Żywienie dzieci w wieku przedszkolnym

Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał – mówi staropolskie przysłowie. Sprawdza się ono doskonale w temacie żywienia dzieci w wieku przedszkolnym. Jeśli w tym czasie nie oswoimy malucha z zasadami zdrowego żywienia, w późniejszych latach będzie miał z tym nie lada kłopoty.

żywienie dzieci w wieku przedszkolnym
Oksana Kuzmina / 123RF

Po pierwsze urozmaicenie

Urozmaicona dieta jest jedną z najważniejszych zasad układania jadłospisu przedszkolaka. Gwarantuje zapewnienie odpowiedniej podaży składników pokarmowych z poszczególnych grup produktów. Różnorodność potraw i ich ciekawe i estetyczne podanie zachęca malucha do konsumpcji. W jadłospisie należy uwzględnić wszystkie podstawowe grupy żywności:

  1. Produkty zbożowe: (mąki, kasze, makarony, pieczywo, zarodki, otręby) – główne źródło energii, dostarczają witamin z grupy B, błonnika pokarmowego i składników mineralnych. Szczególnie zalecane są produkty z tzw. grubego przemiału: pieczywo razowe, grube kasze, pełnoziarniste makarony, ryż brązowy, płatki naturalne;
  2. Warzywa i owoce: główne źródło witamin i składników mineralnych oraz antyoksydantów i błonnika pokarmowego. Ilość dziennie zalecanych porcji to 4 porcje owoców, ponieważ zawierają więcej cukrów prostych i są bardziej kaloryczne, 5 porcji warzyw. Należy podawać jako przekąska lub dodatek do dań (poznaj także: naukowe tricki na przekonanie dziecka do zdrowego jedzenia)
  3. Mleko i przetwory mleczne: (mleko, kefiry, jogurty, maślanki, sery) główne źródło najlepiej przyswajalnego wapnia, który odgrywa ważną rolę w budowaniu kości i zębów. Bogate w białko i witaminy, głównie A, D i B2.
  4. Mięso, drób, jaj, ryby, nasiona roślin strączkowych: produkty z tej grupy są źródłem wysokowartościowego białka, dobrze przyswajalnego żelaza, cynku oraz witamin A i D oraz witamin z grupy B. Ryby, zwłaszcza morskie są bogatym źródłem kwasów omega-3 oraz witaminy D, które są bardzo korzystne dla zdrowia.
  5. Tłuszcze: najodpowiedniejsze są tłuszcze pochodzenia roślinnego: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, słonecznikowy, sojowy, oraz tłuszcze niewidoczne znajdujące się rybach morskich, zawierających niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Wystrzegać należy się izomerów trans kwasów tłuszczowych znajdujących się w: margarynach twardych, pieczywie cukierniczym, czekoladach, wyrobach ciastkarskich oraz w produktach typu fast food.
Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Ile zrobisz pompek?

Pamiętaj: urozmaicona dieta Twojego dziecka chroni je przed niedoborami pokarmowymi!

Regularność posiłków

Dzieci powinny spożywać 3 posiłki główne: śniadanie, obiad, kolacja oraz 2 uzupełniające: drugie śniadanie i podwieczorek. Jeśli dziecko uczęszcza do przedszkola, placówka ta powinna zapewnić 3 posiłki pokrywające 75% dziennego zapotrzebowania  na energię. Bardzo ważne jest spożycie śniadania. O wiele łatwiej  jest przypilnować, by pociecha zjadła śniadanie. W przypadku dzieci starszych, czynność ta może wymknąć się spod kontroli rodziców. Niejedzenie śniadań skutkuje spadkiem poziomu glukozy we krwi, co powoduje utratę koncentracji i sięganie po słodkie łatwo dostępne przekąski (zobacz również: jak przygotować śniadanie na 5)

Odpowiednia podaż energii

Między czwartym a szóstym rokiem życia tempo wzrostu maleje, a zwiększa się zapotrzebowanie energetyczne organizmu w następstwie nasilenia aktywności ruchowej dziecka. Dzieci, które przewlekle nie spożywają odpowiedniej ilości składników odżywczych, są niedożywienie. Sytuacja ta skutkuje upośledzeniem wielu funkcji organizmu i zaburzeń rozwoju. Objawy tego stanu to:  niedobory masy ciała i wzrostu, niedokrwistość, zaburzenia odporności, opóźnienie rozwoju intelektualnego, co poza komplikacjami zdrowotnymi przekłada się na gorsze wyniki w nauce i dojrzewanie psychospołeczne.

Przeciwieństwem niedostatecznej podaży energii jest nadkonsumpcja żywności. Spożywanie większej ilości pokarmu niż wymaga tego młody organizm skutkuje wzrostem masy ciała, a w przyszłości zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób cywilizacyjnych:  nadwagi, otyłości, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca. Nadmierna ilość kalorii najczęściej u małych dzieci pochodzi z cukrów prosty zawartych w słodyczach oraz napoi słodzonych gazowanych i tym samym produkty te powinny być ograniczone do minimum lub całkowicie wykluczone z diety (sprawdź: jak poradzić sobie z nadwagą u dziecka?)

Płyny w żywieniu dzieci

Dzieci w wieku 1-3 lat powinny w ciągu dnia powinny wypijać około 1300 ml wody dziennie. Wartość tak zmienia się u dzieci w wieku 4-6 lat do 1700 ml. Wartości te są takie same dla dziewczynek i chłopców. Zaleca się, by małe dzieci wypijały co najmniej 4-5 szklanek dziennie. Organizm małego nie jest w stanie magazynować dużej ilości wody i musi być ona stale dostarczana.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Niejadku - zjedz trochę obiadku ;)

Uniwersalna do picia jest woda. Dla małych dzieci najlepsza jest woda źródlana. Można im podawać również wodę mineralną, lecz należy zwracać uwagę na zawartość składników mineralnych. Należy unikać wód o  wysokim stopniu mineralizacji.

Przedszkolaki chętnie piją soki: owocowe, owocowo-warzywne, nektary i napoje owocowe. Należy wybierać soki 100% . Soki i nektary w odróżnieniu od napoi owocowych nie powinny zawierać sztucznych barwników, aromatów ani substancji konserwujących. Soki mają w składzie pewną ilość błonnika, lecz jest go znacznie mniej niż w surowych produktach wykorzystanych do wyrobu tego typu napoju. Występują naturalne cukry, takie jak: glukoza, fruktoza, sacharoza, sorbitol, znaczne ilości witaminy C, beta karotenu, flawonoidów oraz umiarkowana ilość folianów i witaminy B1, B2 i B6. Soki owocowe powinny być spożywane przez dzieci w małych ilościach ze względu na ich kaloryczność. Zlecane są soki przecierowe, zachowujące najwięcej witamin, składników mineralnych i innych związków bioaktywnych.

Aktywność fizyczna

Systematyczna aktywność fizyczna jest jednym z najważniejszych czynników korzystnie wpływających na niemal wszystkie procesy metaboliczne i stan zdrowia w każdej fazie życia. Dzieci w wieku przedszkolnym bardzo szybko opanowują nowe formy aktywnego odpoczynku np.: pływanie, jazda na rowerze, nartach czy łyżwach, które mogą doskonalić w dalszym życiu. Lecz w ostatnich latach obserwuje się, iż po powrocie z przedszkola dzieci w sposób bierny wykorzystują wolny czas, biorąc przykład z rodziców. Jest to niepokojące zjawisko. Minimalny stopień lub brak aktywności fizycznej prowadzi do nadwagi i otyłości  oraz jest główną przyczyną powstawania wad postawy.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Aktywność ruchowa dzieci a ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób układu sercowo-naczyniowego

Poniżej przedstawiono w punktach korzyści płynące z systematycznej i prawidłowej aktywności fizycznej:

  • zmniejszenie ryzyka otyłości;
  • zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej i wzrost beztłuszczowej masy ciała;
  • wzmocnienie odporności poprzez pozytywny wpływ na układ immunologiczny;
  • kształtowanie prawidłowej postawy ciała, zapobieganie rozwojowi wad postawy;
  • poprawa pamięci i jakości snu;
  • wyrabianie cech, niezbędnych w dorosłym życiu, takich jak: równowaga emocjonalna, hart psychiczny, odporność na stresy, umiejętność współpracy w grupie;
  • zwiększanie sprawności i wydolności układu sercowo-naczyniowego i oddechowego.

Prawidłowe odżywianie dziecka, połączone z odpowiednią do wieku  przedszkolaka aktywnością fizyczną procentuje w przyszłości odpowiednio wypracowanymi nawykami żywieniowymi, prawidłową masą ciała i zmniejszonym ryzykiem zachorowania na choroby metaboliczne.

Bibliografia:

  1. H. Ciborowska, A. Rudnicka; Dietetyka- żywienie zdrowego i chorego człowieka. PZWL 2009
  2. J. Gawęcki, T. Mossor- Pietaszewska; Kompendium wiedzy i żywności, żywieniu i zdrowiu. PWN 2007
  3. J. Charzewska i in.; Rekomendacje dla realizatorów żywienia z zakresu zasad prawidłowego żywienia dzieci w przedszkolach. IŻŻ Warszawa 2011
  4. J. Charzewska i in.; Jadłospisy dla dzieci w wieku przedszkolnym (śniadania, obiady, kolacje) opracowane zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia. IŻŻ Warszawa 2011

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Barbara Zielonka

Dietetyk, absolwentka Wyższej Szkoły Nauk Społecznych z siedzibą w Lublinie. Doświadczenie zawodowe zdobyłam w poradniach dietetycznych, oddziałach szpitalnych dla dzieci i dorosłych. Interesuję się edukacją żywieniową, nadwagą i otyłością oraz żywieniem dzieci w wieku 0-3lat.

Komentowanie wyłączone.