Kurkuma. Właściwości zdrowotne roślinnego złota

kurkuma przyprawa

Kurkuma to roślina pochodząca z Azji. Jej korzeń charakteryzuje się jaskrawożółtą barwą. Jest wykorzystywana w kuchni jako przyprawa, a także w medycynie chińskiej jako środek leczniczy. Kurkuma swoje właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne zawdzięcza między innymi zawartej w niej kurkuminie. Kurkuminę możemy spotkać czasem jako suplement diety. Jej regularne przyjmowanie poprawia pracę układu nerwowego. [1] (Kulkarni i Dhir, 2010)

Prozdrowotna kurkumina

Kurkumina wykorzystywana jest często w medycynie niekonwencjonalnej. Składają się na to jej właściwości:

Kurkumina obniża ryzyko wystąpienia chorób wywołanych stresem oksydacyjnym, między innymi choroby Alzheimera, zawału serca, choroby Parkinsona. Kurkumina wpływa również na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. [2] (Przybylska, 2015) 

kurkuma
peangdao / 123RF

Prozdrowotne właściwości kurkumy

Działanie przeciwnowotworowe

Zachorowalność na nowotwory wśród ludzi wzrasta i powoduje miliony zgonów na całym świecie. [3] (Sung i inni, 2021) Dieta jest istotnym czynnikiem, który może obniżyć ryzyko wystąpienia choroby.

Kurkumina hamuje rozwój komórek nowotworowych. [4] (Panahi i inni, 2019) Działanie przeciwnowotworowe kurkuminy polega na aktywowaniu procesu apoptozy, czyli programowanej śmierci komórki. [5] (Mortezaee i inni, 2019). Pomaga również w obniżeniu stresu oksydacyjnego poprzez hamowanie wytwarzania reaktywnych form tlenu. (Panahi i inni, 2019).

Kurkumina dzięki swoim właściwościom może znaleźć zastosowanie jako substancja pomocnicza w połączeniu z chemioterapią lub radioterapią.[6] (Tan i Norhaizan, 2019)

Choroba Alzheimera

Badania wykazują, że stres oksydacyjny wywołany przez wolne rodniki przyczynia się do nasilenia objawów choroby Alzheimera [7] (Retz, Gsell, Rösler i Riederer, 1998). Kurkumina jako silny przeciwutleniacz, poprawia funkcje poznawcze. Tym samym spowalnia postępowanie choroby. [8] (Mishra i Palanivelu, 2008)

Układ pokarmowy

Zaburzenia trawienia, takie jak niestrawność, zespół jelita drażliwego oraz choroba wrzodowa żołądka są często występującymi dolegliwościami. Miliony ludzi na całym świecie odczuwa następstwa nieprawidłowej pracy układu pokarmowego. Najczęstszym skutkiem zaburzeń trawienia jest ból brzucha oraz ból w nadbrzuszu.

Aby zminimalizować ryzyko dyskomfortu trawiennego, warto sięgnąć po naturalne sposoby poprawiające jakość trawienia. Świetnym rozwiązaniem jest wprowadzenie kurkumy do diety. Na przestrzeni lat badania przedkliniczne wykazały, że kurkuma potencjalnie chroni przewód pokarmowy poprzez działanie przeciwzapalne.[9] (Jurenka, 2009).

Kurkuma reguluje pracę narządów trawiennych, poprzez zwiększenie produkcji enzymów, [10](Ammon i Wahl, 1991). To wpływa na hamowanie skurczu jelit i powstawanie owrzodzeń wywołanych stresem i alkoholem. [11] (Rafatullah, Tariq, Al-Yahya, Mossa i Ageel, 1990)

Działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne

Żółty barwnik pozyskiwany z kurkumy – kurkumina, dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym znalazł zastosowanie w profilaktyce chorób skórnych takich jak trądzik i łuszczyca. Wykazuje działanie ochronne przed uszkodzeniami skóry spowodowanymi przez promieniowanie UVB. [4] (Panahi i inni, 2019) Oprócz działania prozapalnych cytokin kurkumina przyspiesza także gojenie się ran skóry. [12] (Zdrojewicz, Szyca, Popowicz, Michalik i Śmieszniak, 2017)

Wykorzystanie kurkuminy w suplementach

Kurkuma w kapsułkach i tabletkach najczęściej występuje pod postacią wyizolowanej kurkuminy. Kupując kurkumę w postaci suplementu diety, otrzymujemy skoncentrowaną dawkę. Jako substancję rozpuszczalną w tłuszczach, zaleca się spożywanie kurkumy w obecności np. oliwy z oliwek. Dzięki temu zwiększa się jej przyswajalność.

Wchłanianie kurkuminy wzrasta także dzięki piperynie zawartej w czarnym pieprzu. [13] (Shoba i inni, 1998) Decydując się na suplementację kurkuminy, należy zwrócić uwagę na skład. Częstym składnikiem otoczki w kapsułkach jest żelatyna wieprzowa, co może być istotne dla wegetarian i wegan.

kurkumina i piperyna
thamkc / 123RF

Wykorzystanie kurkumy w kuchni

Curry

Kurkuma jest powszechnie znaną przyprawą wchodzącą w skład curry. Najczęściej używana jest w kuchni chińskiej oraz hinduskiej.

Dodatek

Jest doskonałym dodatkiem do zup, ryżu, potraw z drobiu i owoców morza. Kurkumę można dodawać do herbaty, soków lub ciast, jednocześnie nie zmieniając znacząco smaku potraw.

Zobacz również
majeranek

Złote mleko

Jesienią i zimą, gdy szczególnie warto dbać o odporność, świetnie sprawdzi się złote mleko. Jest to popularny napój z dodatkiem kurkumy, który zawdzięcza swoją nazwę charakterystycznemu zabarwieniu. Bazę stanowi mleko zwierzęce bądź napój roślinny. Ma działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne, a także pomaga przy zaburzeniach trawienia. Pijąc złote mleko, można zadbać o zdrowie.

Podsumowanie

XXI wiek wymusił na społeczeństwie szybkie tempo życia, które może powodować szereg chorób cywilizacyjnych. Warto zwrócić szczególną uwagę na naturalne produkty o działaniu prozdrowotnym i włączyć je do codziennej diety. Kurkuma jest doskonałym rozwiązaniem dla osób zmagających się ze schorzeniami układu naczyniowo-sercowego, pokarmowego i nerwowego. Może zmniejszyć częstotliwość występowania objawów chorobowych, a tym samym ograniczyć stosowanie środków farmakologicznych. 

kurkuma korzeń
popovaphoto / 123RF

Kluczowe informacje o kurkumie:

Jakie właściwości prozdrowotne ma kurkuma?

Kurkuma posiada szereg właściwości leczniczych. Najważniejszymi z nich są: działanie przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i antyoksydacyjne.

Czy kurkuma stymuluje metabolizm?

Kurkuma wspomaga funkcjonowanie układu trawiennego. Regulując proces trawienia, zapobiega między innymi zaparciom i wzdęciom. W ten sposób wspomaga metabolizm.

Jak pić kurkumę?

Woda z dodatkiem kurkumy jest popularnym sposobem na pobudzenie metabolizmu. Można dodać ją również do mleka – jest tzw. złote mleko. Piperyna obecna w pieprzu wzmacnia wchłanianie kurkumy, dlatego warto łączyć ze sobą te dwa składniki.

Czy picie kurkumy może wywołać niepożądane skutki uboczne?

Stosowanie kurkumy w ilościach większych niż zalecane może powodować podrażnienie żołądka. [10] (Ammon i Wahl, 1991) Przy dłuższym stosowaniu ma działanie rozrzedzające krew. Pomimo właściwości prozdrowotnych kurkumy, należy zachować ostrożność i nie przekraczać dziennej dawki. Stosowana w nadmiarze może szkodzić zdrowiu. Zalecana dawka dobowa nie powinna przekraczać 8 g.

Czy kurkuma szkodzi na nerki?

Według najnowszych doniesień kurkumina zawarta w kurkumie wykazuje pozytywne działanie na nerki. Dzięki właściwościom przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym łagodzi przewlekłą chorobę nerek oraz stany zapalne. (Ghosh, Gehr i Ghosh, 2014) [14]

Na jakie dolegliwości pomaga kurkuma?

Stosowanie kurkumy doskonale się sprawdzi w okresie jesienno-zimowym. Łagodzi objawy przeziębienia i stany zapalne. Ma pozytywny wpływ na dolegliwości trawienne.

Bibliografia:

  1. Kulkarni, S. K., & Dhir, A. (2010). An overview of curcumin in neurological disorders. Indian journal of pharmaceutical sciences
  2. Przybylska, S. (2015) Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy,  Probl Hig Epidemiol,96(2): 414-420
  3. Sung, H, Ferlay, J, Siegel, RL, Laversanne, M, Soerjomataram, I, Jemal, A, Bray, F. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2021: 71: 209- 249
  4. Panahi Y, Fazlolahzadeh O, Atkin SL, Majeed M, Butler AE, Johnston TP, Sahebkar A. Evidence of curcumin and curcumin analogue effects in skin diseases: A narrative review. J Cell Physiol. 2019 Feb;234(2):1165-1178. doi: 10.1002/jcp.27096. Epub 2018 Aug 2. PMID: 30073647.
  5. Mortezaee K, Salehi E, Mirtavoos-Mahyari H, Motevaseli E, Najafi M, Farhood B, Rosengren RJ, Sahebkar A. Mechanisms of apoptosis modulation by curcumin: Implications for cancer therapy. J Cell Physiol. 2019 Aug;234(8):12537-12550. doi: 10.1002/jcp.28122. Epub 2019 Jan 8. PMID: 30623450.
  6. Tan, B. L., & Norhaizan, M. E. (2019). Curcumin Combination Chemotherapy: The Implication and Efficacy in Cancer. Molecules (Basel, Switzerland), 24(14), 2527.
  7. Retz W, Gsell W, Münch G, Rösler M, Riederer P. Free radicals in Alzheimer’s disease. J Neural Transm Suppl. 1998;54:221-36. doi: 10.1007/978-3-7091-7508-8_22. PMID: 9850931.
  8. Mishra, S., Palanivelu K., The effect of curcumin (turmeric) on Alzheimer’s disease, Ann Indian Acad Neurol. 2008 Jan-Mar; 11(1): 13–19.
  9. Jurenka JS. Anti-inflammatory properties of curcumin, a major constituent of Curcuma longa: a review of preclinical and clinical research. Altern Med Rev. 2009;14:141–153.
  10. Ammon HP, Wahl MA. Pharmacology of Curcuma longa. Planta Med. 1991;57:1–7.
  11. Rafatullah S, Tariq M, Al-Yahya MA, Mossa JS, Ageel AM. Evaluation of turmeric (Curcuma longa) for gastric and duodenal antiulcer activity in rats. J Ethnopharmacol. 1990;29:25–34.
  12. Zdrojewicz Z, Szyca M, Popowicz E, Michalik T, Śmieszniak B. Kurkuma – nie tylko przyprawa. Pol Merkur Lekarski. 2017 Jun 23;42(252):227-230. Polish. PMID: 28662006.
  13. Shoba G, Joy D, Joseph T, Majeed M, Rajendran R, Srinivas PS. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med. 1998 May;64(4):353-6. doi: 10.1055/s-2006-957450. PMID: 9619120.
  14. Ghosh SS, Gehr TW, Ghosh S. Curcumin and chronic kidney disease (CKD): major mode of action through stimulating endogenous intestinal alkaline phosphatase. Molecules. 2014 Dec 2;19(12):20139-56. doi: 10.3390/molecules191220139. PMID: 25474287; PMCID: PMC6271001.