Histamina jest aminą biorącą udział w wielu procesach zachodzących w organizmie, ale zapewne większość z nas kojarzy ją jako mediator stanu zapalnego czy alergii. Nietolerancja histaminy podobnie jak laktozy zaliczana jest do nietolerancji enzymatycznych, nie bierze w nich udziału układ immunologiczny. Najczęściej przyczyną jest niedobór enzymu- oksydazy diaminowej (DAO), który rozkłada histaminę w jelitach. Zaburzona również może być proporcja pomiędzy podażą histaminy a jej rozkładem w organizmie. Co ciekawe, wysokie stężenia histaminy ze zmniejszoną aktywnością DAO stwierdzono także w niektórych chorobach jelit: chorobie Leśniowskiego-Crohna, we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego czy nowotworach okrężnicy i odbytnicy.
Objawy nietolerancji histaminy
Mogą być tak naprawdę mało specyficzne oraz wieloukładowe, wśród nich uwagę mogą zwrócić:
- Bóle głowy, migreny
- Wodnisty katar, mrowienie na języku (zwłaszcza po spożyciu banana, awokado czy bakłażana)
- Bóle brzucha, wzdęcia, biegunki
- Świąd, pokrzywka, wysypka
- Duszność, problemy z oddychaniem
- Zaburzenia miesiączkowania
- Nadwrażliwość na kwaśne pokarmy i czerwone plamy na błonie śluzowej [6]
🔎 Nietolerancja histaminy może być przyczyną nawracających objawów podobnych do anafilaksji, zwłaszcza po spożyciu owoców morza [5].
Diagnostyka
Pierwszym krokiem jest wywiad lekarski/żywieniowy pod kątem objawów, które mogą sugerować nietolerancję histaminy. Warto wykluczyć alergię IgE zależną za pomocą testów alergicznych, w której to histamina jest mediatorem. Testem służącym do diagnostyki nietolerancji histaminy jest badanie poziomu DAO w surowicy krwi. Materiałem do badania jest krew żylna.
Dieta przy nietolerancji histaminy
Oprócz samych produktów spożywczych warto zwrócić uwagę na świeżość żywności, gdyż szczególnie w mięsie i rybach zawartość anim biogennych wzrasta im dłużej mięso jest przechowywane. Produkty bogate w histaminę, stymulujące wydzielanie histaminy oraz blokujące enzym DAO przedstawiono w tabeli poniżej:
| Produkty bogate w histaminę | Produkty stymulujące wydzielanie histaminy | Produkty/leki blokujące enzym DAO |
| – Fermentowane alkohole- przede wszystkim wino i szampan – Cała gama produktów fermentowanych: kapusta kiszona, sos sojowy, kefir, jogurt – Drożdże piekarskie – Owoce morza, ryby marynowane – Sery dojrzewające oraz wędzone – Wędliny dojrzewające- salami, szynki parmeńskie – Warzywa: awokado, szpinak, pomidory, bakłażan
| – Czekolada, kakao – Orzechy- Pieczarki – Kiwi– Truskawki- Banany- Krowie mleko
| – Alkohol – Herbaty: czarna, zielona, mate – Energy drinki– Leki: Furosemid, Ambroksol, Cymetydyna, Diazepam, Neomycyna i więcej |
Co w takim razie można jeść?
- świeże mięso poddane gotowaniu, duszeniu
- świeże ryby
- jaja
- zboża bezglutenowe
- świeże owoce: mango, gruszki, arbuzy, jabłka, kiwi, melony, winogrona
- świeże warzywa- za wyjątkiem pomidorów, szpinaku, awokado, bakłażana
- zamienniki mleka krowiego- mleka roślinne
- oleje: oliwa z oliwek, olej kokosowy
- zioła
- herbaty ziołowe
Tak jak w przypadku nietolerancji laktozy można w aptece zakupić enzym DAO w kapsułkach i pozwolić sobie na sporadyczne spożywanie wykluczonych produktów.
Bibliografia:
- E. Kolarzyk i wsp. „ Antyodżywcze i antyzdrowotne aspekty żywienia człowieka”
- K. Buczyłko „Nie tylko alergeny: nietolerancja histaminy”
- Dr Amy Myers, Everything You Need To Know About Histamine Intolerance, MindBodyGreen: https://www.mindbodygreen.com/0-11175/everything-you-need-to-know-about-histamine-intolerance.html
- Materiały edukacyjne firmy Sciotec
- Nakamura T, Fujikawa H, Ikeda H, Mizuma S. Histamine Intolerance: An Overlooked Diagnosis of Recurrent Anaphylaxis-Like Symptoms. Cureus. 2025 Mar 16;17(3):e80649. doi: 10.7759/cureus.80649. PMID: 40236346; PMCID: PMC11998628.
- Gilligan G, Galindez-Costa MF. Histamine Intolerance: A Pioneering Report on the Oral Manifestations of a Complex Systemic Disorder. Oral Dis. 2025 Apr 24. doi: 10.1111/odi.15363. Epub ahead of print. PMID: 40275574.
- Data pierwotnej publikacji: 4.03.2018
- Data ostatniej aktualizacji o wyniki badań: 19.05.2025
