Otyłość, próchnica czy cukrzyca w dzisiejszych czasach noszą miano chorób cywilizacyjnych. Ludzie próbują niwelować przyczyny tych chorób. Jedną z nich może być zbyt duże spożycie cukru. Polacy w 2015 r. spożyli go aż 39 kg na osobę, dla porównania w 2007 r. była to ilość o ponad połowę mniejsza – 17 kg na osobę [GUS, 2015].  Gram cukru wynosi 4 kcal. World Health Organization zaleca, aby cukry proste zapewniały mniej niż 10% łącznej ilości węglowodanów przyjmowanych dziennie. Nierzadko się zdarza, że ta ilość zostaje przekroczona, może to prowadzić do zwiększenia energetyczności pobierania pokarmów lub wpływu na rozkład makroskładników w diecie (większa ilość węglowodanów, a mniejsza np. białka).

Konsumenci stają się coraz bardziej świadomi, częściej czytają etykiety i interesują się tym, co spożywają. Wybierają produkty o obniżonej kaloryczności, którą otrzymuje się np. poprzez usunięcie sacharozy, a dodanie innej substancji nadającej smak słodki. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 16 grudnia 2008 roku definiuje substancje intensywnie słodzące, jako związki, które nadają produktom spożywczym słodki smak lub używane są w słodzikach stołowych.

Zamienniki cukru mają określone ADI (ang. Acceptable Daily Intake – dopuszczalne dzienne spożycie, najczęściej podawane w mg/kg masy ciała na dzień). Zostały również ściśle określone dawki, które mogą być dodawane do żywności. Aktualnie na terenie Unii Europejskiej do spożycia dopuszczonych jest jedenaście substancji intensywnie słodzących.

Substancje intensywnie słodzące są wykorzystywane w produkcji w bardzo szerokim zakresie. Stosuje się je do produkcji gum do żucia, lodów, napojów, dżemów, napojów mlecznych, majonezów, deserów, słodzików do kawy. Substancje intensywnie słodzące są również stosowane w produkcji suplementów diety, produktów leczniczych, a także kosmetyków np. past do zębów, płynów do płukania jamy ustnej.

Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością (PTBO) i Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) określiły substancje słodzące, jako bezpieczne. Istnieje pogląd, że substancje słodzące mogą mieć niekorzystny wpływ na rozwój zmian nowotworowych, zwiększenie masy ciała oraz aktywność enzymów. Rodzaj tych zmian i ich nasilenie są ściśle uzależnione od dawki substancji słodzącej [Gawęcki, 2010].

Tab. 1. Słodycz wybranych substancji słodzących w porównaniu z sacharozą

Nazwa substancji słodzącej Słodycz w porównaniu z sacharozą
Mirakulina 400 000
Neohesperydyna DC 400–2000
Sacharyna 300–500
Stewiozyd 300
Aspartam 200
Acesulfam K 200
Ksylitol 1

źródło: opracowanie własne na podstawie [Świąder i in., 2011]

Substancje słodzące odznaczają się brakiem lub nieznaczną toksycznością. Wszystkie mają niską kaloryczność, co może być przydatne w stosowaniu u osób z nadwagą czy otyłością. Nie powodują namnażania bakterii odpowiedzialnych za psucie zębów, więc mogą być stosowane w prewencji próchnicy [Brzozowska, 2010].

Ksylitol

Ksylitol, mimo iż nie zawiera witamin czy składników mineralnych ma wiele zalet w stosowaniu. Ta substancja słodząca ma zdolność stabilizowania poziomów glukozy oraz hormonu insuliny we krwi. Ksylitol nie jest substratem dla konkretnych szczepów bakterii, dzięki czemu nie mogą się one namnażać, np. Streptococcus mutans. Bakterie te bytują w jamie ustnej, są odpowiedzialne za procesy gnilne, które wywołują próchnicę zębów.

Ksylitol zapobiega namnażaniu się szczepów bakterii Streptococcus pneumoniae, które są odpowiedzialne za zapalenie ucha środkowego. Zwłaszcza dzieci są podatne na tę chorobę, często również ona powraca. Ksylitol posiada również funkcję wirusobójczą, grzybobójczą, obniża także ryzyko wystąpienia nowotworu jelita grubego [Myszkowska-Ryciak i in., 2010].

Sacharyna

Sacharyna to pierwsza substancja słodząca, którą odkrył Konstantyn Fahlberg w 1879 r. Sacharyna to związek, który nie jest metabolizowany przez organizm człowieka, zostaje ona wydalona przez nerki w niezmienionej postaci. Udowodniono jednakże zwiększone ryzyko raka pęcherza moczowego po regularnym spożywaniu roztworu sacharyny przez szczury. Po opublikowaniu wyników tych badań, użycie sacharyny zostało zakazane w USA w 1991 r., a później w innych krajach, również europejskich. Kolejne badania nie wykazały jednakże takiego skutku spożywania tego słodzika u ludzi [Bellisle, 2015].

Aspartam

Aspartam w swojej budowie zawiera fenyloalaninę, jest to bardzo ważna informacja dla osób chorych na fenyloketonurię, gdyż oni nie mogą spożywać tego słodzika. Aspartam jest jedną z najbardziej kontrowersyjnych substancji słodzących. W różnych badaniach wykazano, że może on mieć właściwości cytogenetyczne, kancerogenne. Wykazano, że słodzik powoduje chłoniaki, białaczkę zarówno u samców jak i u samic szczurów oraz raka piersi u samic [Soffritti i in., 2010, Stegink i in., 1980]. Zostało także udowodnione, że aspartam może powodować bóle głowy.

Acesulfam K

Acesulfam K jest relatywnie bezpieczną substancją intensywnie słodzącą. W większych dawkach (60, 450, 1100, i 2250 mg/kg) Acesulfam wykazuje działanie genotoksyczne [Whitehouse i in., 2008].

Podsumowanie

Każda substancja chemiczna dodawana do produktów ma na celu poprawienie cech sensorycznych, wydłużenie daty spożycia lub obniżenie kaloryczności. Niestety jednak należy pamiętać, ze są to substancje sztucznie wytworzone przez człowieka, mogą mieć negatywny wpływ na organizm. Trzeba trzymać się ściśle określonych norm i nie przekraczać dziennej maksymalnej dawki do spożycia.

Bibliografia:

  • Bellisle F., Intense Sweeteners, Appetite for the Sweet Taste, and Relationship to Weight Management, Current Obesity Reports, nr 3, s. 8–13, 2015.
  • Brzozowska A., Toksykologia żywności. Przewodnik do ćwiczeń, SGGW, Warszawa 2010, ISBN: 978-83-7583-228-0.
  • Gawęcki J., Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, Wyd. PWN, Warszawa 2010, ISBN: 978-83-01-016320-4.
  • Myszkowska-Ryciak J., Harton A., Gajewska D., Środki słodzące w profilaktyce i leczeniu otyłości, Kosmos nr 3, s. 365–374, 2010.
  • Stegink A., Reynolds W., Filer L.D., Renn E., Aspartam administration to the infant monkey: hypothalmic morphology and plasmaamjno acid levels, The Anatomical Record, nr. 87, s. 961–986, 1980.
  • Soffritti M., Belpoggi F.,Manservigi M., Tibaldi E., Lauriola M., Falcioni L., Bua L. ,Aspartame administred in feed, beginning prenatally through life span, indu ces cancers of the liver and lung in male Swiss mice, American Journal of Industrial Medicine nr 53, s. 1197–1206, 2010.
  • Świąder K., Waszkiewicz-Robak B., Świderski F., Substancje intensywnie słodzące – korzyści i zagrożeni, Problemy Higieny i Epidemiologii, nr 3, s. 392–396, 2011.
  • Whitehouse C. R., J. Boullata, A. McCauley, The Potential Toxicity of Artificial Sweeteners, Human & Experimental Toxicology, nr 6, s. 251–259,
  • GUS, 2015: www.gus.gov.pl
4.33/5 (3)

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Jestem studentką I roku studiów magisterskich na kierunku dietetyka. Pasjonuje mnie zdrowe odżywianie i aktywność fizyczna.
Uwielbiam gotować co sprawia, że mogę dzielić się sprawdzonymi przepisami z innymi. Przez pół roku współpracowałam z dziećmi jako dietetyk dziecięcy.
Jeśli pogoda dopisuje uwielbiam biegać, jeździć na rolkach lub rowerze, a w pochmurne dni pograć w squasha.

  • Marta Niemier

    Absolutely, I agree with you. I always advise anyone to choose the most natural products without artificial additives (not only sweeteners but also others). Best products are those that are unprocessed, without preservatives and other additives. I think , that is not only my opinion but also scientists.

  • DrBettyMartini

    MARTINI: They don’t seem to know about acesulfame potassium which in original studies caused cancer and leukemia. It should also be noted since Xylitol is mentioned that it can kill a dog. The Polish Obesity and Diabetes people need educating. Aspartame makes you crave carbohydrates so you gain weight. There are now 6 class action lawsuits filed because of the deceptive advertising of using the word “diet”. If it says diet don’t buy it. It not only can precipitate diabetes and has been shown in a peer reviewed study to raise blood sugar, but it aggravates and simulates diabetic retinopathy and neuropathy, destroys the optic nerve, causes diabetics to go into convulsions and interacts with insulin. The methanol causes them to lose limbs. With regard to the prestigious aspartame studies by the Ramazzini Institute, EFSA head, Dr. Herman Koeter resigned saying they were pressured by industry to hijack science. This was a lifetime study, the reason the rats had respiratory disease. It is the dying process and the rats were dying. Industry did everything they could think of for excuses but the studies were peer reviewed by 7 world experts, and Dr. Soffritti received an award only given twice in history. In EFSA’s review they were mainly using industry studies and the committee was compromised by a conflict of interest for which they were reported.

    Also this article as well as many others keep saying aspartame is in 6000 products. Dr. H. J. Roberts said ten years ago it was in over 10,000 products and the last report I saw was 14,000. It’s also hidden in many dairy products and listed under “natural flavors”. It’s also in thousands of drugs.

    From an article titled “Seven Foods That Can Cause Cancer” is an excellent brief paragraph on the main sweeteners:

    “Artificial sweeteners. If you’re using artificial sweeteners in pink and blue packets to sweeten coffee or tea, or if you drink artificially sweetened drinks, you’re consuming chemicals known to cause cancer. Laboratory studies have found that exposing cancer cells to aspartame spurs their activity and increases their mobility. Acesulfame potassium, which is used to hide the disagreeable aftertaste of artificial sweeteners, is linked to an increased risk of breast cancer, thymus cancer, and leukemia. Sucralose (used in Splenda) damages the gut’s microbiome; damage to the microbiome has been linked with various types of cancer, including colorectal and ovarian.”

    A safe sweetener is “Just Like Sugar” which is made from organic food, orange peel and chicory which has been used for 70 years to improve the health of diabetics. http://www.justlikesugarinc.com Here is the Aspartame Resource Guide which will give you further information on the sweeteners, the medical texts and history of how the chemical poison got on the market through the political chicanery of Don Rumsfeld: http://www.mpwhi.com/aspartame_resource_guide_list.htm

    Dr. Betty Martini, D.Hum, Founder,
    Mission Possible World Health Intl,
    http://www.mpwhi.com, http://www.wnho.net, http://www.holisticmed.com/aspartame

Loading...
Udostępnienia