Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – leczenie dietetyczne

5/5 (11)

CU (Colitis Ulcerosa), czyli wrzodziejące zapalenie jelita grubego należy do grupy nieswoistych zapalnych chorób jelit. Jest to choroba autoimmunologiczna. W przypadku tej choroby zmiany zlokalizowane są w obrębie jelita grubego. Obraz kliniczny jest mało charakterystyczny i w związku z tym trudny do zdiagnozowania. Występują przewlekłe biegunki, często z dużą domieszką krwi, wzdęcia, bóle brzucha, nagła utrata masy ciała, niedobory składników mineralnych oraz witamin i w związku z zaburzeniami wchłaniania oraz utratą krwi przy wypróżnianiu – anemia. Stosowanie diety leczniczej jest w tym wypadku niezbędne i pomaga złagodzić objawy choroby oraz wydłużyć okres pomiędzy nawrotami.

wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Roberto Biasini / 123RF

Główne założenia diety we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego

  • Wysoki stopień zindywidualizowania
  • Zapobieganie oraz wyrównanie niedoborów energii i składników odżywczych
  • Dopasowanie koniecznej suplementacji zależnie od miejsca wchłaniania danego składnika a występowania zmiany chorobowej w jelicie
  • Prewencja podrażnień nabłonka jelita poprzez wykluczenie z diety produktów ostrych, ciężkostrawnych, wzdymających
  • Zapobieganie biegunkom a także zaparciom
  • Wysokoenergetyczna, bogatobiałkowa, lekkostrawna z ograniczeniem cukrów rafinowanych, laktozy i produktów drażniących

Problematyczny błonnik

Błonnik jest w tym wypadku wciąż kwestią sporną. Część źródeł rekomenduje dietę ubogoresztkową, ze względu na zwiększone występowanie wzdęć i biegunek. Druga część zaleca jednak dietę bogatą w błonnik, głównie w związku z jego zdolnością do wiązania toksycznych substancji. Wokresie nawrotu bądź w przypadku patologicznych zmian np. przewężeń w świetle jelita należy bezwzględnie wdrożyć dietę ubogoresztkową.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Czynniki biologiczne sprzyjające powstawaniu nadwagi i otyłości

Czy istnieją produkty źle tolerowane przez większość pacjentów? Zdecydowanie tak!

  • Mleko i jego przetwory – w związku z przewlekłym stanem zapalnym toczącym się w jelitach dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej. Wiąże się to ze spadkiem aktywności laktazy i może prowadzić do nietolerancji. Skutkiem tego mogą być wzmożone oddawanie luźnych stolców, wzdęcia czy kurczowe bóle brzucha. W wielu przypadkach występują u chorych także przeciwciała przeciwko kazeinie czy laktoalbuminie.
  • Cukier i słodycze – mogą nasilać objawy ze strony przewodu pokarmowego. Zaleca się zastąpienie cukru np. acesulfamem K lub aspartamem. Niezalecane są jednak poliole, ze względu na ich laksacyjne działanie.
  • Soki owocowe i napoje z kofeiną – wykazują działanie przyspieszające perystaltykę jelit, mogą powodować przelewania w brzuchu. Zwłaszcza powinno unikać się cytrusów.
  • Produkty ostro przyprawione, wzdymające, smażone, powodujące nadmierne powstawanie gazów, o udowodnionym działaniu laksacyjnym

Dieta w okresie nawrotu

Nawrót można zdiagnozować, gdy chory wydala dwukrotnie większą liczbę stolców na dobę, często z większą domieszką krwi lub stolce mają dwa razy większą objętość (w ml) u chorych ze stomią. Dietę należy dostosować do stopnia ciężkości tego okresu. W większości przypadków zalecana jest dieta płynna, której głównym celem jest zapobieżenie odwodnieniu oraz niedoborom elektrolitów. Często całkowicie wyłącza się żywienie doustne i wprowadza żywienie parenteralne. Stopniowo, gdy obserwowana jest poprawa stanu zdrowia pacjenta włącza się żywienie doustne, dążąc do diety zgodnej z żywieniem w trakcie okresu remisji.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Dieta w nieswoistych stanach zapalnych jelit

Jakie suplementy warto włączyć do diety?

  • Witaminy – B12, kwas foliowy
  • Składniki mineralne – wapń, żelazo, magnez i cynk

Co jeszcze możemy zaproponować pacjentowi?

  • Otręby sorgo i ekstrakt z winogron – protekcyjny wpływ na ścianę jelita
  • Sok z buraków – zawiera glutaminę, która przyspiesza regenerację śluzówki jelita
  • Oleje rybie – indukują remisję i chronią przez migracją patogennych bakterii
  • Kwas masłowy – zmniejsza objawy biegunki, przywraca odpowiednią motorykę przewodu pokarmowego, zwiększa wchłanianie elektrolitów oraz indukuje regenerację nabłonka jelita.

Alternatywne metody żywienia w NZJ – nieswoistych zapaleniach jelit

  • Dieta FODMAP – łączenie tej diety z powyższymi zaleceniami skutecznie redukuje objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Polega na ograniczeniu lub całkowitym wykluczeniu zdolnych do fermentacji, słabo wchłanialnych węglowodanów
  • Dieta SCD – eliminacja di – oraz polisacharydów, włączenie do diety bezlaktozowych, fermentowanych produktów mlecznych
  • Dieta IBD – AID – przeciwzapalna – zwiększona podaż pro- i prebiotyków, spożywanie głównie monosacharydów, zmiana konsystencji pokarmu przez obróbkę np. mielenie, blendowanie,

Bibliografia

  1. Gawęcki J., Grzymisławski M., 2012r.  „Żywienie człowieka zdrowego i chorego”
  2. Banasiewicz T, Borycka-Kiciak K., Dobrowolska-Zachwieja A., Friediger J., Kiciak A., Krokowicz P., Małecka-Panas E., Pietrzak P., Rydzewska G., Tarnowski W., Zabielski R., 2010r. „Kliniczne aspekty zastosowania kwasu masłowego w postępowaniu dietetycznym w chorobach jelit Clinical aspects of sodium butyrate application in dietary treatment of bowel diseases”
  3. Ciok J., 1999r „Żywienie w patogenezie i leczeniu nieswoistych zapalnych chorób jelit” Mansueto P., Seidita A., D’Alcamo A., Carroccio A., 2015r. „Role of FODMAPs in patients with irritable bowel syndrome”

O autorze

Joanna Pieczyńska

Dyplomowany dietetyk. Główne zainteresowania to nieswoiste zapalenia jelit oraz choroby metaboliczne. Nieustannie chce rozwijać się zawodowo i pogłębiać swoją wiedzę.

Yes No