błonnika ma wpływ stopień przetworzenia produktu, obróbka mechaniczna i obróbka termiczna. [3]

Produkty zbożowe

Produkty zbożowe charakteryzują się wysoką zawartością błonnika pokarmowego. Zdecydowanie większą jego zawartością charakteryzują się ryż brązowy i grube kasze, takie jak kasza gryczana, czy kasza jęczmienna, w porównaniu do ryżu białego i kasz drobnych.

Zobacz również
toaleta

W przypadku tego typu produktów istotne znaczenie ma sposób ich gotowania. Im dłużej będą gotowane i im bardziej będą miękkie, tym zawartość błonnika będzie niższa. Spośród pieczywa mała ilość błonnika znajduje się w jasnych produktach pszennych. Dlatego, będąc na diecie niskobłonnikowej, należy ograniczać żytnie, pełnoziarniste pieczywo.

Warto również zwrócić uwagę na zawartość tego składnika w produktach śniadaniowych, ponieważ wiele z nich zawiera duże ilości błonnika. Mogą być przeciwwskazane dla osób ograniczających jego ilość w diecie. Najlepszym wyborem będą płatki jaglane, w szczególności namoczone lub ugotowane. [1]

Zawartość błonnika pokarmowego w ziarnach, kaszach i makaronach [1]

ProduktZawartość błonnika w surowym produkcie [g / 100 g produktu]Zawartość błonnika w gotowanym produkcie [g / 100 g produktu]
Ziarna amarantusa146,1
Ryż brązowy8,73,0
Komosa ryżowa (quinoa)6,82,9
Kasza jęczmienna perłowa6,22,0
Kasza gryczana5,92,1
Kasza jęczmienna pęczak5,41,8
Kasza jaglana3,21,0
Makaron biały2,50,8
Ryż biały2,40,8
Makaron ryżowy2,30,9
Makaron gryczany1,80,9

Zawartość błonnika pokarmowego w pieczywie [1]

ProduktZawartość błonnika [g / 100 g produktu]
Pumpernikiel9,4
Chleb pełnoziarnisty z żyta9,1
Chleb żytni razowy8,4
Bułki grahamki6,7
Chleb graham6,4
Chleb chrupki6,0
Chleb żytni jasny4,1
Chleb żytni pytlowy4,9
Chleb baltonowski3,3
Chleb pszenny2,7
Bułki owsiane2,6
Pieczywo tostowe2,1
Bułki mleczne2,0
Ciabatta2,0
Bułki pszenne1,8
Bułki i rogale maślane1,8

Zawartość błonnika pokarmowego w produktach śniadaniowych [1]

ProduktZawartość błonnika [g / 100 g produktu]
Otręby pszenne42,4
Ekspandowane ziarno amarantusa14,0
Zarodki pszenne14,0
Musli z rodzynkami i orzechami9,7
Płatki jęczmienne9,6
Musli z owocami suszonymi8,0
Płatki gryczane8,7
Chrupki kukurydziane7,6
Płatki owsiane6,9
Płatki kukurydziane6,6
Płatki jaglane3,8

Warzywa

Zawartość błonnika pokarmowego w warzywach wynosi średnio 0,5-5,8 g w 100 g produktu. [3] Należy jednak wykluczyć z tej grupy nasiona roślin strączkowych, które charakteryzują się bardzo wysoką zawartością tego składnika. Większa ilość błonnika znajduje się w warzywach korzeniowych (marchew, pietruszka, seler) i włóknistych (por, rabarbar). Istotne znaczenie w przypadku warzyw ma ich obróbka – zarówno termiczna, jak i mechaniczna. Im bardziej są rozdrobnione i im dłużej są gotowane, tym mniej zawierają błonnika. [1]

Zawartość błonnika pokarmowego w warzywach [1]

ProduktZawartość błonnika [g / 100 g produktu]
Fasola biała15,7
Nasiona soi15,7
Groch15,0
Soczewica czerwona8,9
Seler korzeniowy4,9
Korzeń pietruszki4,2
Natka pietruszki4,2
Rabarbar3,2
Dynia2,8
Por2,7
Szczypiorek2,5
Rzodkiewka2,5
Kapusta biała2,5
Kapusta czerwona2,5
Szpinak2,1
Papryka czerwona2,0
Cebula1,7
Sałata1,4
Cukinia1,0
Pomidor1,2
Ogórek0,5
ProduktZawartość błonnika w surowym produkcie [g / 100 g produktu]Zawartość błonnika w gotowanym produkcie [g / 100 g produktu]
Groszek zielony6,05,4
Brukselka5,44,9
Marchew3,23,6
Fasola szparagowa2,62,3
Brokuły2,51,8
Kalafior2,41,8
Buraki2,22,0
Ziemniaki1,51,4

Owoce

Zawartość błonnika pokarmowego w owocach wynosi ok. 2 g w 100 g produktu. [3] Będąc na diecie niskobłonnikowej, należy wyeliminować z jadłospisu – przede wszystkim porzeczki, maliny i jagody. W reszcie owoców zawartość błonnika jest niska, ale nie można spożywać ich w nadmiarze i tak samo, jak w przypadku warzyw ich obróbka mechaniczna i termiczna obniża jego zawartość. Warto zwrócić uwagę na ilość błonnika w owocach suszonych, która jest bardzo wysoka. Dlatego ich również nie należy spożywać na diecie niskobłonnikowej. [1]

Zawartość błonnika pokarmowego w owocach świeżych [1]

ProduktZawartość błonnika [g / 100 g produktu]
Porzeczki czarne7,8
Porzeczki czerwone7,7
Maliny6,7
Porzeczki białe6,4
Czarne jagody3,2
Kiwi2,1
Gruszka2,1
Jabłko2,0
Cytryna2,0
Poziomki2,0
Pomarańcza1,9
Grejpfrut1,9
Mandarynki1,9
Brzoskwinia1,9
Truskawki1,8
Morele1,7
Mango1,7
Banan1,7
Śliwki1,6
Winogrona1,5
Czereśnie1,3
Nektarynka1,2
Melon1,0
Wiśnie1,0
Arbuz0,3

Zawartość błonnika pokarmowego w owocach suszonych [1]

ProduktZawartość błonnika [g / 100 g produktu]
Figi suszone12,9
Jabłka suszone10,3
Morele suszone10,3
Śliwki suszone9,4
Daktyle suszone8,7
Rodzynki6,5
Banany suszone6,4

Orzechy, pestki, nasiona i produkty z nich wykonane

Zawartość błonnika pokarmowego w orzechach, pestkach i nasionach jest bardzo wysoka. Szczególnie duża ilość znajduje się w produktach kokosowych, maku oraz migdałach. Osoby ograniczające ilość błonnika w diecie powinny je wyeliminować. [1]

Zawartość błonnika pokarmowego w orzechach, pestkach, nasionach i produktów z nich wykonanych [1]

ProduktZawartość błonnika [g / 100 g produktu]
Mąka z dyni47,6
Mąka kokosowa40,0
Wiórki kokosowe21,1
Mak niebieski20,5
Nasiona lnu18,0
Migdały12,9
Orzech kokosowy9,0
Orzechy laskowe8,9
Nasiona sezamu7,9
Orzechy arachidowe7,3
Orzechy włoskie6,5
Nasiona słonecznika6,0
Orzechy pistacjowe6,1
Pestki dyni5,3

Jak ograniczyć ilość błonnika w diecie? – Praktyczne wskazówki

  1. Wybieraj ryż biały, drobne kasze i jasny makaron zamiast ryżu brązowego, kasz grubych i pełnoziarnistego makaronu. Gotuj je do miękkości (gotowanie „al dente” jest niewskazane).
  2. Wybieraj jasne, pszenne pieczywo zamiast pieczywa żytniego, pełnoziarnistego i graham.
  3. Ogranicz spożywanie nasion roślin strączkowych i warzyw włóknistych (tj. por, rabarbar).
  4. Warzywa i owoce obieraj ze skórki, usuwaj pestki i nasiona. Warto poddać je obróbce termicznej (w szczególności warzywa korzeniowe, tj. marchew, pietruszka, ziemniaki).
  5. Wyeliminuj z diety owoce suszone, orzechy, pestki i nasiona.

Podsumowanie

Błonnik pokarmowy ma wiele właściwości prozdrowotnych. Dlatego u osób zdrowych ograniczanie spożycia produktów o dużej zawartości błonnika jest niekorzystne. Należy jednak pamiętać, że istnieją wskazania do spożywania produktów niskobłonnikowych. W takich wypadkach warto kierować się powyższymi wskazówkami.

Bibliografia:

  1. Przygoda B., Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K. (2019). Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw. Warszawa: PZWL.
  2. Vanhauwaert, E., Matthys, C., Verdonck, L., & De Preter, V. (2015). Low-residue and low-fiber diets in gastrointestinal disease management. Advances in Nutrition, 6(6), 820-827.
  3. Bienkiewicz, M., Bator, E., & Bronkowska, M. (2015). Błonnik pokarmowy i jego znaczenie w profilaktyce zdrowotnej. Probl Hig Epidemiol, 96(1), 57-63.