Psychodietetyka jelitowa. Wywiad i recenzja książki Pauliny Szymczak-Iwanickiej

Publikacja „Psychodietetyka jelitowa. Jak mikrobiota kształtuje emocje, myśli i nawyki żywieniowe” autorstwa Pauliny Szymczak-Iwanickiej (PZWL, 2025) to próba połączenia najnowszej wiedzy z zakresu dietetyki klinicznej, psychologii i neurobiologii z osobistą historią zmagania się z anoreksją. Książka już samym tytułem sugeruje nowe spojrzenie na zdrowie psychiczne i fizyczne przez pryzmat osi jelito-mózg oraz roli mikrobioty w kształtowaniu emocji i zachowań żywieniowych.

Wywiad video z autorką

Recenzja książki

Połączenie nauki i doświadczenia osobistego

To co wyróżnia tę książkę to jej narracja. Autorka nie ukrywa swoich doświadczeń z zaburzeniami odżywiania i hospitalizacjami, co czyni tekst osobistym wyznaniem. Opowieść osobista przechodzi w ujęcie naukowe, dzięki czemu czytelnik zyskuje nie tylko wiedzę teoretyczną, ale też poczucie, że jest ona osadzona w realnym kontekście klinicznym. Dla dietetyków taka forma może być szczególnie inspirująca, ponieważ przypomina, że za każdą jednostką chorobową kryje się konkretna osoba, jej historia i emocje.

Struktura i treść 

Książka podzielona jest na sześć głównych części. Pierwsze rozdziały koncentrują się na wprowadzeniu do problematyki zaburzeń odżywiania, ze szczególnym uwzględnieniem anoreksji i jej powiązań z depresją. W tej części znajdziemy nie tylko opisy objawów, ale także refleksje dotyczące zmian w sposobie leczenia. Autorka sugeruje, aby specjaliści w mniejszym stopniu koncentrowali się na przyroście masy ciała pacjentów, a większy nacisk kładli na wsparcie psychologiczne.

Kolejna część wprowadza czytelnika w zagadnienia osi jelito-mózg. Autorka w przystępny sposób wyjaśnia mechanizmy komunikacji pomiędzy jelitami a mózgiem, od roli neuroprzekaźników produkowanych przez bakterie jelitowe, przez wpływ przewlekłego stanu zapalnego, aż po regulację emocji i zachowań. Te kwestie, znane z literatury naukowej, zostały opisane w sposób zrozumiały, a jednocześnie niepozbawiony szczegółów istotnych dla specjalisty.

Obszerne miejsce poświęcono także czynnikom zaburzającym mikrobiotę, takim jak stres, nieprawidłowa dieta, nadużywanie leków czy stosowanie używek. W kolejnych rozdziałach autorka omawia rolę poszczególnych składników diety w modulowaniu mikrobioty (węglowodanów prebiotycznych, produktów probiotycznych, kwasów tłuszczowych omega-3, antyoksydantów czy witamin neuroprotekcyjnych). Warto docenić, że omawiając wpływ konkretnych składników, autorka podkreśla ich znaczenie nie tylko dla zdrowia jelit, ale także dla funkcjonowania układu nerwowego i psychiki.

Psychobiotyki, suplementacja i praktyczne wskazówki

Na szczególną uwagę zasługują rozdziały poświęcone psychobiotykom i suplementacji. Coraz więcej badań wskazuje na ich potencjał w terapii depresji, lęków czy zaburzeń odżywiania, a autorka przedstawia te zagadnienia w wyważony sposób. Wskazała na obiecujące wyniki badań, przypominając jednak o potrzebie dalszej weryfikacji i indywidualizacji zaleceń.

Ostatnia część książki ma charakter praktyczny, znajdziemy w niej wskazówki dotyczące planowania dietoterapii w zaburzeniach odżywiania, roli dietetyka klinicznego, psychodietetyka i rodziny w procesie leczenia oraz przykłady diet wspierających oś jelito-mózg. To właśnie tu teoria spotyka się z codzienną praktyką gabinetową, a publikacja staje się narzędziem do wykorzystania zarówno przez specjalistów, jak i pacjentów.

Co wyróżnia tę książkę

Niewątpliwą zaletą książki jest jej holistyczne podejście. Autorka konsekwentnie podkreśla, że zdrowie psychiczne i fizyczne nie mogą być rozpatrywane oddzielnie, a skuteczna terapia zaburzeń odżywiania wymaga równoczesnej pracy nad ciałem, psychiką i mikrobiotą jelitową. Dzięki temu Psychodietetyka jelitowa stanowi cenny głos w dyskusji nad integracją dietetyki, psychologii i medycyny.

Z perspektywy dietetyka klinicznego należy jednak zwrócić uwagę na brak klasycznej, szczegółowej bibliografii naukowej. Choć wiele tez opiera się na aktualnych badaniach, ich przywołanie w formie źródeł byłoby dużym ułatwieniem dla specjalistów poszukujących dalszej literatury. Z drugiej strony, popularnonaukowa forma książki sprawia, że staje się ona dostępna także dla pacjentów.

Podsumowanie

Psychodietetyka jelitowa Pauliny Szymczak-Iwanickiej to publikacja, która w ciekawy i odważny sposób łączy osobistą perspektywę z naukową refleksją nad rolą jelit w zdrowiu psychicznym. Dla dietetyków książka ta może być nie tylko źródłem wiedzy, ale też inspiracją do pracy z pacjentami z zaburzeniami odżywiania, jak i z problemami natury emocjonalnej. Jej wartość polega na ukazaniu, że żywienie to nie tylko kwestia kalorii i składników odżywczych, ale także istotny element kształtowania emocji, nastroju i jakości życia.

To publikacja, którą warto polecić specjalistom pragnącym poszerzyć horyzonty o perspektywę psychodietetyczną i holistyczną, a także rodzinom pacjentów, którzy chcą lepiej zrozumieć, jak ściśle splecione są zdrowie jelit i zdrowie psychiczne.