Pacjenci z zespołem jelita drażliwego często są zagubieni w gąszczu wytycznych żywieniowych IBS. Aby to uporządkować badacze przygotowali w przeglądzie opublikowanym w Nutrients [1] 10 przykazań chorego na IBS. Jest to też przydatna ściągawka i lista kontrolna dla dietetyków, prowadzących pacjentów z zespołem jelita drażliwego:
Zasady w zespole jelita drażliwego
1. Pacjent nie powinien samodzielnie wprowadzać zmian w diecie, lecz korzystać z pomocy specjalisty, przynajmniej na początku
2. Należy pamiętać o dostarczaniu wszystkich niezbędnych mikro- i makroskładników.
3. Nie istnieje jedna uniwersalna dieta. Jadłospis powinien być „szyty na miarę” i dopasowany do każdego pacjenta indywidualnie.
4. Dieta nie powinna być sztywna, lecz elastyczna i możliwa do modyfikowania w czasie.
5. Pacjent z IBS nie powinien oczekiwać natychmiastowego efektu w stylu „włącz/wyłącz”.
6. Dieta nie może utrudniać życia towarzyskiego pacjenta. Okazjonalne odstępstwa są dopuszczalne, jeśli przynoszą korzyść społeczną lub psychiczną.
7. Dieta nie powinna stanowić nadmiernego obciążenia finansowego.
8. Pacjent z IBS powinien unikać nadawania jedzeniu przesadnego znaczenia emocjonalnego. Relacja z jedzeniem powinna być zdrowa, pozbawiona negatywnych czy kompulsywnych uczuć.
9. Dieta nie może być podporządkowana wyłącznie wyglądowi fizycznemu. Głównym celem powinno być zdrowie i dobre samopoczucie, a nie tylko estetyka.
10. Dieta nie powinna być traktowana w oderwaniu jako jedyne rozwiązanie terapeutyczne, lecz jako część kompleksowego planu leczenia. Jej skuteczność rośnie, gdy jest zintegrowana z innymi metodami, takimi jak probiotyki czy leki neuromodulujące.
Rekomendowane diety
Najlepiej przebadana dieta low-FODMAP skutecznie zmniejsza objawy w krótkim czasie, ale może niekorzystnie wpływać na różnorodność mikrobioty przy długim stosowaniu. Dieta śródziemnomorska wspiera zdrowie jelit dzięki działaniu przeciwzapalnemu, lecz zawiera produkty bogate w FODMAP, które mogą wywoływać objawy. Dieta bezglutenowa pomaga głównie wtedy, gdy wrażliwość na gluten jest rzeczywista, choć często poprawa wynika z ograniczenia fruktanów. Unikanie laktozy jest korzystne tylko przy potwierdzonej nietolerancji, a błonnik rozpuszczalny łagodzi zaparcia w IBS. Nowe podejście, jak diety oparte na testach IgG, wymaga dalszych badań.
Bibliografia:
- Siragusa, N., Baldassari, G., Ferrario, L., Passera, L., Rota, B., Pavan, F., … & Costantino, A. (2025). The Ten Dietary Commandments for Patients with Irritable Bowel Syndrome: A Narrative Review with Pragmatic Indications. Nutrients, 17(15), 2496.
