Dieta i suplementacja w e-sporcie

E-sport jeszcze do niedawna traktowany jako ciekawostka. Często kojarzony był jedynie jako zajęcie dla nastolatków – głównie chłopaków. Zarówno liczba profesjonalnych graczy, ranga turniejów była daleko w tyle za tradycyjnym sportem. Ostatnie lata to jednak błyskawiczny wzrost tej kategorii dyscyplin sportowych. Obecnie średni wiek widzów e-sportu to 26 lat, liczba widzów łącznie szacowana jest na ponad pół miliarda na całym świecie, zaś najlepsi gracze zarobili już kilka milionów dolarów [1]. Rośnie też udział kobiet zarówno wśród graczy, jak i widzów. Tam, gdzie pojawiają się duże pieniądze i konkurencja, konieczne jest szlifowanie warsztatu do doskonałości. W profesjonalnym sporcie bardzo często poruszany jest temat diety oraz suplementacji. Czy e-gracze również korzystają z żywieniowych wspomagaczy?

Dotychczasowe publikacje wskazują, że zawodnicy e-sportu mogą zyskać przy dobrej strategii żywieniowej i suplementacyjnej na szybkości reakcji oraz wynikach gier. Badania na których opierają się te spostrzeżenia były jednak przeprowadzane do tej pory na małych grupach badanych i nie były zbyt liczne [8].

Potrzeby organizmu graczy e-sportu

Potrzeby i charakter rozgrywki będzie różnił się w zależności od szczebla rozgrywek, trybu w jakim rozgrywany jest turniej oraz samej gry. Większość popularnych gier (Mobile Legends, League of Legends, Counterstrike, Call of Duty, PUBG) to jednak dość intensywne rozgrywki.

Wymagać one będą od graczy:

• Długiego okresu wysokiego skupienia
• Błyskawicznej reakcji i spostrzegawczości
• Logicznego myślenia i pamięci przestrzennej
• Podniesionego poziomu stresu
• Dużej dokładności

Reasumując: największą presję sport ten wywiera na funkcje poznawcze zawodnika [3]. W przeciwieństwie do tradycyjnego sportu marginalne znaczenie ma natomiast wydolność oraz siła fizyczna. W praktyce bliżej e-sportowi do szachów błyskawicznych, niż do innych tradycyjnych sportów.

Dieta i suplementacja w e-sporcie

Na rynku pojawia się coraz więcej suplementów, mających wspomagać e-graczy. Niestety mamy obecnie bardzo ograniczoną wiedzę płynącą z rzetelnych badań. Często, polecane graczom suplementy, są niskiej jakości, ponadto dominują w nich preparaty wieloskładnikowe, co utrudnia jednoznaczne ocenienie ich działania. Bywa, że suplementy podawane są w formie napojów, które są mocno słodzone, a przy regularnym spożyciu ma to negatywny wpływ na zdrowie długoterminowe. Dodatkowo w dwóch badaniach suplementacja 4-5 łyżeczkami cukru nie przyniosła żadnych korzyści dla e-graczy. Pewne korzyści wykazała suplementacja 25 g glukozy, jednak mówimy o jednym badaniu [4].

Główną argumentacją za ich stosowaniem jest siła poleceń oraz działania marketingowe producentów.

Nootropiki – wsparcie funkcji poznawczych

Największe nadzieje wiąże się ze stosowanie nootropików, czyli suplementów, które mają wyostrzyć funkcje poznawcze. Wśród składników, które pokazują wstępne korzyści (jednak wymagają dalszych badań) znaleźć możemy głównie te, które mają pobudzić graczy [4].

Kofeina

Kofeina w dawce 40-200 mg (dla porównania 80 mg to 1 espresso). Badano ją pod kątem wpływu na uwagę, szybkość przetwarzania, pamięć roboczą, czas reakcji, precyzję). To najlepiej przebadany suplement. Zgodnie z EFSA natomiast nie należy przekraczać 400 mg kofeiny na dobę [5]. Pamiętajmy, że zawiera ją także kawa, herbata, energetyki, kakao, cola.

Nie jest do końca znana kwestia tego, czy kofeina przy częstym stosowaniu traci swoje działanie pobudzające. Zdecydowanie zaś nie wolno przekraczać wskazanych dawek dziennych, ponieważ mogą one nie być obojętne dla zdrowia, zaś nie jest jasne, czy ich zwiększanie przynosi jakiekolwiek korzyści w e-sporcie [8]. O tym, że nie jest to pytanie bez znaczenia świadczy, że badacze szukali też metod na takie uzupełnienie składu suplementów z kofeiną, by obniżyć ryzyko drżenia rąk i ciała. Zjawisko to jest wysoce niepożądane gdy potrzebna jest precyzja ruchów. Dodatkami o dużym potencjale w preparatach kofeinowych są teakryna i metyloliberyna [10]. 

Kofeina i energetyki są obecnie zdecydowanym liderem w przypadku e-graczy jeśli chodzi o popularność stosowania. Z punktu widzenia dietetyka podkreślmy, by uważać na ich skład, ponieważ mogą być szkodliwe dla zdrowia i zawierać nadmierne ilości cukru. Nie bez powodu napoje energetyczne są też w Polsce zakazane dla sprzedaży dla osób niepełnoletnich [9].

Krzemian argininy

Krzemian argininy w dawce 1500 mg przyniósł w badaniach korzystny wpływ na czas reakcji, uwagę, planowanie przestrzenne. Suplement łączony z inozytolem poprawiał wyniki w przetwarzaniu wzrokowym, koncentracji. Efekty obserwowano już po jednej dawce [11].

Kreatyna

Może wydawać się, że obiecującym związkiem może być też kreatyna. Jednak tutaj jest mniej potwierdzających tę zależność badań. Pamiętajmy też, że kreatyna w UE nie jest traktowana jako suplement o udowodnionym wpływie na funkcje poznawcze.

W teście, w którym ochotnikom podawano kreatynę i kwas guanidynooctowy (GAA) otrzymano pewne obiecujące wyniki, jednak próba była bardzo mała i obejmowała tylko 10 osób [12].

Skutki uboczne długich sesji gry

Z uwagi na specyfikę rozgrywek, gracze mogą mierzyć się z takimi wyzwaniami, które wynikają z:

• przedłużonego czasu siedzenia
• wielogodzinnego narażenia na niebieskie światło
• stresu i zmęczenia oczu i organizmu
• niskiej wydolności organizmu i masy mięśniowej
• jet-lagu w przypadku podróży i długiego czasu trwania turnieju

W praktyce oznacza to, że zawodnicy mogą mieć szczególnie często problemy z zasypaniem, choć nie jest to obszar mocno zbadany. Nie jest też jasne jak duże ma przełożenie to na wyniki sportowe. W jednym z badań [6], w którym uczestników zawodów pozbawiono łącznie 29 godzin snu, nie wpłynęło to jednak istotnie na ich wyniki w grze. Co prawda gracze raportowali w tym czasie, że odczuwali wzmożoną senność oraz subiektywne odczucie spowolnienie myślenia. Oznaczać to może, że brak snu wpływa na strategię, zaś gracze zmuszeni mogą być do unikania strategii opartych na szybkości reakcji. Niezależnie od tego nie wiadomo jak długotrwała deprywacja snu wpływa na to funkcjonowanie.

Naukowcy starali się też z pierwszymi efektami udowadniać, że dobrą strategią dla zmniejszenia tych negatywnych skutków jest aktywność fizyczna. Gracze League of Legends, którzy stosowali taki protokół, odnotowywali mniejsze uczucie zmęczenia oraz lepsze markery zdrowia. Choć większość graczy jest młoda to można domniemywać, że dbanie o aktywność fizyczną wesprze długofalowo zdrowie układu krwionośnego – krytycznego dla funkcjonowania mózgu w późniejszych okresie życia [7].

Podsumowanie

Wraz ze wzrostem popularności i zarobków w e-sporcie będzie rosło zainteresowanie metodami wsparcia wyników sportowych. Warto śledzić na bieżąco dalsze badania na ten temat.

Na pewno pojawią się one w kolejnych nowościach naukowych ze świata dietetyki na dietetycy.org.pl – zapraszamy.

Bibliografia:

1. https://sqmagazine.co.uk/esports-statistics/
2. Haoyue Wang, Jian Yang, Menghan Hu, Jingyu Tang, Wangyang Yu,A comparative analysis for eye movement characteristics between professional and non-professional players in FIFA eSports game, Displays, Volume 81, 2024
3. Magdalena Kowal, Adam J. Toth, Chris Exton, Mark J. Campbell, Different cognitive abilities displayed by action video gamers and non-gamers, Computers in Human Behavior, Volume 88, 2018, Pages 255-262,
4. Ribeiro, F. J., & Poínhos, R. (2023). Nootropic supplements for esports. International Journal for Vitamin and Nutrition Research, 94(3–4), 275–295. https://doi.org/10.1024/0300-9831/a000790
5. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/caffeine
6. Smithies, T., Toth, A., & Campbell, M. (2024). The effect of total sleep deprivation on the cognitive and In-Game performance of Rocket League Esport players. Nature and Science of Sleep, Volume 16, 2183–2204. https://doi.org/10.2147/nss.s470105
7. Testai, F. D., Gorelick, P. B., Chuang, P., Dai, X., Furie, K. L., Gottesman, R. F., Iturrizaga, J. C., Lazar, R. M., Russo, A. M., Seshadri, S., & Wan, E. Y. (2024). Cardiac contributions to brain health: A scientific statement from the American Heart Association. Stroke, 55(12), e425–e438. https://doi.org/10.1161/str.0000000000000476
8. Huang, D., Zheng, Y., Xu, M., & Huang, W. (2025). Nutritional supplements to improve esports player performance: a systematic review of randomized controlled trials. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 23(1), 2603303. https://doi.org/10.1080/15502783.2025.2603303
9. https://www.gov.pl/web/psse-rzeszow/zakaz-sprzedazy-napojow-energetycznych-osobom-ponizej-18.-roku-zycia
10. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2021.04.21.440794v1
11. Emerson, K., Ojalvo, S. P., & Greenberg, D. (2022). Effects of a Bonded Arginine Silicate Inositol combination (nooLVL ® ) on Cognitive function in esports Gamers. The FASEB Journal, 36(S1). https://doi.org/10.1096/fasebj.2022.36.s1.r1939
12. https://www.eurekaselect.com/article/148404