fbpx

Probiotyki

O tym, że probiotyki są niezastąpione podczas biegunek czy antybiotykoterapii wie każdy. W ostatnich latach naukowcy postanowili przyjrzeć się bliżej dobroczynnemu wpływowi tych bliskich nam bakterii. Warto wiedzieć co to takiego probiotyki, gdzie się znajdują, czym różnią się probiotyki od prebiotyków i jakie mają właściwości zdrowotne.

Probiotyki – definicja

probiotyki

Bifidobacterium – Kateryna Kon / 123RF

Probiotyki (wg definicji FAO/WHO) to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Do drobnoustrojów o działaniu probiotycznym zaliczamy bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, które należą do grupy bakterii kwasu mlekowego, które cechuje beztlenowy rozkład węglowodanów na drodze fermentacji mlekowej. Do probiotyków należą również: Lactococcus, Leuconostoc, Pedicoccocus, Streptococcus, Enterococcus, Carnobacterium, Oenococcus, Tetragenococuss, Vagococcus, i Weissella– które również są zaliczane do bakterii kwasu mlekowego oraz E. coli jak i drożdżaki z rodzaju Sacchraromyces.

Według badań właściwości probiotyków są zależne od ich szczepów. W praktyce oznacza to, że aby racjonalnie stosować probiotyki należy znać działanie konkretnego  szczepu probiotycznego, a nie tylko rodzaj czy gatunek.

W tabeli poniżej przedstawiono wybrane schorzenia kliniczne, efekt kliniczny po zastosowaniu probiotyku oraz szczepy bakterii probiotycznych.

Sytuacja klinicznaEfekt kliniczny przy stosowaniu probiotykuPrzykład skutecznego szczepu probiotycznego
Ostre biegunkiSkrócenie czasu trwania biegunki o 1dzień ostrych biegunek infekcyjnych u dzieciLb. rhamnosus GG,

  1. cerevisiae (boulardii) lyo, Enterococcus faecium

LAB SF68

Biegunki poantybiotykoweZmniejszenie ryzyka wystąpienia biegunki u dzieciLb. rhamnosus GG,drożdże S. cerevisiae,

  1. boulardii (dorośli i dzieci),
Atopowe Zapalenie SkóryZmniejszenie objawów AZS u małych dzieci po miesiącu stosowania probiotykówLb. rhamnosus GG,Bifidobacterium animalis subsp. lactis Bb-12
Zespół jelita drażliwego (IBS)Redukcja bólu i wzdęcia jelitBifidobacterium infantis 35624 oraz mieszaninyLb. rhamnosus GG,

Lb. rhamnosus LC705,

  1. animalis subsp. lactis Bb12 i Propionibacterium freudenreichii subsp. shermanii JS
Kolka jelitowa niemowlątLikwidowanie bóluLactobacillus reuteri ATCC 55730
Zapobieganie chorobom infekcyjnymu dzieciNiektóre probiotyki – mniejsze ryzyko zakażenia układu oddechowego i/lub przewodu pokarmowego
  1. rhamnosus GG,
  2. acidophilus NCFM,
  3. casei DN 114 001

Probiotyk a prebiotyk

Definicję probiotyku przedstawiono powyżej. Natomiast prebiotyki są to  nietrawione składniki węglowodanowe pożywienia, wykazujące korzystny wpływ na organizm gospodarza przez selektywne stymulowanie wzrostu i/lub aktywności jednego bądź kilku szczepów bakterii jelitowych zdolnych do ich fermentowania.

Aby określony składnik żywności mógł zostać zaliczony do grupy prebiotyków, musi spełniać następujące kryteria:

  • nie może być hydrolizowany ani wchłaniany w przewodzie pokarmowym,
  • musi stymulować wzrost lub aktywność metaboliczną określonych szczepów bakterii zasiedlających jelito, a tym samym przyczyniać się do zmiany proporcji flory bakteryjnej,
  • co indukuje korzystne dla gospodarza zmiany lokalne bądź ogólnoustrojowe.

 Wymagane kryteria spełniają dotychczas tylko dwie substancje: inulina z grupy fruktanów i trans-galaktooligosacharydy (TOS). W praktyce najczęściej występującymi prebiotykami są fruktany, w szczególności fruktooligosacharydy, oraz inulina. Inulina, której dobrym źródłem są: cykoria, pory, czosnek, szparagi i cebula, stanowi mieszaninę oligomerów (nazywanych inaczej oligofruktozą lub fruktooligosacharydami) i polimerów liniowych fruktozy o różnym stopniu polimeryzacji. TOS są mieszaniną oligosacharydów pozyskanych poprzez enzymatyczną transglikozylację laktozy.

Występowanie probiotyków

Probiotyki występują w fermentowanych produktach nabiałowych tj: jogurty, maślanki, serki wiejskie, kefiry. Występują również w składzie mlek modyfikowanych dla dzieci oraz kaszek: ryżowych, owsianych, kukurydzianych itp. Znaleźć je również można w aptece w postaci różnego rodzaju kapsułek, granulatów do sporządzenia z wodą lub do dodania do posiłku (temperatura wody lub posiłku powinna być pokojowa, gdyż bakterie probiotyczne są wrażliwe na działanie wysokiej temperatury).

Korzyści z przyjmowania probiotyków

      Korzystne działanie probiotyków na orga­nizm człowieka wiąże się, między innymi, z:

  • hamowaniem wzrostu w przewodzie pokarmowym niektórych organizmów pato­gennych, takich jak Salmonella enterica, Shi­gella sonnei, Staphylococcus aureus, Campy­lobacter jejuni, Clostridium defficile;
  • regulowaniem perystaltyki jelit (zapo­bieganie zaparciom);
  • wytwarzaniem składników pokarmo­wych wykorzystywanych przez organizm ludzki, przeciwdziałania alergii;
  • eliminowaniem substancji toksycznych z organizmu;
  • rekonstrukcją składu i liczebności mi­kroflory jelitowej po różnego rodzaju scho­rzeniach jelitowych i stosowaniu antybioty­ków;
  • obniżeniem wchłaniania egzogennego cholesterolu,
  • obniżeniem poziomu prokanceroge­nów i kancerogenów w świetle przewodu pokarmowego w wyniku hamowania rozwo­ju mikroflory jelitowej, której metabolizm związany jest z wytwarzaniem związków ni­trozowych;
  • stymulacją układu immunologicznego związanego z błonami śluzowymi przewodu pokarmowego (GALT), głównie w zakresie produkcji przeciwciał wydzielniczych klasy sIgA;
  • uszczelnieniem bariery śluzówki jelita w wyniku syntezy substancji o działaniu cy­toprotekcyjnym, co może chronić przed zja­wiskiem translokacji bakterii, czyli ich prze­nikania do łożyska naczyniowego;
  • uczestnictwem w syntezie witamin z grupy B oraz witaminy K;
  • udziałem w trawieniu niektórych po­karmów (laktozy);
  • zwiększeniem biodostępności wielu pierwiastków takich jak miedź, wapń, żelazo, cynk i mangan;
  • normalizacją zaburzenia motoryki jelit u ludzi w podeszłym wieku;
  • zmniejszaniem częstości występowania biegunek podróżnych, łagodzeniem przebie­gu i skracaniem czasu trwania niektórych biegunek bakteryjnych i wirusowych;
  • zapobieganiem wystąpieniu lub łago­dzeniem przebiegu biegunek poantybiotyko­wych,
  • zmniejszaniem nasilenia biegunek po­promiennych;
  • ochroną przed rozwojem grzybicy w miejscach intymnych;
  • działaniem leczniczym w encefalopatii wątrobowej;
  • korzystnym działaniem w schorzeniach układu pokarmowego (syndrom jelita draż­liwego, zapalenie jelit) oraz w schorzeniach alergicznych (atopowe zapalenie skóry);
  • obniżeniem liczby próchnicotwórczych paciorkowców z gatunku Streptococccus mutant.

Podsumowując, probiotyki wykazują wiele korzystnych właściwości zdrowotnych (pamiętać należy o odpowiednich szczepach bakterii). Powinny być przyjmowane do organizmu wraz z pożywieniem lub/i  suplementacją przez osoby zdrowe, w ramach profilaktyki, jak i osoby posiadające schorzenia wymienione w tabeli powyżej i nie tylko w przypadku tych schorzeń.

Przeczytaj także:

Bibliografia:

  1. Nowak A. i in. (2010) Probiotyki-efekty zdrowotne. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2010, 4 (71), 20 – 36
  2. Szajewska H. (2010) Probiotyki-które, kiedy i jak stosować? Żywność dla zdrowia. Biuletyn środowisk medycznych
  3. Malm A. i in. (2010) Probiotyki w XXI wieku. Zdrowie Publiczne 2010;120(2):194-198
  4. Kaźmierska A. (2014) Probiotyki- recepta na zdrowie? Kosmos; Tom 63;Nr3:455-472
  5. Nowak D. (2012) Aspekt zdrowotny stosowania żywności zawierającej probiotyki. Nr 6-7 str. 55-61
  6. Kapka- Skrzypczak L. i in. (2012) Probiotyki i prebiotyki jako aktywny składnik żywności funkcjonalnej. Pediatric Endocrinology, Diabetes and Metabolism; 2012,18, 2, 79-83

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Barbara Zielonka

Dietetyk, absolwentka Wyższej Szkoły Nauk Społecznych z siedzibą w Lublinie. Doświadczenie zawodowe zdobyłam w poradniach dietetycznych, oddziałach szpitalnych dla dzieci i dorosłych. Interesuję się edukacją żywieniową, nadwagą i otyłością oraz żywieniem dzieci w wieku 0-3lat.

Yes No