SUPA (State Urge to be Physically Active) to stan przymusu bycia fizycznie aktywnym – nadaktywności, występującej bardzo często w anoreksji (31-80% przypadków). Po raz pierwszy termin został użyty w roku 2023 w badaniu opublikowanym w Brain and Behavior [2].
Nowy przegląd systematyczny opublikowany w Journal of Psychiatric Research [1] pokazuje, że ten przymus aktywności nie zależy od masy ciała. Co jednak najistotniejsze dla dietetyków: może sabotować leczenie.
Skąd bierze się potrzeba aktywności w anoreksji?
Pacjentki z anoreksją bywają opisywane często jako pełne energii mimo ekstremalnego niedożywienia. Takie zjawisko nie jest nowe. Było opisywane już w XVIII wieku. Bardzo znanym przykładem była Cesarzowa Austrii Elżbieta, szerzej znana jako Sisi. Była znana z obsesji na punkcie szczupłości i wyniszczających treningów.
Może się wydawać, że głód powinien wyciszać i przestawiać organizm w stan obrony zasobów. I faktycznie efekt ten znamy zarówno z krajów głodującej Afryki, jak i badania głodowego przeprowadzonego w Minnesocie w latach 40. ubiegłego wieku [3].
Dlatego efekt aktywności występujący przy anoreksji stanowi jedną z zagadek. Badania na zwierzętach sugerują, że winny może być niski poziom leptyny, który wiązano ze wzrostem aktywności motorycznej. Co więcej podawanie leptyny zwierzętom w trakcie restrykcji żywieniowej zwiększało ich aktywność na kole biegowym.
SUPA ma korzenie w psychice
W literaturze oprócz stosunkowo nowego terminu SUPA można natrafić na: kompulsywne ćwiczenia, uzależnienie od ćwiczeń, nadaktywność ruchową, niespokojność motoryczną. Nie są to zawsze równoważne zachowania. SUPA jest czymś innym od kompulsywnych ćwiczeń. Jest to przejściowy przymus, który narasta i słabnie w zależności od aktualnego stanu fizjologicznego i emocjonalnego. Źródłem tego zachowania może być:
- brak spokoju (chodzenie w kółko, niemożność usiedzenia w miejscu)
- wewnętrzne napięcie, lęk, pobudzenie
- natrętne myśli dotyczące potrzeby aktywności
Pacjentka z SUPA nie planuje treningu jak osoba z kompulsywnymi ćwiczeniami. Doświadcza nagłego, trudnego do zignorowania impulsu. I co więcej: ten przymus nie ustępuje wraz ze zmianą BMI czy fazy choroby.
Dlaczego nie należy ignorować tego problemu w praktyce klinicznej?
Jak dowodzi badanie [1] wysoka aktywność fizyczna podczas leczenia żywieniowego przewiduje późniejszy spadek BMI. Oznacza to, że SUPA nie jest neutralnym objawem towarzyszącym chorobie. Może w negatywny sposób wpływać na walkę z chorobą, zwiększając deficyt kaloryczny.
W praktyce jednak nie oznacza to, że należy pacjentowi zabraniać zupełnie ćwiczyć. Jest to element radzenia sobie ze stresem, którego nie należy ignorować, ponieważ może wpływać na efekty leczenia.
Przeczytaj co to oznacza dla praktyki gabinetów dietetycznych.
W Klubie Dietetyków znajdziesz pełniejsze omówienie: praktyczny komentarz, jak tę wiedzę można wykorzystać w pracy z pacjentem.
- wnioski dla praktyki gabinetowej,
- ograniczenia badania,
- dyskusja dla dietetyków.
Bibliografia:
- Boltri M, Gabutti C, Pignattai L, Brusa F, Apicella E, Castelnuovo G, Sapuppo W, Mendolicchio L, Hanachi M, Hebebrand J, Paslakis G. The state urge to be physically active in anorexia nervosa: a systematic review of mechanisms and clinical implications. J Psychiatr Res. 2026 Jun 13;201:149-162. doi: 10.1016/j.jpsychires.2026.06.022. Epub ahead of print. PMID: 42314357.
- Amin, L., Halbeisen, G., Braks, K., Huber, T. J., & Paslakis, G. (2023). The State Urge to be Physically Active‐Questionnaire (SUPA‐Q): Development and validation of a state measure of activity urges in patients with eating disorders. Brain and behavior, 13(10), e3220.
- https://www.apa.org/monitor/2013/10/hunger
