Jaja przez lata pozostawały jednym z najbardziej kontrowersyjnych produktów żywnościowych, ponieważ w debacie publicznej regularnie ścierały się ze sobą dwa skrajne podejścia: z jednej strony postrzegano je jako wartościowe źródło białka, choliny i składników odżywczych ważnych dla funkcjonowania organizmu, z drugiej zaś przez dekady obawiano się ich wpływu na cholesterol i zdrowie sercowo-naczyniowe.
Osoby jedzące częściej jaja rzadziej chorują na Alzheimera
Najnowsze badanie opublikowane w „The Journal of Nutrition” sugeruje, że regularne spożywanie jaj może wiązać się z niższym ryzykiem rozwoju choroby Alzheimera, co ponownie zwraca uwagę na rolę codziennej diety jako jednego z potencjalnie modyfikowalnych elementów wpływających na funkcje poznawcze w starszym wieku.
Analiza objęła niemal 40 tysięcy uczestników badania Adventist Health Study-2, obserwowanych średnio przez ponad piętnaście lat, spośród których blisko trzy tysiące otrzymało w tym czasie rozpoznanie choroby Alzheimera.
O jak dużej dawce jaj tygodniowo mówimy?
Autorzy zaobserwowali wyraźną zależność pomiędzy częstotliwością spożycia jaj a ryzykiem choroby, przy czym efekt był widoczny już przy umiarkowanym spożyciu. Osoby jedzące jaja kilka razy w tygodniu wykazywały niższe ryzyko rozpoznania Alzheimera w porównaniu z uczestnikami praktycznie niejedzącymi jaj, natomiast najniższe ryzyko obserwowano w grupie spożywającej je co najmniej pięć razy tygodniowo.
Autorzy uwzględnili szeroki zakres potencjalnych czynników zakłócających, obejmujących styl życia, inne elementy diety oraz choroby współistniejące, starając się możliwie precyzyjnie oddzielić wpływ samego spożycia jaj od ogólnego modelu żywienia.
Dlaczego w ogóle jaja mogłyby wspierać zdrowie poznawcze?
Jaja są jednym z najbogatszych źródeł choliny: związku będącego prekursorem acetylocholiny, czyli neuroprzekaźnika odgrywającego kluczową rolę w procesach pamięciowych i komunikacji między neuronami.
Oprócz tego żółtko dostarcza luteiny i zeaksantyny, karotenoidów gromadzących się nie tylko w siatkówce oka, ale również w tkance nerwowej, gdzie mogą uczestniczyć w ochronie przed stresem oksydacyjnym i procesami zapalnymi związanymi ze starzeniem mózgu.
Znaczenie mogą mieć także fosfolipidy oraz obecne w jajach kwasy tłuszczowe omega-3, które uczestniczą w utrzymaniu prawidłowej struktury błon komórkowych neuronów.
Odrobina ostrożności w interpretacji
Obserwowany związek nie oznacza automatycznie działania przyczynowo-skutkowego. Analizowana populacja wywodziła się ze środowiska Adwentystów Dnia Siódmego, którzy przeciętnie prowadzą zdrowszy styl życia niż ogólna populacja Stanów Zjednoczonych. Badanie było dodatkowo współfinansowane przez American Egg Board.
Poznaj zastosowanie tego badania w gabinecie dietetycznym.
W Klubie Dietetyków znajdziesz pełniejsze omówienie: praktyczny komentarz, jak tę wiedzę można wykorzystać w pracy z pacjentem.
- wnioski dla praktyki gabinetowej,
- ograniczenia badania,
- dyskusja dla dietetyków.
Bibliografia:
- Oh, J., Oda, K., Chiriac, G., Fraser, G. E., Sirirat, R., & Sabaté, J. (2026). Egg intake and the incidence of Alzheimer’s disease in the Adventist Health Study-2 cohort linked with Medicare data. The Journal of Nutrition, 101541.
