Kuchnia wegańska na cztery pory roku. Ewa Sypnik-Pogorzelska, Magdalena Jarzynka-Jendrzejewska [Recenzja]

Recenzowana publikacja „Kuchnia wegańska na cztery pory roku” autorstwa Magdaleny Jarzynki-Jendrzejewskiej i Ewy Sypnik-Pogorzelskiej to pozycja łącząca elementy poradnika żywieniowego z rozbudowaną częścią kulinarną opartą na sezonowości produktów roślinnych. Książka została skierowana do osób zainteresowanych dietą roślinną w praktycznym, codziennym wydaniu. Skorzystają z niej zarówno początkujących, jak i ci, którzy chcą uporządkować wiedzę dotyczącą komponowania jadłospisu wegańskiego.

O książce

Już sam układ publikacji pokazuje, że autorki próbują wyjść poza prosty zbiór przepisów. Oprócz części kulinarnej książka zawiera rozdziały poświęcone podstawom dietetyki roślinnej, potencjalnym niedoborom, suplementacji, składnikom antyodżywczym czy zasadom bilansowania jadłospisu. W spisie treści pojawiają się m.in. zagadnienia dotyczące białka, tłuszczów, witaminy B12, wapnia, żelaza, jodu oraz praktycznych aspektów rozpoczynania diety roślinnej.

Autorki położyły nacisk na sezonowość i lokalność produktów. Podkreśliły znaczenie żywności sezonowej, ograniczania wysoko przetworzonych produktów oraz zwracania uwagi na środowiskowy aspekt sposobu żywienia. Książka prowadzi czytelnika przez kolejne pory roku, proponując przepisy dostosowane do dostępności warzyw i owoców. Taki układ może być pomocny dla dietetyków pracujących z pacjentami, którzy mają trudność z praktycznym wdrażaniem zaleceń dotyczących zwiększenia udziału produktów roślinnych w diecie.

Na uwagę zasługuje również próba osadzenia diety wegańskiej w aktualnych stanowiskach naukowych. Autorki odwołują się do stanowiska Academy of Nutrition and Dietetics oraz innych organizacji naukowych. Wskazują, że prawidłowo zbilansowana dieta roślinna może być bezpieczna na różnych etapach życia. Jednocześnie podkreślają konieczność suplementacji witaminy B12 oraz ryzyko niedoborów wynikających z nieprawidłowego bilansowania jadłospisu. To ważne, ponieważ wiele popularnych publikacji wegańskich pomija temat potencjalnych niedoborów lub marginalizuje ich znaczenie.

Konstrukcja książki

Rozdziały dotyczące makro- i mikroskładników są napisane prostym, przystępnym językiem, tak by były przydatne w edukacji żywieniowej. Autorki omawiają m.in. zagadnienie komplementarności białek roślinnych oraz praktyczne przykłady ich łączenia w diecie. Dla dietetyków nie będzie to oczywiście wiedza nowa, jednak przydatna w edukacji pacjentów przechodzących na dietę roślinną.

Warto podkreślić, że książka nie promuje bezrefleksyjnego „wege lifestyle”. W części dotyczącej pułapek diety roślinnej autorki zwracają uwagę na problem wysoko przetworzonej żywności wegańskiej, nadmiaru soli, cukru czy tłuszczów trans. To istotny element, ponieważ obecnie część produktów oznaczanych jako „vegan” jest postrzegana przez konsumentów automatycznie jako zdrowa, mimo że ich profil żywieniowy często pozostawia wiele do życzenia.

Książka ma praktyczny charakter przepisów. Receptury są stosunkowo proste technologicznie, bazują na łatwo dostępnych składnikach i obejmują zarówno dania główne, jak i pasty, koktajle, sałatki czy słodkie przekąski. Widać wyraźnie, że publikacja została przygotowana z myślą o codziennym użytkowaniu, a nie wyłącznie o efektownych zdjęciach kulinarnych.

Odbiorca książki

Z perspektywy dietetycznej książka ma pewne ograniczenia. Część uproszczeń może być problematyczna dla odbiorcy profesjonalnego. Niektóre fragmenty mają charakter bardziej popularyzatorski niż naukowy, a część danych i odniesień do badań nie jest szeroko rozwijana ani krytycznie omawiana. Książka nie jest więc pozycją stricte akademicką ani specjalistycznym podręcznikiem dietoterapii diet roślinnych. Bardziej trafne będzie potraktowanie jej jako praktycznego przewodnika kulinarno-żywieniowego.

Pewnym mankamentem jest także momentami bardzo silne eksponowanie narracji ekologiczno-etycznej kosztem bardziej pogłębionej analizy żywieniowej. We wstępie pojawiają się liczne odniesienia do przemysłowej hodowli zwierząt, śladu węglowego czy wpływu żywności na środowisko. Dla części odbiorców będzie to wartość dodana, dla innych odejście od stricte dietetycznego charakteru publikacji.

Na plus należy zaliczyć obecność bibliografii oraz próbę osadzenia treści w aktualnych rekomendacjach. W książce widać dążenie do pokazania diety wegańskiej jako modelu wymagającego planowania i świadomości żywieniowej, a nie jedynie eliminacji produktów odzwierzęcych.

Podsumowanie

„Kuchnia wegańska na cztery pory roku” najlepiej sprawdzi się jako praktyczna pozycja dla osób rozpoczynających dietę roślinną oraz dietetyków prowadzących edukację żywieniową pacjentów zainteresowanych ograniczeniem produktów odzwierzęcych. Nie jest to książka naukowa ani specjalistyczny podręcznik, ale dobrze spełnia rolę uporządkowanego, estetycznie przygotowanego i praktycznego przewodnika po codziennym żywieniu roślinnym.