Vilcacora w Internecie funkcjonuje jako tajemnicza, egzotyczna roślina. Znajdziemy ją też na rynku pod nazwa czepota puszysta, koci pazur, cat’s claw. Producenci licznych specyfików z tej rośliny obiecują jej cudowne właściwości. Komisja Europejska nie zatwierdziła dotychczas żadnego oświadczenia zdrowotnego dotyczącego czepoty puszystej. Zgłoszenie odnoszące się do wspierania odporności nadal znajduje się na liście oświadczeń oczekujących na ostateczne rozstrzygnięcie, tzw. liście „on hold”. Oświadczenie dotyczące zdrowia stawów zostało natomiast ocenione przez EFSA [10]: nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego uzasadniającego jego stosowanie. Niezależnie od tego suplementom diety nie wolno przypisywać właściwości zapobiegania chorobom, ich leczenia ani wyleczenia.
Regulacje a codzienna praktyka sprzedawców
Krótkie wyszukanie w polskich sklepach zielarskich wystarczy, by zobaczyć, że producenci i sprzedawcy nie mają z tym problemu. Przeczytamy, że wspiera układ odpornościowy, działa przeciwzapalnie, wspiera układ pokarmowy, wspiera zdrowie stawów, obniża ciśnienie. Poznamy anegdotyczne informacje o tym, że Indianie stosowali je jako środek antykoncepcyjny. O tym, że jej spożycie nadaje olbrzymiego przypływu energii. Tutaj zatrzymamy się i sprawdzimy, co naprawdę udało się badaczom do tej pory udowodnić na temat tej rośliny.
Zanim jednak do tego przejdziemy – przedstawimy bohaterkę dzisiejszego artykułu.
Czym jest vilcacora?
Czepota puszysta jest pnączem z rodziny Rubiaceae. Pochodzi z tropikalnych, górskich lasów Ameryki Środkowej i Południowej. Swoją sławę zawdzięcza zastosowaniu w tradycyjnej medycynie ludów Peru (szczególnie Asháninka). Wykorzystywali oni wywar z kory, korzeni i liści tej rośliny. Podaje się, że znane jest jej wykorzystanie sięgające 2000 lat wstecz, choć nie jest to data udowodniona histiorycznie [1].
Co wiemy o wpływie kociego pazura na zdrowie?
Tak naprawdę większość właściwości jakie przeczytamy w Internecie bazuje na tradycyjnych zastosowaniach rośliny przez ludność lokalną Ameryki. Niekoniecznie muszą mieć one oparcie w badaniach.
Tym samym vilcacora stała się ulubieńcem medycyny alternatywnej. Jej wielbiciele chcieliby widzieć jej rolę w przeciwdziałaniu artretyzmowi, osłabieniu, infekcji wirusowych, chorób skóry, ropni, alergii, astmy, raka, gorączki, wrzodów żołądka, krwotoków, stanów zapalnych, nieregularnych miesiączek, reumatyzmu, stanów zapalnych dróg moczowych i ran [1].
Faktem jest, że badacze w ostatnich latach zaczęli poszukiwać dowodów na to, że vilcacora zawierałaby korzystne składniki, które możnaby wykorzystać jako wsparcie. Jednak nawet wtedy naukowcy podkreślają, że mowa by była o uzupełnianiu terapii, nie zaś pełnym leczeniu [1].
Jak na tak szeroko reklamowany środek może zaskakiwać dość mała liczba badań uwzględniających Uncaria tomentosa, bo tak nazywa się ta roślina. Większość z nich ponownie przytacza dane anegdotyczne, analizuje skład rośliny i wspomina o potrzebie badań.
Wyniki badań naukowych
Brak oficjalnych zaleceń wynika z małej ilości reprezentatywnych badań na ludziach [9]. Były to małe próbki lub nie poddane odpowiednim rygorom. Wiele dostępnych badań dotyczy składu samej rośliny lub w najlepszym wypadku – badań na zwierzętach.
Pojedyncze badania sugerują możliwe właściwości antyoksydacyjne oraz przeciwzapalne. Co ciekawe te właściwości nie są zależne wyłącznie od zawartości alkaloidów [3]. W badaniach na szczurach dowodzono także pozytywnych właściwości ekstraktu na pamięć i funkcje poznawcze [4]. Uzyskane z kociego pazura alkaloidy wykazywały też działanie immunostymulujące [5]. Polscy badacze odnotowali niewielkie działanie przeciwpłytkowe [6].
Duże emocje budzi możliwe zastosowanie vilcacory w onkologii. W badaniach laboratoryjnych niektóre ekstrakty i wyizolowane związki działały cytotoksycznie na wybrane linie komórek nowotworowych. Wyniki różniły się jednak zależnie od rodzaju ekstraktu, jego składu i badanych komórek. Przegląd systematyczny z 2025 roku obejmował wyłącznie badania in vitro. Takie wyniki mogą pomóc w poszukiwaniu nowych cząsteczek do dalszych badań nad lekami, ale nie dowodzą, że vilcacora leczy nowotwory lub wspomaga terapię onkologiczną u ludzi [7].
Przeciwwskazania i interakcje z lekami
Właściwości wspierające odporność mają drugą stronę medalu. Koci pazur u osób z chorobami autoimmunologicznymi może pogarszać objawy. Nie należy też stosować go przy problemach z krzepnięciem krwi oraz przed operacjami. Innym przeciwwskazaniem jest ciąża oraz karmienie piersią.
Podejrzewa się, że vilcacora może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwpłytkowymi, lekami na nadciśnienie i innymi suplementami [9].
Składniki aktywne
Do kluczowych związków aktywnych kociego pazura należą:
- alkaloidów indolowych i oksyindolowych,
- proantocyjanidyn i innych polifenoli,
- glikozydów kwasu chinowikowego,
- triterpenów,
- steroli.
Co ciekawe w naturze występują 2 chemotypy Uncaria tomentosa o różnych wzorach alkaloidów. To te związki są szczególnie analizowane przez badaczy. Korzenie jednego rodzaju zawierają pentacykliczne oksoindole, a drugiego tetracykliczne oksoindole.
Skład chemiczny Uncaria tomentosa nie jest jednolity. Poszczególne odmiany chemiczne, części rośliny oraz ekstrakty mogą znacznie różnić się profilem alkaloidów i innych związków. Z tego powodu wyników badania jednego ekstraktu nie można automatycznie odnosić do wszystkich suplementów określanych jako vilcacora [2].
W vilcacorze znajdziemy też triterpeny, glikozydy, sterole i związki fenolowe, kwasy fenolowe; oraz związki pokrewne flawan-3-olu, takie jak proantocyjanidyny [1].
Czy vilcacora jest bezpieczna?
Podkreślmy kluczową kwestię: obecne obietnice producentów suplementów bazują często na tradycyjnym zastosowaniu rośliny lub danych anegdotycznych. Wiedza naukowa jest tutaj bardzo ograniczona. Dane o bezpieczeństwie długotrwałego stosowania są ograniczone.
Warto też wiedzieć, że producenci pod nazwą handlową kociego pazura lub vilcacory mieszają różne produkty. Często zawierają one domieszki, mogące powodować kolejne interakcje. Brak jest też oficjalnej, ustalonej dawki suplementu. To wszystko utrudnia rozsądne planowanie jej wykorzystania.
Bezsprzecznie z uwagi na wspomniane możliwe interakcje i skutki uboczne skonsultować kwestię wykorzystania tego środka z lekarzem.
Bibliografia:
- Marques O, Figueirinha A, Pina ME, Batista MT. Uncaria tomentosa as a Promising Natural Source of Molecules with Multiple Activities: Review of Its Ethnomedicinal Uses, Phytochemistry and Pharmacology. Int J Mol Sci. 2025 Jul 15;26(14):6758. doi: 10.3390/ijms26146758. PMID: 40725012; PMCID: PMC12296035.
- Reinhard KH. Uncaria tomentosa (Willd.) D.C.: cat’s claw, uña de gato, or savéntaro. J Altern Complement Med. 1999 Apr;5(2):143-51. doi: 10.1089/acm.1999.5.143. PMID: 10328636.
- Sandoval M, Okuhama NN, Zhang XJ, Condezo LA, Lao J, Angeles’ FM, Musah RA, Bobrowski P, Miller MJ. Anti-inflammatory and antioxidant activities of cat’s claw (Uncaria tomentosa and Uncaria guianensis) are independent of their alkaloid content. Phytomedicine. 2002 May;9(4):325-37. doi: 10.1078/0944-7113-00117. PMID: 12120814.
- Castilhos LG, Oliveira JS, Adefegha SA, Manzoni AG, Passos DF, Assmann CE, Silveira LL, Trelles KB, Kronbauer M, Doleski PH, Bremm JM, Braun J, Abdalla FH, Gonçalves JF, Andrade CM, Cruz IBM, Burger ME, Leal DBR. Uncaria tomentosa improves cognition, memory and learning in middle-aged rats. Exp Gerontol. 2020 Sep;138:111016. doi: 10.1016/j.exger.2020.111016. Epub 2020 Jul 3. PMID: 32628974.
- Wagner H, Kreutzkamp B, Jurcic K. Die Alkaloide von Uncaria tomentosa und ihre Phagozytose-steigernde Wirkung. Planta Med. 1985 Oct;51(5):419-23. doi: 10.1055/s-2007-969537. PMID: 17342600.
- Kolodziejczyk-Czepas J, Ponczek M, Sady-Janczak M, Pilarski R, Bukowska B. Extracts from Uncaria tomentosa as antiplatelet agents and thrombin inhibitors – The in vitro and in silico study. J Ethnopharmacol. 2021 Mar 1;267:113494. doi: 10.1016/j.jep.2020.113494. Epub 2020 Oct 20. PMID: 33091497.
- Lopes AA, Coppede JDS, Amatto PPG, Aragon DC, França SC, Carmona F, Pereira AMS. Cytotoxic effect of different Uncaria tomentosa (cat’s claw) extracts, fractions on normal and cancer cells: a systematic review. Front Pharmacol. 2025 May 14;16:1584840. doi: 10.3389/fphar.2025.1584840. PMID: 40438596; PMCID: PMC12116528.
- https://www.gov.pl/attachment/622bce33-b111-48ff-b5c2-c6285333a6f6
- https://www.nccih.nih.gov/health/cats-claw
- https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/2021-06/questions-on-hold-botanical-claims.xlsx
