5/5 (4)

Dieta przy nadmiarze żelaza – co jeść, a czego unikać?

Nadmiar żelaza jest dla organizmu naprawdę niebezpieczny – kiedy ten pierwiastek odkłada się w organizmie, dochodzi do zniszczeń tkanek i narządów (m.in. wątroby, serca, trzustki, przysadki mózgowej, stawów). Za ten stan rzeczy najczęściej odpowiada choroba genetyczna – hemochromatoza pierwotna, związana ze zmianami w genie HFE. Co zatem jeść, a czego unikać, jeśli w organizmie występuje nadmiar żelaza?

Produkty, które warto włączyć do diety

Najlepiej spożywać te produkty, które obniżają wchłanianie żelaza, czyli przede wszystkim nabiał [1]. Absorpcję zmniejszają też kawa lub herbata do posiłku. Dobrze spożywać również dużo warzyw i owoców, które zawierają antyoksydanty, bogate w błonnik orzechy, ryż i nasiona [2], a także białe makarony i pieczywo, kasze oraz ziemniaki [1].

Produkty, których lepiej unikać (lub całkowicie wyeliminować)

Lepiej unikać produktów bogatych w żelazo (przede wszystkim to łatwo przyswajalne). Chodzi głównie o czerwone mięso (m.in. wołowinę i wieprzowinę) [2]. Dobrze ograniczyć również spożywanie żółtek jaj, ciemnego pieczywa i makaronów, fasoli, grochu czy owsa [1].

Warto zminimalizować także wykorzystywanie w kuchni produktów, które zwiększają wchłanianie żelaza. Jakich? Przede wszystkim alkoholu (jeśli doszło do uszkodzenia wątroby, należy go całkowicie wyeliminować) i słodkich napojów czy przekąsek. Zaleca się też eliminację owoców morza z diety (mogą zawierać bakterię Vibrio vulnificus – niebezpieczną dla osób z nadmiarem żelaza) [2].

Witamina C – uważaj na nią

Witamina C wzmaga wchłanianie żelaza. Z tego powodu najlepiej nie suplementować jej w dawce większej niż 200 mg [2]. Nie należy łączyć w jednym posiłku także produktów bogatych w witaminę C z produktami bogatymi w żelazo [1]. Dużo witaminy C zawierają m.in. papryka, kiszonki, pomidory, porzeczki, truskawki i cytrusy.

Hemochromatoza? Sama dieta nie wystarczy…

Chociaż dieta uboga w żelazo jest w przypadku chorych na hemochromatozę wskazana, nie doprowadzi ona do obniżenia nagromadzonego już pierwiastka (w postaci ferrytyny). Będzie natomiast pomocna w zapobieganiu kumulacji jego dodatkowych ilości.

Aby usunąć z organizmu nadmiar żelaza i zapobiec dalszemu rozwojowi choroby (a także cofnąć niektóre obecne już objawy) najczęściej stosuje się upusty krwi, na początku 1-2 razy w tygodniu. To dla znacznej większości chorych bezpieczna i naturalna metoda leczenia. Obniżenie poziomu ferrytyny (nagromadzonego żelaza) do prawidłowych wartości trwa zazwyczaj 3-6 miesięcy od rozpoczęcia upustów krwi [3].

Źródła:

[1] Dieta w hemochromatozie, materiały edukacyjne Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.

[2] Iron Disorders Institute, Diet Recommendations for Hemochromatosis, 2006.

[3] EASL, EASL practical guidance for HFE hemochromatosis, “Journal of Hepatology” 2010, vol. 53, 3-22.

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Agnieszka Łapajska

Redaktor medyczny testDNA, specjalizujący się w temacie nietolerancji pokarmowych, badań po poronieniu, hemochromatozy oraz ustalenia ojcostwa i pokrewieństwa