Nowe, przełomowe badanie opublikowane w czasopiśmie The Lancet obala wieloletni mit o tzw. „nadwrażliwości na gluten”.
Zespół międzynarodowych naukowców kierowany przez dr Jessicę Biesiekierski z Uniwersytetu w Melbourne wykazał, że większość osób, które uważają, że nie tolerują glutenu, w rzeczywistości nie reaguje na gluten, lecz na inne składniki pszenicy, węglowodany fermentujące (FODMAP-y) lub bodźce psychologiczne związane z oczekiwaniem i interpretacją objawów.
Badanie analizowało dziesiątki publikacji naukowych poświęconych non-celiac gluten sensitivity (NCGS), czyli nadwrażliwości na gluten niezwiązanej z celiakią. Osoby z NCGS odczuwają dolegliwości po spożyciu produktów z glutenem, mimo że nie mają celiakii ani alergii na pszenicę. Najczęstsze objawy to wzdęcia, ból brzucha, uczucie pełności i zmęczenie.
Jednak, jak podkreślają autorzy, w większości badań nie udało się potwierdzić rzeczywistej reakcji organizmu na gluten.
„W ostatnich badaniach wykazano, że osoby z zespołem jelita drażliwego (IBS), które uważają się za osoby z nadwrażliwością na gluten, reagują podobnie na gluten, pszenicę i placebo. Sugeruje to, że sposób, w jaki ludzie przewidują i interpretują doznania jelitowe, może silnie wpływać na ich objawy” wyjaśnia dr Biesiekierski.
Według badaczy, NCGS należy postrzegać nie jako klasyczną nietolerancję pokarmową, lecz zaburzenie interakcji między jelitami a mózgiem, podobne do zespołu jelita drażliwego (IBS).
Oznacza to, że nieuzasadnione diety eliminacyjne mogą prowadzić do niedoborów składników odżywczych. Zamiast restrykcji, skuteczniejsze może być łączenie modyfikacji diety z terapią psychologiczną, by poprawić komunikację między jelitami a mózgiem. Potrzebne są nowe narzędzia diagnostyczne i lepsze ścieżki kliniczne, które pozwolą rozróżnić prawdziwe przypadki NCGS od innych zaburzeń czynnościowych jelit.
Badanie redefiniuje pojęcie „nadwrażliwości na gluten”. Sugeruje, że to nie gluten, lecz sposób, w jaki jelita i mózg reagują na bodźce, odgrywa kluczową rolę. Naukowcy apelują o zmianę przekazu publicznego: gluten nie jest z natury szkodliwy, a skuteczna pomoc dla pacjentów wymaga zarówno podejścia żywieniowego, jak i psychologicznego, opartego na dowodach naukowych.
Bibliografia:
- https://www.unimelb.edu.au/newsroom/news/2025/october/gluten-sensitivity-its-not-actually-about-gluten
- Biesiekierski, J. R., Jonkers, D., Ciacci, C., & Aziz, I. (2025). Non-coeliac gluten sensitivity. The Lancet.
