Teraz czytasz
Domowy izotonik DIY. Zrób to sam!

Domowy izotonik DIY. Zrób to sam!

domowy izotonik

Napoje izotoniczne spożywa coraz więcej osób. Wśród nich znaleźć możemy nie tylko osoby uprawiające sport wyczynowo czy amatorów, ale także osoby niepodejmujące aktywności fizycznej [1] [2] [3]. Wciąż brakuje jednak wiedzy na ich temat. Napoje izotoniczne często są mylone z napojami energetyzującymi [3] [4] [5]. A czym właściwie są i jak przyrządzić samemu izotonik? Przeczytaj dalej… 

Czym jest izotonik?

Napoje izotoniczne/ izotoniki to napoje charakteryzujące się tym, że ich stężenie (osmolalność) jest takie samo, jak stężenie płynów ustrojowych w organizmie. Należą one do grupy tak zwanych napojów funkcjonalnych i podgrupy uzupełniające, do której należą także napoje energetyzujące. Zostały stworzone na potrzeby przede wszystkim sportowców. Ich głównym zadaniem jest chronić organizm, dostarczać mu węglowodanów oraz uzupełniać niedobory elektrolitów powstałe w czasie wzmożonego wysiłku lub znacznego odwodnienia, wynikającego z temperatury zewnętrznej [3] [6] [7].

Oprócz napojów izotonicznych są także napoje hipertoniczne i hipotoniczne, których działanie obrazuje poniższa rycina.

Ryc. Wpływ warunków osmotycznych na wzrost i funkcjonowanie komórki [8].

Jak działają izotoniki?

Głównym składnikiem izotoników jest woda. Kolejnym sód, potas, czasami dodaje się także magnez, wapń. Płyn uzupełnia się o węglowodany proste: glukoza, fruktoza, maltoza oraz złożone: sacharoza czy maltodekstryna [6].

PH krwi utrzymuje się na około 7,35–7,45 poziomie. Płyn izotoniczny wobec płynów ustrojowych organizmu powinien odzwierciedlać podobne pH, aby odpowiednio nawodnił organizm [9].

W praktyce medycznej w pierwszych godzinach nawadniania pacjentów stosuje się płyny, w których stężenia Na+ wynosi ok 140 mmol/l. Jest to stężenie zbliżone do stężenia sodu w osoczu. Płyn ten uznaje się za płyn izotoniczny. Natomiast płyny zawierające glukozę tzw. 1:1 i 1:2 uważa się za hipotoniczne [7]. 

Napoje te nie powinny także zawierać zbyt dużych ilości fruktozy. Zaleca się by płyny przyjmowane w krótkim czasie, nie składały się z więcej niż 20-30% z fruktozy [10].

Przepisy na domowe izotoniki

izotonik
svetlanacherruty / 123RF

Izotonik z cytryną i miodem

Składniki:

  • 1litr wody – obojętne jaka to będzie woda – ale im lepsza tym korzystniej dla Twojego organizmu;
  • 3 łyżki miodu (60-80g cukrów) możesz też użyć cukru zwykłego albo trzcinowego – niestety nie da się tego napoju przygotować bez cukru (ksylitol się nie sprawdzi);
  • sok z 1 cytryny;
  • 1/4 łyżeczki soli (obojętne jakiej użyjesz […]);
  • dodatki smakowe – zioła/lód/imbir […] Zioła warto na początku rozgnieść [11]”

Przygotowanie: Wszystkie składniki wymieszać.

Izotonik z wodą kokosową

Składniki:

  • 3 szklanki wody kokosowej
  • 1 szklanka wody mineralnej
  • ⅙ płaskiej łyżeczki soli morskiej
  • ½ szklanki wyciśniętego soku z cytryny bądź limony
  • szklanka soku z wybranych owoców: pomarańcza, kiwi, arbuz, truskawki, wiśnie itp., plus ew. te owoce do podania. [12]”

Przygotowanie: Wszystkie składniki połączyć I wymieszać. Przechowywać w lodówce.

Izotonik z zieloną herbatą

Składniki:

  • 1 litr letniej wody lub zielonej herbaty
  • 9 gramów soli kuchennej
  • do smaku: sok wyciśnięty z jednego owocu cytrusowego, kilka listków ziół oraz odrobina miodu [13]

Przygotowanie:

Do letniej wody dodaj pozostałe składniki. Wymieszaj i pozostaw do pełnego ostudzenia [13].

Inne łatwo dostępne izotoniki

Ponadto za naturalne izotoniki uznaje się wodę kokosową, sok z brzozy, wodę klonową (może wykazywać także właściwości antyoksydacyjne), wodę kaktusową i wodę karczochową (kontakt języka z karczochem może powodować słodki smak wody – alternatywa dla słodzików [16]) [14] [15] [16] [17].

Zobacz również
elektrolity woda

Uznać je można za napoje o działaniu nawadniającym, a tym samym wyrównującym gospodarkę mineralną i węglowodanową, dzięki ilości zawartych w nich węglowodanów w proporcji sodu i potasu. Ilości te nie są ściśle określone. Za bezpieczną ilością substancji wchłanianych podczas wysiłku fizycznego w jelicie w ciągu godziny uznać można ok. 600–800 ml wody, 60 g glukozy i do 90 g fruktozy i maltodekstryny [10]”.  

Zaznaczyć należy tu także, że piwo powszechnie uważane za „izotonik dla mężczyzn” tak naprawdę nim nie jest i nie powinno się go spożywać jako napoju nawadniającego. Piwo jest napojem hipertonicznym i zawiera alkohol, czyli m.in. będzie wzmagał diurezę, a co za tym idzie, jego spożycie w czasie odwodnienia organizmu będzie tylko potęgować efekt braku odpowiedniej ilości wody [18].

Gotowy izotonik. Jaki wybrać?

Kupując izotonik w sklepie lub w aptece najpierw należy spojrzeć na jego skład, czy nie zawiera on niepotrzebnych dodatków, takich jak konserwanty, barwniki, czy wzmacniacze smaku. Pamiętajmy, by składały się głownie z wody, składników mineralnych (głównie: sód, potas, magnez, wapń) i węglowodanów prostych (czasami zastępowane są one słodzikami), ewentualnie miały dodane witaminy i aminokwasy. Jeśli wybieramy te dostępne w aptekach, możemy wybrać saszetki przeznaczone według producenta, jako sposób na nawodnienie przy biegunce, czy wymiotach [11] [19].

izotonik
sergiomonti / 123RF

Dla kogo izotonik?

Izotonik jest przeznaczony dla osób, które chcą po wysiłku fizycznym wyrównać poziom wody oraz składników mineralnych w organizmie, które utraciły wraz z potem podczas intensywnych ćwiczeń.

Przez pojęcie intensywne ćwiczenia fizyczne, rozumie się wysiłek trwający ponad 2 godziny lub ćwiczenia wyczynowe np. maraton. Po krótkich ćwiczeniach fizycznych, z małą intensywnością, trwających do 1 godziny np. aerobik, pływanie, biegi, w celu nawodnienia wybierajmy wodę. Po takiej aktywności organizm nie traci na tyle dużo wody i mikroelementów, by istniała potrzeba ich uzupełnienia w postaci izotoniku [19].

Napoje te nie powinny być spożywane przez osoby z chorobami nerek, jak również odchudzające się, gdyż organizm wykorzystuje wtedy węglowodany zawarte w napoju, zamiast zużywać rezerwy w postaci tkanki tłuszczowej [19].

Podsumowanie

Napój izotoniczny powinien składać się głównie z wody z dodatkiem węglowodanów prostych i składników mineralnych, takich jak sód i potas. Nie powinien zawierać zbędnych dodatków do żywności.

Bibliografia:

  1. Joachimiak I., Szołtysek K. Świadomość, stan wiedzy oraz częstotliwość spożycia napojów energetyzujących i izotonicznych przez osoby młode, czynnie uprawiające sport. Nauki Inżynierskie i Technologie 2013, 1 (8), 26-38
  2. Z. Krejpico, K. Skwarek, A. K. Hyżyk, S. Dyba: Ocena powszechności spożycia suplementów diety w wybranej grupie osób aktywnych sportowo; Probl Hig Epidemiol 2011, 92(4): 935-938
  3. Joachimiak K. Szołtysek: Świadomość, stan wiedzy oraz częstotliwość spożycia napojów energetyzujących i izotonicznych przez osoby młode czynnie uprawiające sport; NAUKI INŻYNIERSKIE I TECHNOLOGIEENGINEERING SCIENCES AND TECHNOLOGIES1(8) . 2013
  4. M. Przeor E. Flaczyk, J. Kobus-Cisowska, D. Kmiecik: Napoje funkcjonalne w opinii konsumentów; Innowacyjne rozwiązania w technologii żywności i żywienia człowieka; Polskie Towarzystwo technologii żywności, Kraków 2016
  5. E. Majewska , J. Kowalska , I. Sikorska: Preferencje konsumentów na rynku napojów energetyzujących; Zeszyty Naukowe / Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2011, 206, 140-147  
  6. https://www.doz.pl/czytelnia/a2187-Napoje_izotoniczne_8211_czym_sa_i_kiedy_je_stosowac 10.09.2020 rok
  7. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.1.25.1. 10.09. 2020 rok
  8. M. Sochocka, J. Boratyński: Osmoregulacja – ważny parametr rozwoju bakterii; Postepy Hig Med Dosw (online), 2011; 65: 714-724 e-ISSN 1732-2693
  9. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/186770,zakwaszenie-organizmu-prawda-czy-mit 10.09.2020 rok
  10. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/lista/167431,napoje-izotoniczne-w-aktywnosci-fizycznej-kiedy-i-po-co-je-stosowac 10.09.20202 rok
  11. https://pantabletka.pl/jak-sie-nawadniac-przepis-na-domowy-izotonik/ 10.09.2020 rok
  12. https://dietetykrodzinny.com/naturalny-domowy-izotonik/ 10.09.2020rok
  13. https://haps.pl/Haps/7,167251,23749592,jak-zrobic-domowy-izotonik-prosty-do-przygotowania-a-o-wiele.html 10.09.2020 rok
  14. Campbell-Falck D, Thomas T, Falck TM, Tutuo N, Clem K. The intravenous use of coconut water. Am J Emerg Med. 2000;18(1):108-111. doi:10.1016/s0735-6757(00)90062-7
  15. Bhatta, S., Ratti, C., Poubelle, P.E. et al. Nutrients, Antioxidant Capacity and Safety of Hot Water Extract from Sugar Maple (Acer saccharum M.) and Red Maple (Acer rubrum L.) Bark. Plant Foods Hum Nutr 73, 25–33 (2018). https://doi.org/10.1007/s11130-018-0656-3
  16. Bartoshuk LM, Lee CH, Scarpellino R. Sweet taste of water induced by artichoke (Cynara scolymus). Science. 1972;178(4064):988-989. doi:10.1126/science.178.4064.988
  17. T.Beveridge, K.Bruce, R.Kok: Carbohydrate and Mineral Composition of Gray Birch Syrup; Canadian Institute of Food Science and Technology Journal, January 1978, 11(10): 28-30
  18. https://ncez.pl/abc-zywienia-/dietetyka-sportowa/najczestsze-mity-w-sporcie-rekreacyjnym?fbclid=IwAR3GpafPSkzD4WSXSVAQfHIV0uSbh-PWj3vN0xENGNVsSghfm_727bBVMOs 10.09.2020r
  19. https://ncez.pl/abc-zywienia-/zasady-zdrowego-zywienia/dla-kogo-napoje-izotoniczne-i-energetyczne– 10.09.2020 rok
  20. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/lista/167431,napoje-izotoniczne-w-aktywnosci-fizycznej-kiedy-i-po-co-je-stosowac
0 0 głosy
Oceń artykuł :-)
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie swoje komentarze