Teraz czytasz
Odchudzanie po 40. roku życia

Odchudzanie po 40. roku życia

Kamila Lipiec-Ślecka
odchudzanie po 40

Obecnie otyłość zyskała miano choroby XXI w. Ze względu na złożoną etiologię w wielu przypadkach nie daje się zwalczyć jej krótkoterminową dietą lub ograniczeniem jednego produktu, np. tylko słodyczy. Leczenie otyłości to wynik łańcucha zdarzeń, którego początkiem jest zmiana stylu życia poprzez budowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Niestety świadomość społeczna mimo szerokiego dostępu do informacji obecnie rozwija się stosunkowo wolno, gdyż opinie wielu osób w zakresie zdrowego żywienia bazują częściej na przekonaniach przekazywanych przez znajomych lub celebrytów niż na naukowych dowodach [7]. 

Przyczyny i skutki nadmiernej masy ciała

Otyłość to bardzo poważny problem nie tylko w Polsce ale i na świecie. Jest ona definiowana najczęściej za pomocą prostego wzoru jakim jest BMI (Body Mass Index). Wskaźnik ten obliczany jest na podstawie dzielenia masy ciała wyrażonej w kg przez wzrost w metrach do kwadratu. Wartości indeksu BMI mieszczące się powyżej 29,9 kg/m2 charakteryzują otyłość [1,6].

Masa ciała kobiet w wieku 25-44 lata zwiększa się średnio o 0,5-1 kg/rok przy spożywaniu tylko 100 kcal dziennie więcej niż zapotrzebowanie dobowe, dlatego tak istotne jest zwrócenie uwagi na prawidłową podaż energii zgodną z bilansem energetycznym [5].

Rozwój otyłości kojarzony jest najczęściej z dodatnim bilansem energetycznym, który wynika z nadwyżki dobowej podaży pokarmów, jednakże coraz więcej badań wskazuje na wpływ czynników takich jak: zakłócenia dobowego rytmu w wyniku pracy zmianowej, nieregularność w spożywaniu posiłków, zaburzenia snu, spożywanie żywności przetworzonej czy jedzenie niewielu posiłków, ale najadanie się do syta, szczególnie w porach wieczornych [1]. 

Szczególnie niebezpieczna dla zdrowia wydaje się być otyłość typu brzusznego, gdzie nadmiar tkanki tłuszczowej gromadzi się w okolicy tułowiowo-brzusznej, ponieważ zwiększa ona ryzyko rozpoznania zespołu metabolicznego [6]. Można ją określić za pomocą wskaźnika WHR (Waist To Hip Ratio), czyli stosunku obwodu talii do obwodu bioder. O tym typie otyłości mówimy, gdy wartości wynoszą dla kobiet powyżej 0,8, dla mężczyzn powyżej 1 [1].

odchudzanie otyłość
© belchonock / 123RF

Konsekwencjami wskaźnika BMI powyżej 30 są choroby:

  • niedokrwienna serca, 
  • cukrzyca typu 2,
  • zawał, udar,
  • miażdżyca, 
  • nietrzymanie moczu, 
  • choroba zwyrodnieniowa stawów, 
  • nowotwory,
  • zespół otępienia, depresja.

Problem z nadmiernymi kilogramami po 40 roku życia

Dla większości kobiet po 40 roku życia wzrost masy ciała jest głównym problemem zdrowotnym. Po przekroczeniu magicznego wieku wiele kobiet zauważa również zmianę struktury lokowania tkanki tłuszczowej. Prawie dwukrotnie częściej obserwuje się otyłość brzuszną/trzewną. 

Przyczyny tego problemu są niestety bardzo złożone i teorii jest kilka, m.in.: zaburzenia czynności podwzgórze-przysadka-tarczyca, zmniejszenie stężenia leptyny po okresie menopauzy, rozregulowanie mechanizmów odpowiedzialnych za kontrolę apetytu, zmiana stężeń hormonów płciowych [1,2]. 

Okres okołomenopauzalny, gdy miesiączka jeszcze występuje, ale zaczyna się obserwować delikatne objawy niedomagania czynności jajników, jest ściśle związany z nagłym wzrostem masy tłuszczowej, szczególnie masy tkanki trzewnej i spowolnieniem tempa przemiany materii. To wtedy wiele kobiet zauważa obniżenie energii, komfortu psychicznego, wydolności organizmu. Szczególnie istotny jest brak energii do podejmowania aktywności fizycznej. Przekłada się to bezpośrednio na spadek tempa przemiany materii, a w konsekwencji na jeszcze szybszy wzrost masy ciała. I tu zaczyna pojawiać się błędne koło samo nakręcające się, gdyż ten wzrost masy ciała jeszcze bardziej przyczynia się do obniżenia samooceny (często koreluje to z występowaniem depresji), więc kobieta nie ma siły i motywacji, żeby podejmować aktywność. Im większa masa ciała tym większy brak energii, a im większy brak energii to tym szybszy wzrost kilogramów. Dodatkowym aspektem przy obniżeniu samooceny i/lub depresji jest tendencja do spożywania większych ilości pokarmu, w tym często słodyczy. 

Walka o utrzymanie prawidłowej masy ciała w wieku okołomenopauzalnym jest o tyle istotna, gdyż starzenie się organizmu jest jednym z głównych czynników (poza czynnikami środowiskowymi i genetycznymi), które przyczyniają się do rozwoju zespołu metabolicznego. U kobiet w wieku rozrodczym pierwszym objawem problemów metabolicznych jest wystąpienie cukrzycy ciążowej oraz nadciśnienia tętniczego w ciąży [4].

Zobacz również
dieta south beach

Zalecenia ogólne

Głównym celem powinna być stopniowa redukcja masy ciała o 5-10% w tempie nie szybszym niż 0,5 – 1 kg na tydzień

Badania z 2000 roku na grupie kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą (HTZ) wykazały, że ta terapia zapobiega wzrostowi tkanki tłuszczowej trzewnej, ponadto zmniejsza insulinooporność i hiperinsulinizm, a także wpływa na zmniejszenie ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 [3].

Powinno się kłaść nacisk na odpowiednią aktywność fizyczną w celu podwyższenia podstawowej przemiany materii. Zalecana dawka tygodniowa to 150 minut umiarkowanej aktywności, dostosowanej do możliwości kobiety. Stała niewielka aktywność łagodzi objawy somatyczne i psychologiczne wynikające ze zmian hormonalnych [5], więc może również poprawiać komfort psychiczny kobiet w związku z depresją. Ponadto warto zwrócić uwagę, aby były to również zajęcia grupowe, ponieważ izolacja społeczna nie wpływa pozytywnie na poprawę samooceny i jakości życia. 

Ważnym aspektem jest unikanie produktów prozapalnych (potrawy smażone, tłuste, dania fast food, słodycze, itp.), gdyż stan zapalny organizmu przyczynia się do rozwoju zespołu metabolicznego.

odchudzanie 40
© Iakov Filiminov / Shutterstock

Zalecenia szczegółowe

  • Zwiększenie aktywności fizycznej – 150 minut tygodniowo umiarkowanej aktywności, w tym zajęcia grupowe
  • Zmiana diety:
    • obniżenie podaży energetycznej o ok. 500 kcal (w celu zapewnienia redukcji masy ciała)
    • obniżenie produktów bogatych w cholesterol pokarmowy do 200 mg
    • unikanie tłuszczów nasyconych oraz tłuszczów trans
    • ograniczenie spożycia węglowodanów prostych
    • zwiększenie spożycia surowych owoców (ok. 300 g) i warzyw (ok. 500 g)
    • zwiększenie podaży błonnika pokarmowego (30-40 g)
    • zwiększenie ilości spożycia ryb morskich, bogatych w kwasy omega 3 (150 g 2 razy w tygodniu)
    • wzbogacenie diety o tłuszcze pochodzenia roślinnego (ok. 2 łyżki dziennie)
  • redukcja masy ciała do BMI <25 kg/m²
  • rezygnacja z palenia papierosów
  • ograniczenie spożycia alkoholu
  • wsparcie psychologiczne, motywowanie, aby poprawić stopień samoakceptacji
  • wprowadzenie indywidualnie dostosowanej suplementacji (w witaminy przeciwutleniające oraz wapń) i/lub celowanej probiotykoterapii (w celu redukcji stanu zapalnego, poprawy perystaltyki jelit, wzmocnienia odporności)
  • w szczególnych przypadkach zastosowanie farmakoterapii (współistniejąca insulinooporność, dyslipidemia, niedoczynność tarczycy, itp.) i/lub hormonalnej terapii zastępczej. 

Podsumowanie 

Większość kobiet po 40 roku życia boryka się z problemem nadmiernej masy ciała, szczególnie wzrostem zawartości tkanki tłuszczowej brzusznej oraz brakiem siły do podejmowania aktywności. Głównymi czynnikami przyczyniającymi się do podjęcia walki o szczupłą sylwetkę są problemy z  samoakceptacją i ogólne złe samopoczucie. Bardzo istotnym zaleceniem podczas odchudzania kobiet w okresie okołomenopauzalnym jest aktywność fizyczna w celu podwyższenia podstawowej przemiany materii oraz redukcji tkanki tłuszczowej trzewnej. Ponadto, w odróżnieniu od kobiet młodszych, u pań po 40-stce należy zwrócić uwagę na obniżenie spożycia tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, tłuszczów trans oraz cukrów prostych, aby zmniejszyć stan zapalny i ryzyko rozwoju hipercholesterolemii, a także wprowadzenie większych ilości błonnika pokarmowego do 40 g/dobę w celu poprawy perystaltyki jelit i zwiększenia uczucia sytości. 

Literatura:

  1. Tkaczuk-Włach J., Włach R., Sobstyl M., Jakiel G. Otyłość w okresie około- i pomenpauzalnym. Przegląd menopauzalny, 2012, 6, 514-517
  2. Ostrowska Z. Menopauza, otyłość a stan kośćca. Postępy Hig med dosw, 2009, 63; 39-46
  3. Norman R., Flight I., Rees M. Oestrogen and progestogen hormone replacement therapy for peri-menopopasal and post-menopausal women: weight and body fat distribution. Cochrane Database Syst Rev, 2000, 2
  4. Stachowiak G., Zając A., Pertynski T. Zespół metabliczny u kobiet w okresie menopauzy. Przegląd Menopauzalny, 2009, 1, 6-10
  5. Dąbrowska J., Naworska B., Dąbrowska-Galas M., Wodarska M., skrzypulec-Plinta V. Nadwaga i otyłość w okresie okołomenopauzalnym mierzone metodą bioimpedancji elektrycznej. Przegląd Menopauzalny, 2013, 3, 260-265
  6. Przysławski J., Grygiel-Górniak B., Stelmach-Mardas M., Grzymisławski M., Chucharski M. Hipercholesterolemia i jej żywienowe uwarunkowania w grupie kobiet po menopauzie z różnym stopniem otyłości. Przobl Hig Epidemiol, 2011, 92 (3), 545-549
  7. Morawska E., Kulczycka K., Stychno E., Grochowski L., Kosicka B. Czynniki motywujące osoby otyłe w procesie odchudzania.Probl Hig Epidemiol, 2015, 96 (1), 293-297
0 0 głosuj
Oceń artykuł :-)
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie swoje komentarze