Choroby układu krążenia od lat pozostają najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 roku odpowiadały za blisko 37 procent wszystkich zgonów, a nadciśnienie tętnicze dotyczy dziś około 11 milionów dorosłych Polaków. Te liczby tłumaczą, dlaczego żywienie w kardiologii przestaje być traktowane jako dodatek do farmakoterapii, a staje się integralną częścią leczenia. Właśnie w tę lukę wpisuje się „Kardiodietetyka„, licząca prawie 800 stron publikacja PZWL. Portal dietetycy.org.pl miał przyjemność objąć patronat medialny nad tą pozycją.
| Tytuł: Kardodietetyka |
| Redakcja nauk.: dr n. med. i n. o zdr. Adrian Kwaśny, dr hab. n. med. Joanna Popiołek-Kalisz, dr hab. n. o zdr. Michał Czapla |
| Wydawnictwo: PZWL Wydawnictwo Lekarskie |
| Rok wydania: 2026 |
| Liczba stron: 780 |
Autorski rozmach
Nad książką pracowało blisko sześćdziesięciu dietetyków, lekarzy i innych specjalistów, a redakcję naukową objęli dr n. med. i n. o zdr. Adrian Kwaśny, dietetyk kliniczny specjalizujący się w żywieniu w chorobach sercowo-naczyniowych, dr hab. n. med. Joanna Popiołek-Kalisz, kardiolożka i dietetyczka kierująca Zakładem Dietetyki Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, oraz dr hab. n. o zdr. Michał Czapla, dietetyk i specjalista promocji zdrowia z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
Skala tego przedsięwzięcia widoczna jest w doborze autorów poszczególnych fragmentów. Rozdział o zaburzeniach lipidowych współtworzy prof. Maciej Banach, jeden z najczęściej cytowanych na świecie polskich lipidologów. Nad nadciśnieniem tętniczym pracował zespół z udziałem Aleksandra Prejbisza, uznanego eksperta w tej dziedzinie. Farmakologiczne leczenie otyłości omówili między innymi Krzysztof J. Filipiak i Stanisław Surma. Każdy fragment ma więc autora, który zajmuje się danym zagadnieniem zawodowo lub naukowo, a nie tylko redaktora piszącego o wielu tematach naraz.
Klinika i dietetyka w jednym rytmie
Sposób prowadzenia narracji w rozdziałach o poszczególnych jednostkach chorobowych zasługuje na osobne podkreślenie.
Autorzy konsekwentnie oddzielają zarys kliniczny od postępowania żywieniowego, a przy niewydolności serca, migotaniu przedsionków, ostrym zespole wieńcowym czy nadciśnieniu płucnym ten sam schemat się powtarza. Najpierw czytelnik poznaje patofizjologię i obraz kliniczny choroby, dopiero potem dietetyczne konsekwencje tej wiedzy. Taki rytm ma realną wartość edukacyjną: zamiast uczyć się gotowych zaleceń na pamięć, dietetyk rozumie, dlaczego akurat takie postępowanie żywieniowe ma sens przy danym mechanizmie choroby. To istotne w codziennej pracy z pacjentem kardiologicznym, u którego objawy i leczenie potrafią zmieniać się z wizyty na wizytę.
Podobnie skonstruowany jest rozdział o chorobach współistniejących, w którym obok otyłości, przewlekłej choroby nerek czy zaburzeń gospodarki węglowodanowej znalazło się miejsce na chirurgiczne leczenie otyłości. Piszą o nim Karolina Brzostek i Iwona Boniecka, te same autorki, które w książce „Operacja bariatryczna. Życie przed i po” prowadziły czytelnika przez postępowanie dietetyczne po zabiegach bariatrycznych.
To dobry przykład tego, jak PZWL buduje spójność całej serii: powierza dane zagadnienie tym samym specjalistom w różnych publikacjach, dzięki czemu czytelnik znający wcześniejsze książki wydawnictwa trafia na znajomy, sprawdzony głos.
Najbardziej praktyczny rozdział książki
Najbardziej rozbudowaną częścią publikacji jest rozdział dwunasty, poświęcony różnym modelom dietetycznym w chorobach układu krążenia.
Autorzy nie ograniczają się do diety śródziemnomorskiej i DASH, choć oczywiście obu poświęcają należną uwagę. Osobne podrozdziały dostały dieta Portfolio, dieta bałtycka i nordycka, dieta planetarna, dieta MIND, diety roślinne, dieta doktora Ornisha, post przerywany oraz dieta ketogeniczna. Każdy z tych modeli oceniono przez pryzmat dowodów naukowych odnoszących się konkretnie do chorób sercowo-naczyniowych, a nie ogólnie pojętej zdrowotności.
Prof. Artur Mamcarz, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Medycyny Holistycznej, pisze we wstępie, że w czasach, gdy pacjenci są bombardowani sprzecznymi informacjami żywieniowymi, tego rodzaju rozdział jest rzeczową odpowiedzią na chaos informacyjny. Trudno się z tym nie zgodzić: dietetyk pracujący z pacjentem kardiologicznym prędzej czy później usłyszy pytanie o post przerywany albo dietę ketogeniczną. Tutaj znajdzie gotowe, oparte na dowodach argumenty, zamiast improwizować odpowiedź na poczekaniu.
Tematy, które łatwo pominąć
Docenić trzeba też rozdziały poświęcone zagadnieniom, które w polskiej dietetyce klinicznej wciąż czekają na należne miejsce: sarkopenii i zespołowi kruchości, roli mikrobioty jelitowej, interakcjom leków kardiologicznych z żywnością oraz niedożywieniu w kardiologii.
Osobne miejsce zajmuje prehabilitacja, czyli przygotowanie żywieniowe pacjenta przed zabiegiem kardiochirurgicznym, oraz postępowanie po transplantacji serca. To obszary, które w codziennej praktyce ambulatoryjnej bywają traktowane po macoszemu, mimo że mają realny wpływ na przebieg leczenia i rekonwalescencję.
Podsumowanie
„Kardiodietetyka” to jedno z najbardziej kompleksowych opracowań tematu żywienia w chorobach serca i naczyń, jakie ukazały się ostatnio na polskim rynku.
Siła tej książki tkwi w tym, że każdy fragment napisała osoba dobrze znająca dane zagadnienie, a całość pomyślano tak, by uczyć rozumowania klinicznego, a nie tylko odtwarzania gotowych schematów.
Połączenie twardej wiedzy medycznej z rzetelnie ocenionymi, popularnymi obecnie dietami sprawia, że to książka, po którą sięgnie zarówno dietetyk pracujący od lat z pacjentami kardiologicznymi, jak i ten, kto dopiero buduje kompetencje w tym obszarze.
