Kawa Liberica (kawa liberyjska) to trzeci co do popularności gatunek kawy na świecie. Znacznie ustępuje pod względem udziału rynkowego Arabice i Robuście [2]. Nie oznacza to jednak, że ma nich różnorodność świata botanicznego kaw się kończy. Liczba gatunków zmienia się wraz z klasyfikacjami i postępem wiedzy – obecnie na liście jest ich ponad 100 [3].
Choć Liberica wciąż jest niszowa, zyskuje zainteresowanie nie tylko kawowych smakoszy, ale także badaczy żywności [4]. Wielu ekspertów wskazuje na jej unikalne właściwości i wysoką odporność na zmiany klimatu [3].
To co może zaskakiwać to rozmiary jej owoców – są one większe w porównaniu z innymi odmianami. Ma też nieregularny kształt i grubszą osłonkę, co powoduje, że proces jej suszenia jest wymagający.
Kawy Liberica i Excelsa uprawia się w Azji Południowo-Wschodniej (Indonezja, Filipiny, Malezja). Ich plantacje są też w Afryce Zachodniej i Środkowej (Liberia, Kamerun, Wybrzeże Kości Słoniowej).
To właśnie afrykańskiej Liberii zawdzięcza swoją nazwę [5]. Później szczególnie popularna stała się na Filipinach. Tam znana jest jako „Kapeng Barako”, co ma konotacje z siłą i męskością, ze względu na swój wyrazisty smak. To tam jej popularność jest największa i stanowi ona tradycyjny napój w niektórych regionach [6].
Liberica i Excelsa – dwa bliskie gatunki
Jeszcze do niedawna Liberica była klasyfikowana na dwie odmiany – var. liberica, C. klainei oraz var. dewevrei (Excelsa). Szczególnie ta druga budzi rosnące zainteresowanie. Od 2025 roku są one klasyfikowane jako odrębne gatunki [7].
W tym artykule sprawdzimy, czy może ona konkurować ze swoimi bardziej znanymi kuzynkami.
Jak smakuje kawa Liberica?
Wielbicieli małej czarnej najbardziej zainteresuje kwestia podstawowa. Czy Liberica może konkurować smakiem z innymi gatunkami? Liberica w niektórych badaniach sensorycznych była opisywana jako posiadająca owocowe, przypominające jackfruita aromaty, umiarkowaną kwasowość i stosunkowo pełne body.
To co może zaskakiwać to rozmiary jej owoców – są one większe w porównaniu z innymi odmianami. Masa owoców jest blisko dwukrotnie większa niż Arabiki [1].
Czy Liberica zawiera dużo kofeiny?
Wielu kawoszy uważa kofeinę za kluczowy składnik naparu. Liberica i Excelsa zajmują pośrednią pozycję pod względem zawartości kofeiny. Mają one niższą wartość niż Robusta (ta ma ilość największą). Zawartość kofeiny jest podobna lub nieco wyższa od Arabiki, która dominuje na naszym rynku.
Skład i związki bioaktywne
Kawa Liberica zawiera liczne związki bioaktywne, które cenimy w pozostałych gatunkach kaw. W jej skład wchodzą kwasy chlorogenowe, alkaloidy, takie jak trigonelina i teobromina. Ma charakterystyczny stosunek kahweolu do kafestolu [1]. Jeśli chodzi o prozdrowotne fenole to ma skład bliski Arabice. Oznacza to, że pod kątem zdrowotnym będzie miała zapewne podobne działanie. Trzeba tu jednak podkreślić, że przydałoby się więcej badań na temat jej unikalnych właściwości. Takich z uwagi na jej niską popularność nie ma tak dużo jak dla Arabiki, czy Robusty.
Podsumowanie. Czy Liberica ma przed sobą przyszłość?
Kawa Arabica ma obecnie najlepszą sławę pod kątem smaku. Jest też jednak najbardziej z trzech gatunków wrażliwa na klimat. Zresztą to problemom tego gatunku w XIX wieku z chorobami grzybowymi Liberica zawdzięcza swoje wykorzystanie w uprawach. Liberica nie dość, że posiada większe owoce i nasiona, to też jest bardziej odporna na trudne warunki klimatyczne [1]. Ma to niebagatelne znaczenie w dobie zmian klimatycznych i problemów z rosnącą ceną zielonej kawy na świecie.
Z drugiej strony jednak jest wymagająca w suszeniu z uwagi na swoje rozmiary i grubą osłonkę. Ponadto zajmuje więcej miejsca na polach uprawnych ze względu na rozmiar i szerokość gałęzi niż Robusta. Robusta wymaga mniej pielęgnacji i jest bardziej odporna na choroby, co oznacza łatwiejszy i bardziej stabilny dochód dla rolników [6].
Pamiętajmy jednak, że większe zróżnicowanie gatunków przyczynia się do większej odporności na potencjalne zagrożenia, stąd być może Liberica powróci jeszcze do łask zarówno rolników, jak i konsumentów.
Obecnie stanowi ciekawą, kawową ciekawostkę.
Bibliografia:
- Kurniawan MF, Juwita AI, Herawati D, Faridah DN, Andarwulan N, Średnicka-Tober D. Liberica Coffee (Coffea liberica): A Bibliometric Analysis and Targeted Review of Physical, Bioactive, and Sensory Characteristics. Molecules. 2026 May 2;31(9):1518. doi: 10.3390/molecules31091518. PMID: 42123881; PMCID: PMC13164717.
- International Coffee Organization (ICO). Coffee Report and Outlook; Volume April; International Coffee Organization: London, UK, 2023
- Davis, A.P., Kiwuka, C., Faruk, A. et al. The re-emergence of Liberica coffee as a major crop plant. Nat. Plants8, 1322–1328 (2022). https://doi.org/10.1038/s41477-022-01309-5
- Lachenmeier DW, Weller P, Farah A, Lagman MCA, Fabian M, Del Castillo MD, Schwarz S. Shaping the Future of Coffee: Climate Resilience, Liberica’s Rise, and By-Product Innovation-Highlights from the International Coffee Convention 2023 (ICC2023). Foods. 2024 Mar 8;13(6):832. doi: 10.3390/foods13060832. PMID: 38540822; PMCID: PMC10969661.
- https://www.cafedumonde.co.uk/academie/guides/types-of-coffee-beans/liberica-coffee/
- https://perfectdailygrind.com/2017/01/kapeng-barako-can-this-filipino-coffee-varietal-be-third-wave/
- Davis, A.P., Shepherd-Clowes, A., Cheek, M. et al. Genomic data define species delimitation in Liberica coffee with implications for crop development and conservation.Nat. Plants 11, 1729–1738 (2025). https://doi.org/10.1038/s41477-025-02073-y
