Nowa analiza genetyczna nie potwierdza, że stosowanie inhibitorów pompy protonowej bezpośrednio prowadzi do osteoporozy lub złamań.
W nowym badaniu opublikowanym w Medicine [1] autorzy nie znaleźli przekonujących dowodów na przyczynowy związek między stosowaniem IPP a obniżeniem gęstości mineralnej kości, osteoporozą lub złamaniami.
Pojedyncze sygnały dotyczące lansoprazolu i esomeprazolu były niespójne i nie zmieniały głównego wniosku.
Dlaczego badano ten związek?
Inhibitory pompy protonowej należą do najczęściej stosowanych leków. Od lat pojawiają się jednak pytania o ich wpływ na kości. Część badań obserwacyjnych wskazywała na większe ryzyko osteoporozy, niższą gęstość mineralną kości lub częstsze złamania u osób przyjmujących IPP. Inne analizy nie potwierdzały tych zależności.
Problem polega na tym, że pacjenci stosujący IPP często są starsi, mają więcej chorób współistniejących i przyjmują inne leki. To utrudnia oddzielenie wpływu samego preparatu od wpływu stanu zdrowia.
Autorzy zastosowali randomizację mendlowską. Metoda ta wykorzystuje warianty genetyczne jako pośrednie wskaźniki ekspozycji i pozwala ograniczyć wpływ części czynników zakłócających oraz ryzyko odwróconej przyczynowości.
Co ustalili badacze na temat związku IPP i osteoporozy?
Analiza objęła cztery leki: omeprazol, esomeprazol, lansoprazol i rabeprazol.
Dla omeprazolu nie wykazano przyczynowego związku z gęstością mineralną kości, osteoporozą ani złamaniami. Podobny wynik uzyskano dla rabeprazolu. Nie stwierdzono, aby lek wpływał na gęstość kości lub ryzyko złamań w analizowanych lokalizacjach. Lansoprazol był związany z wyższą gęstością mineralną szyjki kości udowej. Nie wykazano jednak podobnej zależności dla kręgosłupa lędźwiowego. Nie stwierdzono też mniejszego ryzyka osteoporozy ani złamań. W przypadku esomeprazolu odnotowano niewielki wzrost ryzyka złamania kości udowej. Wynik był graniczny i przestał być istotny statystycznie po zastosowaniu korekty uwzględniającej dużą liczbę porównań. Nie wykazano związku esomeprazolu z gęstością kości, osteoporozą ani złamaniami w innych lokalizacjach.
Całościowy obraz jest więc spójny. Analiza nie dostarczyła mocnych dowodów, że stosowanie IPP samo w sobie jest przyczyną pogorszenia zdrowia kości.
Nie oznacza to, że temat został zamknięty. Badanie osłabia jednak hipotezę, według której cała grupa inhibitorów pompy protonowej wyraźnie zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań.
Przeczytaj co to oznacza dla praktyki gabinetów dietetycznych.
W Klubie Dietetyków znajdziesz pełniejsze omówienie: praktyczny komentarz, jak tę wiedzę można wykorzystać w pracy z pacjentem.
- wnioski dla praktyki gabinetowej,
- ograniczenia badania,
- dyskusja dla dietetyków.
Bibliografia:
- Li, P., Wu, R., & Shi, H. (2026). Proton pump inhibitors use and the risk of osteoporosis and fractures: A two-sample Mendelian randomization study. Medicine, 105(30), e49964. https://doi.org/10.1097/md.0000000000049964
