Portal Dietetycy.org.pl objął patronat nad książką „Dieta przeciwzapalna” Agaty Lewandowskiej i nie jest to decyzja przypadkowa. To publikacja, która w przystępny sposób łączy aktualną wiedzę z zakresu immunologii, mikrobioty jelitowej i dietoterapii z praktycznymi wskazówkami żywieniowymi. Dietetykowi, który pracuje z pacjentami z chorobami metabolicznymi, autoimmunologicznymi czy sercowo-naczyniowymi pomoże uporządkować wiedzę. Ponadto zawarte w niej przepisy ułatwią codzienną pracę gabinetową przy układaniu planów żywieniowych.
| Tytuł: Dieta przeciwzapalna |
| Autor: Agata Lewandowska |
| Wydawnictwo: RM |
| Rok wydania: 2026 |
| Liczba stron: 224 |
Autorka przedstawiła złożony proces biologiczny związany z procesem zapalnym w zrozumiały dla odbiorcy sposób. W części poświęconej różnicom między ostrym a przewlekłym stanem zapalnym czytelnik znajdzie wyjaśnienie mechanizmów immunologicznych, roli cytokin i konsekwencji długotrwałej aktywacji układu odpornościowego. To ważne, bo w praktyce klinicznej zbyt często spotykamy się z uproszczeniem: „stan zapalny = coś złego”. Autorka pokazuje, że to proces fizjologiczny, który dopiero w określonych warunkach staje się patologią.
Stan zapalny jako wspólny mianownik chorób cywilizacyjnych
Szczególnie wartościowe dla dietetyka są rozdziały dotyczące powiązań między przewlekłym stanem zapalnym a cukrzycą typu 2, miażdżycą, zespołem metabolicznym czy chorobami autoimmunologicznymi. Autorka omawia mechanizmy związane z insulinoopornością, stresem oksydacyjnym i dysfunkcją komórek beta trzustki. Pokazuje czytelnikowi, jak hiperglikemia może napędzać błędne koło zapalne. To podejście dobrze wpisuje się w aktualny paradygmat, w którym dietoterapia nie jest jedynie restrykcją kalorii, lecz interwencją w środowisko metaboliczne organizmu.
Autorka omówiła też zjawisko endotoksemii metabolicznej i roli lipopolisacharydu (LPS) w generowaniu uogólnionego stanu zapalnego. W kontekście rosnącej liczby pacjentów z otyłością brzuszną, zaburzeniami gospodarki węglowodanowej i dysbiozą jelitową, ten fragment może stać się punktem wyjścia do rozmowy z pacjentem o jakości diety, a nie wyłącznie o jej kaloryczności.
Jelita w centrum uwagi
Jednym z ważnych elementów książki jest szerokie omówienie roli mikrobioty jelitowej. Autorka podkreśla, że to od jej kondycji zależy m.in. metabolizm, wrażliwość insulinowa, profil hormonalny czy podatność organizmu na infekcje. W praktyce dietetycznej ma to znaczenie w szczególności u pacjentów z IBS, SIBO, chorobami autoimmunologicznymi czy problemami skórnymi.
Rozdziały dotyczące diety zachodniej, wysokotłuszczowej i wysokoprzetworzonej jako czynników rozszczelniających barierę jelitową są napisane w sposób wyważony. Autorka nie demonizuje pojedynczych produktów, ale pokazuje konsekwencje długotrwałych wzorców żywieniowych. Wskazuje też na rolę prebiotyków takich jak szparagi, cebula, czosnek, płatki owsiane, ciecierzyca czy ziemniaki po schłodzeniu jako źródło skrobi opornej. Te praktyczne wskazówki mogą być pomocne przy opracowaniu planów żywieniowych.
Dla celów edukacyjnych pacjentów wykorzystać można zawarte w książce uproszczenia dotyczące dbania o mikrobiotę jelitową. Dietetyk może wskazać podopowczenemy, co „lubią” i czego „nie lubią” dobre mikroorganizmy jelitowe. Sprowadza się to do dialogu o tym, że różnorodna dieta roślinna, kiszonki, polifenole, nadmiar alkoholu cukru i monotonia sprzyjają dysbiozie i stanom zapalnym jelit.
Składniki przeciwzapalne
W części poświęconej składnikom o potencjale przeciwzapalnym autorka omawia m.in. witaminę C, D, E, kurkuminę, resweratrol, antocyjany czy koenzym Q10. Co ważne, podkreśla przewagę produktów żywnościowych nad pojedynczymi suplementami. To podejście zgodne z evidence-based nutrition i szczególnie istotne w dobie nadmiernej suplementacji „na wszystko”.
Rozdział o tłuszczach, nabiale czy kawie nie ma charakteru ideologicznego. Zamiast czarno-białych ocen czytelnik otrzymuje analizę mechanizmów i zależności, co sprzyja budowaniu indywidualnych rekomendacji zamiast powielania schematów.
Część kulinarna
Druga część książki „Przeciwzapalne przepisy pełne smaku” to nie tylko dodatek, ale realne narzędzie pracy. Wśród propozycji znajdziemy dania oparte na warzywach, roślinach strączkowych, pełnych ziarnach, rybach, oliwie, orzechach i przyprawach o działaniu przeciwutleniającym.
Na szczególną uwagę zasługują:
- kremowe zupy z dodatkiem kurkumy i imbiru, łączące warzywa korzeniowe z roślinami strączkowymi,
- sałatki z komosą ryżową, pieczonymi warzywami i dressingiem na bazie oliwy oraz cytrusów,
- dania z łososiem lub makrelą podawane z kaszą jęczmienną i kiszonkami,
- owsianki i jaglanki z owocami jagodowymi, orzechami i kakao – będące naturalnym źródłem polifenoli.
To przepisy, które można bez większych modyfikacji wdrażać w jadłospisach pacjentów z insulinoopornością, PCOS czy chorobami autoimmunologicznymi. Co istotne są atrakcyjne smakowo, a więc zwiększają szansę na długoterminowe przestrzeganie zaleceń.
Dla kogo ta książka?
Dla dietetyka klinicznego będzie to kompendium łączące wiedzę z zakresu immunologii, gastroenterologii i dietoterapii. Dla dietetyka pracującego z pacjentem ogólnym, solidna podstawa do edukacji na temat stylu życia, snu, stresu i jakości żywienia. Dla wykładowcy, materiał do uporządkowania treści o stanie zapalnym w kontekście chorób cywilizacyjnych.
Jeśli pracujesz z pacjentami z otyłością, cukrzycą typu 2, chorobami autoimmunologicznymi, problemami jelitowymi czy przewlekłym zmęczeniem ta pozycja będzie wartościowym uzupełnieniem Twojej biblioteki. Nie zastąpi podręcznika akademickiego, ale skutecznie łączy teorię z praktyką. A to w dietetyce klinicznej jest bardzo ważne.
