Lactobacillus rhamnosus GG. Jakie korzyści przynosi ten szczep probiotyczny?

Probiotyki to zgodnie z definicją FAO/WHO, „żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza”. Najczęściej należą one do rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium. Są to bakterie, naturalnie zasiedlające przewód pokarmowy człowieka. Odgrywają one istotną rolę w wielu procesach fizjologicznych. Wspierają procesy trawienia, funkcjonowanie układu immunologicznego, a także ogólne zdrowie organizmu (1). Probiotyki można dostarczyć z pożywieniem lub w formie suplementów. Ich główne źródła to fermentowane produkty mleczne, kiszonki oraz preparaty probiotyczne. Można je zakupić w aptekach lub dedykowanych sklepach specjalistycznych (2). 

Jednym z najlepiej przebadanych szczepów jest Lacticaseibacillus rhamnosus GG (w dalszej części artykułu: Lactobacillus rhamnosus GG (LGG)). Wyróżnia go zdolność przylegania do nabłonka jelitowego (3) oraz działanie na osi jelito-mózg (4). Przeprowadzone na zwierzętach badania wykazały, że szczep ten ma potencjał w łagodzeniu lęku. Jest to efekt pozytywnego oddziaływania na mikrobiom jelitowy (5). Ponadto może być wykorzystywany w zapobieganiu chorobom skóry u dzieci (6).

Charakterystyka szczepu Lactobacillus rhamnosus GG

Lactobacillus rhamnosus GG należy do bakterii gram dodatnich. Oznacza to, że jego ściana komórkowa jest grubsza oraz że nie posiada zewnętrznej błony komórkowej (7). Szczep ten został wyizolowany z przewodu pokarmowego zdrowego człowieka w latach 80. ubiegłego wieku (3). Jest on w stanie przetrwać warunki panujące w żołądku i dotrzeć do dalszych części przewodu pokarmowego. Wytwarza zewnętrzną warstwę, która chroni przed działaniem substancji obronnych organizmu i ułatwiają przetrwanie bakterii w jelitach (8).

Suplementacja – zastosowanie w praktyce

Na co należy zwrócić wybierając suplement zawierający Lactobacillus rhamnosus?

Przede wszystkim istotna jest zawartość bakterii. Warto wybierać preparaty z minimum 5 miliardami CFU, najlepiej z wyraźnie oznaczonym w składzie szczepem Lactobacillus rhamnosus GG. Warto wybierać suplementy bez zbędnych dodatków, które mogą powodować m.in. reakcje alergiczne (9).

Kolejnym, na co warto zwrócić uwagę, jest data ważności i sposób przechowywania zalecany przez producenta. Niektóre probiotyki trzeba przechowywać w lodówce, aby nie straciły swoich właściwości. Wybierając opcję zamówienia przez Internet, należy upewnić się, że dostawa przebiega odpowiednio (10).

Należy również pamiętać, aby wybierać sprawdzone marki. Suplementy diety nie podlegają takim regulacjom prawnym jak leki, co niestety bywa wykorzystywane przez producentów. Często nie są odpowiednio przebadane, a ich pochodzenie nie jest dokładnie znane (11). 

Jakie mamy formy suplementów?

Obecnie wybór suplementów diety zawierających szczep LGG jest szeroki. Można je z łatwością zakupić w aptece lub sklepach internetowych. Najczęściej wybieraną formą preparatów probiotycznych są kapsułki. Są one łatwe w dawkowaniu i użyciu dla osób dorosłych oraz są łatwodostępne. Kapsułki zawierają określoną ilość CFU (skrót ten oznacza jednostki tworzące kolonię), dzięki czemu łatwo jest kontrolować ilość przyjmowanego probiotyku.

U dzieci bądź u osób mających trudności z przełykaniem sprawdzą się saszetki lub granulaty. Rozpuszcza się je w wodzie. Można je dodać też np. do jogurtu (12). Kolejną prostą w użyciu opcją są krople zawierające wyizolowany szczep. Probiotyk znajduje się w oleistej zawiesinie, która również jest przystępną formą dla dzieci (13). 

Oprócz wyizolowanych szczepów można zakupić także preparaty wieloskładnikowe. Aby wybrać odpowiedni dla siebie, warto skonsultować się z lekarzem, dietetykiem klinicznym lub farmaceutą.

Jakie działanie ma szczep Lactobacillus rhamnosus GG i kto powinien rozważyć suplementację?

Lactobacillus rhamnosus GG, podobnie jak większość bakterii probiotycznych, ma korzystny wpływ na mikrobiotę jelitową oraz stan zdrowia organizmu. Wspiera naturalną odporność, a także może być stosowany profilaktycznie w trakcie i po antybiotykoterapii. Skuteczność tego szczepu wynika m.in. z tego, że ma on zdolność przylegania do ścian jelita. Dzięki temu szybciej się namnaża i stanowi barierę chroniącą organizm przed patogenami (3).

Do tej pory przeprowadzono wiele badań potwierdzających skuteczność szczepu LGG. Przykładem jest meta-analiza, która wykazała, że suplementacja Lactobacillus rhamnosus GG u dzieci może zmniejszać ryzyko zapalenia ucha środkowego i infekcji górnych dróg oddechowych. Niekiedy nie dochodziło nawet do potrzeby zażywania antybiotyku przez pacjenta (14). 

W badaniach na zwierzętach okazało się, że podanie zwierzęciu Lactobacillus rhamnosus przed zakażeniem pałeczką Salmonella oraz Escherichia coli zmniejszyło biegunkę i stan zapalny. Bakteria zapobiegała osiedlaniu się szkodliwych patogenów, wzmacniała odpowiedź układu odpornościowego oraz wzmacniała błonę śluzową jelit. Oznacza to, że szczep LGG stosowany nie tylko w trakcie choroby, ale też profilaktycznie potencjalnie może przyczynić się do lżejszego przebiegu zatruć pokarmowych. (15).

Wpływ na stan skóry

Wiele artykułów podkreśla także wpływ Lactobacillus rhamnosus GG na skórę. W tym celu przeprowadzono badanie na modelu sztucznej skóry. Użyto w nim kremu zawierającego LGG. Wyniki wykazały, że ma on właściwości nawilżające, wzmacniające barierę skóry oraz potencjalnie łagodzące trądzik u osób dorosłych (16).

Inne badanie przeprowadzone zostało na komórkach keratynocytów. Są to komórki odpowiadające za produkcję keratyny w skórze. Pokazało ono, że stosowanie takich preparatów przyczynia się do szybszego gojenia się ran (17). 

Doustna suplementacja szczepami L. rhamnosus w połączeniu z L. casei u niemowląt z atopowym zapaleniem skóry i alergią na białko mleka krowiego skuteczniej zmniejszała objawy AZS w porównaniu do grupy placebo. Po 3 miesiącach badacze zaobserwowali poprawę stanu skóry u dwukrotnie wyższej liczby dzieci w stosunku do grupy nieprzyjmującej probiotyku. Efekt ten był najbardziej widoczny u dzieci uczulonych, choć po upływie 9 miesięcy różnica zanikała (6).

Kolejne badanie dotyczyło pacjentów z łuszczycą stosujących doustnie LGG jako dodatek do leczenia. Odnotowano u nich istotną poprawę stanu skóry. Poprawa ta była oceniana według wskaźnika PASI (czyli wskaźnik oceniający zaawansowanie łuszczycy). Wynik ten sugeruje możliwy wspomagający efekt w terapii tej choroby (18).

Oś jelito-mózg

W badaniach na myszach wykazano, że wczesne podawanie szczepu Lactobacillus rhamnosus GG (od końca ciąży matki do kilku dni po urodzeniu) wzmacnia ich barierę jelitową. W dorosłości te myszy wykazywały mniej objawów lęku w testach behawioralnych. Wynikało to z faktu, że LGG aktywował mechanizmy odpowiedzialne za transport serotoniny w jelicie. W mózgu natomiast podnosił poziom receptorów odpowiadających za regulację snu, nastroju, poziomu lęku i pobudliwości (4). 

Na chwilę obecną nie mam jednak dostępnych badań przeprowadzonych na ludziach, które potwierdzałyby skuteczność szczepu Lactobacillus rhamnosus na stany lękowe i depresję. Pomimo że mamy dowody opierające się na modelach zwierzęcych, aby wysnuć konkretnie wnioski na temat działania tego probiotyku na osi jelito-mózg u ludzi potrzebne byłby dalsze badania.

Podsumowanie

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które w odpowiednich ilościach korzystnie wpływają na skład mikrobioty jelitowej oraz ogólny stan zdrowia organizmu. Lactobacillus rhamnosus GG jest jednym z najlepiej przebadanych i najbezpieczniejszych szczepów. Potrafi przetrwać w układzie pokarmowym człowieka i ma zdolność przylegania do ścian jelita. W efekcie tego skutecznie wzmacnia odporność oraz łagodzi skutki antybiotykoterapii. Zmniejsza także ryzyko infekcji u dzieci i może chronić przed biegunkami różnego pochodzenia.

Wyróżnia go też pozytywny wpływ na skórę. Przyspiesza gojenie się ran, wspomaga leczenie AZS i łuszczycy. Ponadto istnieją dowody na korzystny wpływ LGG na oś jelito-mózg, m.in. zmniejszenie objawów lękowych u myszy, choć nie zostało to jeszcze potwierdzone w badaniach z udziałem ludzi. 

Suplementacja Lactobacillus rhamnosus GG może więc okazać się skuteczna u osób z problemami skórnymi, podczas antybiotykoterapii oraz biegunki. Wybierając suplementy z LGG, warto kierować się ilością bakterii, obecność konkretnego szczepu i marką produktu. Pomimo udowodnionego bezpieczeństwa tego szczepu, przed podjęciem się suplementacji zwłaszcza u dzieci, osób z obniżoną odpornością czy u osób starszych, warto skonsultować się z lekarzem. 

Bibliografia:

1. Iqbal MZ, Qadir MI, Hussain T, Janbaz KH, Khan YH, Ahmad B. Review: probiotics and their beneficial effects against various diseases. Pak J Pharm Sci. 2014 Mar;27(2):405-15.
2. Syngai GG, Gopi R, Bharali R, Dey S, Lakshmanan GM, Ahmed G. Probiotics – the versatile functional food ingredients. J Food Sci Technol. 2016 Feb;53(2):921-33. doi: 10.1007/s13197-015-2011-0. Epub 2015 Nov 9.
3. Yan F, Polk DB. Lactobacillus rhamnosus GG: An Updated Strategy to Use Microbial Products to Promote Health. Funct Food Rev. 2012 Jun;4(2):77-84.
4. Zhou B, Jin G, Pang X, Mo Q, Bao J, Liu T, Wu J, Xie R, Liu X, Liu J, Yang H, Xu X, Wang B, Cao H. Lactobacillus rhamnosus GG colonization in early life regulates gut-brain axis and relieves anxiety-like behavior in adulthood. Pharmacol Res. 2022 Mar;177:106090.
5. Zhou B, Jin G, Pang X, Mo Q, Bao J, Liu T, Wu J, Xie R, Liu X, Liu J, Yang H, Xu X, Wang B, Cao H. Lactobacillus rhamnosus GG colonization in early life regulates gut-brain axis and relieves anxiety-like behavior in adulthood. Pharmacol Res. 2022 Mar;177:106090.
6. Cukrowska B, Ceregra A, Maciorkowska E, Surowska B, Zegadło-Mylik MA, Konopka E, Trojanowska I, Zakrzewska M, Bierła JB, Zakrzewski M, Kanarek E, Motyl I. The Effectiveness of Probiotic Lactobacillus rhamnosus and Lactobacillus casei Strains in Children with Atopic Dermatitis and Cow’s Milk Protein Allergy: A Multicenter, Randomized, Double Blind, Placebo Controlled Study. Nutrients. 2021 Apr 1;13(4):1169.
7. Leser, T.; Baker, A. Molecular Mechanisms of Lacticaseibacillus rhamnosus, LGG® Probiotic Function. Microorganisms 2024, 12, 794.  
8. Lebeer S, Claes IJ, Verhoeven TL, Vanderleyden J, De Keersmaecker SC. Exopolysaccharides of Lactobacillus rhamnosus GG form a protective shield against innate immune factors in the intestine. Microb Biotechnol. 2011 May;4(3):368-74.
9. Iannitti T, Palmieri B. Therapeutical use of probiotic formulations in clinical practice. Clin Nutr. 2010 Dec;29(6):701-25. doi: 10.1016/j.clnu.2010.05.004.  
10. Visciglia A, Allesina S, Amoruso A, De Prisco A, Dhir R, Bron PA, Pane M. Assessment of shelf-life and metabolic viability of a multi-strain synbiotic using standard and innovative enumeration technologies. Front Microbiol. 2022 Nov 4;13:989563.
11. Aziz G, Zaidi A, Tariq M. Compositional Quality and Possible Gastrointestinal Performance of Marketed Probiotic Supplements. Probiotics Antimicrob Proteins. 2022 Apr;14(2):288-312.
12. Baral KC, Bajracharya R, Lee SH, Han HK. Advancements in the Pharmaceutical Applications of Probiotics: Dosage Forms and Formulation Technology. Int J Nanomedicine. 2021 Nov 12;16:7535-7556.
13. Savino F, Montanari P, Galliano I, Daprà V, Bergallo M. Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103) for the Management of Infantile Colic: A Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2020 Jun 5;12(6):1693.
14. Liu S, Hu P, Du X, Zhou T, Pei X. Lactobacillus rhamnosus GG supplementation for preventing respiratory infections in children: a meta-analysis of randomized, placebo-controlled trials. Indian Pediatr. 2013 Apr;50(4):377-81.
15. Yang GY, Yu J, Su JH, Jiao LG, Liu X, Zhu YH. Oral Administration of Lactobacillus rhamnosus GG Ameliorates Salmonella Infantis-Induced Inflammation in a Pig Model via Activation of the IL-22BP/IL-22/STAT3 Pathway. Front Cell Infect Microbiol. 2017 Jul 18;7:323.
16. Gao T, Wang X, Li Y, Ren F. The Role of Probiotics in Skin Health and Related Gut-Skin Axis: A Review. Nutrients. 2023 Jul 13;15(14):3123
17. Mohammedsaeed W, Cruickshank S, McBain AJ, O’Neill CA. Lactobacillus rhamnosus GG Lysate Increases Re-Epithelialization of Keratinocyte Scratch Assays by Promoting Migration. Sci Rep. 2015 Nov 5;5:16147. doi: 10.1038/srep16147. Erratum in: Sci Rep. 2024 Jan 25;14(1):2191.
18. Suriano ES, Souza MDM, Kobata CM, Santos FHY, Mimica MJ. Efficacy of an adjuvant Lactobacillus rhamnosus formula in improving skin lesions as assessed by PASI in patients with plaque psoriasis from a university-affiliated, tertiary-referral hospital in São Paulo (Brazil): a parallel, double-blind, randomized clinical trial. Arch Dermatol Res. 2023 Aug;315(6):1621-1629.