Amigdalina – tzw. „witamina B17”. Dlaczego nie jest witaminą i NIE leczy raka?

Amigdalina (błędnie, potocznie nazywana witaminą B17) jest związkiem, należącym do glikozydów cyjanogennych, które naturalnie występują w roślinach i mają za zadanie ochronę przed roślinożercami. Uwalniają one trujący cyjanowodór podczas hydrolizy (1). Mimo że na rynku letril i amigdalina są używane zamiennie, związki te różnią się budową chemiczną.

Często łączy się amigdalinę z tematyką leczenia nowotworów. W latach 50. opatentowano syntetyczną jej formę – letril. Amigdalina występuje w 1200 roślinach. Znajduje się przede wszystkim w pestkach owoców, nadając im gorzki smak.

UWAGA – amigdalina budzi olbrzymie kontrowersje w medycynie. Jeśli jesteś pacjentem – skonsultuj się koniecznie z lekarzem, planując jej wykorzystanie – szczególnie w przypadku złego stanu zdrowia. Nie stosuj jej na własną rękę w żadnej formie. Artykuł ma na celu przedstawienie wiedzy na temat związku i nie stanowi porady medycznej (przyp. redakcji)

Związek o dwóch obliczach

W Internecie można znaleźć liczne informacje o pozytywnym wpływie związku na zdrowie, w tym nawet zwalczanie nowotworów. Jednocześnie często nazywa się ten związek trucizną. Dlaczego? Otóż w organizmie jest amigdalina metabolizowana przez enzym o nazwie beta-glukozydaza do benzaldehydu, glukozy i cyjanowodoru, który dalej jest rozkładany do cyjanku (2).

Jako związek jest wykorzystywana od dawna w medycynie alternatywnej do leczenia niekonwencjonalnych schorzeń. Badania nad działaniem przeciwnowotworowym u ludzi i zwierząt prowadzono bardzo intensywnie od połowy XX wieku. W badaniach przeprowadzonych w ostatnich latach starano się udowodnić zdolność amigdaliny do ograniczenia proliferacji i indukowania apoptozy, jednak oficjalne źródła wskazują, że brak jest dowodów w badaniach klinicznych na jej działanie antynowotworowe (3,13). Według dr. Krebsa, który jest pionierem w leczeniu tego typu, skuteczność terapii zależy od stopnia zaawansowania nowotworu i od efektów ubocznych wywołanych konwencjonalnym leczeniem. Jednak wciąż podkreśla możliwość potencjalnego zatrucia jonami cyjankowymi (1).

Po raz pierwszy wyizolowano ją w 1830 roku przez Francuzów. Jej przeciwnowotworowe właściwości po raz pierwszy wykorzystano w Rosji w 1845. W USA w farmakologii nowotworów po raz pierwszy zastosowano amigdalinę dopiero w 1920 roku (4).

Amigdalina i jej źródła

Amigdalina jest obecna w pestkach owoców z rodziny Prunus rosacea. Do grupy tej zaliczamy między innymi: gorzkie migdały, wiśnie, nektarynki, śliwki, brzoskwinie, morele. Amigdalinę możemy znaleźć w pestkach, a większość ludzi słusznie (15) ich unika. Zatem w jakich innych produktach możemy znaleźć tę substancję?

Możemy je znaleźć w trawach, kukurydzy, sorgo, pestkach jabłek, maniok i wielu innych produktach spożywczych (5).Owoce najbardziej bogate w nią to truskawki, żurawina i borówki. Jedna porcja (szklanka) malin, truskawek, borówek zawiera 500 mg tej substancji. Inną grupą produktów bogatą w związek są kiełki zwłaszcza lucerny, mung i garbanzo (5).

Trochę historii

Amigdalina została wyizolowana przed francuskich chemików Pierre-Jeana Robiqueta i Antoine’a Francois Burton- Charalanda w 1830 roku z gorzkich migdałów. Opracowanie i opatentowanie w leczeniu przypisuje się dr. Ernestowi Krebsowi, który w 1952 roku nadał nazwę substancji – Leatril. Podczas, gdy B17 została po raz pierwszy wykorzystana w leczeniu raka w Rosji, w 1920 w USA została uznana za truciznę (6). US Food and Drug Administration zakazała sprzedaży leatrilu w 1977 roku w Stanach Zjednoczonych. Amigdalina jest stosowana głównie w Meksyku jako niekonwencjonalna terapia nowotworowa oraz w niektórych klinikach w USA.

Zastosowanie amigdaliny i jej mechanizm w terapii nowotworów

Liczba osób chorujących na nowotwory złośliwe wzrosła w ciągu ostatnich trzech dekad ponad dwukrotnie. Liczba zgonów w ciągu ostatnich pięciu dekad zwiększyła się niemal 2,4-krotnie, stawiając nowotwory na drugim miejscu wśród przyczyn zgonów w naszym kraju (7).

Do najczęściej używanych metod leczenia raka zalicza się między innymi chemioterapię, radioterapię oraz leczenie chirurgiczne, jednak w ostatnich latach medycyna alternatywna, będąca uzupełnieniem medycyny tradycyjnej wzbudziła duże zainteresowanie.

Dlaczego zatem amigdalina jest niekiedy określana jako lekarstwo na raka? Na czym polega to przeciwnowotworowe działanie tej substancji? Propagatorzy mody na amigdalinę głoszą, że ulega rozpadowi w organizmie i substancje powstające z tego rozpadu- benzaldehyd i cyjanek nadają „witaminie B17” przeciwnowotworowych właściwości. 

W wyniku ich działania zdaniem propagatorów związku niszczone są jedynie komórki nowotworowe, a zdrowe ze względu na obecność w nich enzymu rodanazy zabezpieczającego przed uwolnieniem wolnego rodnika zostają nienaruszone. Nie potwierdzono jednak u ludzi, że amigdalina działa selektywnie wyłącznie na komórki nowotworowe. Przeciwnie, jej metabolizm może prowadzić do toksyczności cyjankowej. (14).

Ponadto nie ustalono zalecanej dawki, która według badań działałaby prewencyjnie na wystąpienie raka. Można spotkać różne zalecenia w literaturze, jednak istniej wysokie ryzyko przedawkowania substancji, przed czym uczula EFSA (1,15). Czasami pojawiają się odniesienia do badań, gdzie stosowanie jej miało być skuteczne w leczeniu między innymi nowotworu piersi i szyjki macicy u kobiet i prostaty u mężczyzn (8). Jest to jednak jednoznacznie negowane przez poważne instytucje medyczne, zaś pacjenci przestrzegani przed szkodliwym działaniem takiej terapii i braku udokumentowanych korzyści (14).

Co na to badania naukowe?

W starszej i mniej rygorystycznej literaturze można znaleźć sugestie stosowania amigdaliny jako terapii wspomagającej. Nie jest to jednak zgodne z oceną głównych instytucji onkologicznych i przeglądów systematycznych: brak wiarygodnych dowodów klinicznych na skuteczność amigdaliny/laetrile w leczeniu raka, a ryzyko działań niepożądanych: szczególnie po podaniu doustnym, jest istotne.

Leatril został zakazany w USA, jednak jest legalnie stosowany w klinikach w Meksyku, Niemcach i części Azji. Ponadto tabletki z pestkami moreli są ogólnodostępne na amerykańskim rynku i są stosowane jako suplement diety przez osoby, które są w czasie remisji nowotworu, czy też jako działanie prewencyjne. (4)

Rejestracja amigdaliny w farmakologii i skuteczność w świetle badań

Leatril, czyli syntetyczna forma związku może występować w farmakologii w postaci tabletki doustnej lub zastrzyku dożylnie lub domięśniowo. Nie jest lekiem zatwierdzonym przez U.S Food and Drug Administration (FDA). Leatril mimo tego, że termin jest używany zamiennie z witaminą B17 nie został zakwalifikowany jako witamina przez American Institute of Nutrition Vitamins (2).

Substancja, która farmakologicznie ma największe znaczenie w leczeniu raka to cyjanowodór, powstający z rozpadu leatrilu. Używany jako leczenie uzupełniające w metabolicznej terapii raka, która obejmuje specjalną dietę, wysokie dawki suplementów i enzymy trzustkowe (2). Badanie prowadzone in vitro potwierdziły skuteczność amigdaliny – zdolność do wywołania apoptozy i hamowania namnażania się komórek nowotworowych w komórkach prostaty, nerek, jelita grubego.

Z kolej badania in vivo nie przyniosły takich samych rezultatów. Nie zaobserwowano znaczącej poprawy i w badaniach na żywych organizmach zwierząt, a na ludziach nie przeprowadzono wystarczającej ilości badań, by jednoznacznie potwierdzić skuteczność leczenia leatrilem/amigdaliną (9).

Kierunki badań

Uwaga: poniższe badania to dane przedkliniczne, historyczne, niskiej jakości albo niewystarczające do rekomendacji żywieniowych:

Poza zastosowaniem w konwencjonalnym leczeniu nowotworu amigdalina badana była pod kątem innych schorzeń i dolegliwości, co często budzi entuzjazm w kręgach medycyny alternatywnej. I tak według badania opublikowanego przez International Journal of Radiation and Biology związek działa również pozytywnie na układ odpornościowy, zwiększając produkcję białych krwinek w odpowiedzi na infekcję. Tym samym wzmacnia odpowiedź immunologiczną.

W badaniu El-Masry i wsp. potwierdzono, że tzw. „witamina B17” ma właściwości antyoksydacyjne oraz zdolność do zmniejszania stresu oksydacyjnego (8). Przypisuje się amigdalinie właściwości detoksykacyjne poprzez wspomaganie funkcji wątroby (4). W badaniu Elsaed i wsp (10) podkreśla się możliwość wykorzystania amigdaliny w łagodzeniu objawów autoimmunologicznego zapalenia wątroby (AIH).

W 1962 roku opublikowano serie badań, w których pacjenci byli leczeni amigdaliną i zanotowano efekt przeciwbólowy i zmniejszenie obrzęku węzłów chłonnych. Do innych pozytywnych właściwości należeć miało obniżenie ciśnienia tętniczego oraz zmniejszenie stanu zapalnego.

Innym pozytywnym działaniem amigdaliny miało być łagodzenie objawów astmy. Przy rozpadzie witaminy powstaje kwas cyjanowodorowy, który spowalnia ruchy oddechowe poprzez łagodne hamowanie ośrodka oddychania. Według niektórych badań wykazuje terapeutyczny efekt w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych żołądka. Benzaldehyd pochodzący z amigdaliny hamuje aktywność pepsyny i wpływa pozytywnie na funkcje trawienne (12)

Czy amigdalina może być niebezpieczna dla zdrowia?

Efekty uboczne spożycia amigdaliny można zaobserwować po spożyciu produktów zawierających duże ilości substancji np. pestki moreli. Szacuje się, że ostre zatrucie może nastąpić po spożyciu 20 i więcej pestek moreli (9,12). EFSA idzie jednak dalej i definiuje już 3 małe pestki moreli jako dawkę niebezpieczną (15).

Ilość amigdaliny zawartej w 50 gorzkich migdałach może być śmiertelna dla dorosłego człowieka, a u dziecka zatrucie może już nastąpić przy spożyciu 5-10 sztuk. (1) Zatrucie może nastąpić po spożyciu zbyt dużej ilości związku z pokarmów lub też leków, a reakcja jest indywidualna i różni się od organizmu.

Objawy zatrucia amigdaliną

Do objawów należą:

• mdłości
• wymioty
• zdezorientowanie
• ból i zawroty głowy
• zasinienie skóry będące wynikiem odtleniania krwi
• spadek ciśnienia
• gorączka
• opadająca powieka
• uszkodzenie nerwów, skutkujące trudnością w chodzeniu i poruszaniu się
• śpiączka
• śmierć (2)

Interakce amigdaliny z lekami

Ponadto w literaturze naukowej pojawia się problem interakcji z przyjmowanymi lekami. Według publikacji Nataly Martini opublikowanym w Journal of Primary Health Care, gdy amigdalina zostanie spożyta z dużą dawką witaminy C, może dojść do interakcji zagrażającej życiu.

Ponadto ryzyko zatrucia wzrasta przy niedoborze witaminy B12. Komisja Europejska zakazała sprzedaży amigdaliny, aczkolwiek produkt zawierający ją – ekstrakt z pestek moreli jest wciąż dostępny na rynku. Zaleca się, by pacjenci podjęci leczeniem amigdaliną/leatrilem unikali pokarmów bogatych w amigdalinę.

Podsumowanie

Amigdalina nie została zakwalifikowana jako witamina przez American Institute of Nutrition Vitamins, ani nie jest lekiem zatwierdzonym przez U.S Food and Drug Administration (FDA). W Polsce występuje jako suplement diety w postaci kapsułek i tabletek pozyskiwanych z pestek moreli, zaś w Internecie łatwo można znaleźć zalecenia stosowania tego związku.

Zatem które określenie jest bardziej trafne – lekarstwo na raka czy trucizna? Amigdalina nie jest witaminą, nie jest uznanym leczeniem przeciwnowotworowym, nie ma wiarygodnych dowodów skuteczności klinicznej, a jej stosowanie, szczególnie doustne, wiąże się z ryzykiem zatrucia cyjankiem.

Bibliografia

1. Jaszczak E, Narkowicz S, Namieśnik J, Polkowska Ż.(2017). Amigdalina- lek przeciwnowotworowy czy trucizna? Analityka: nauka i praktyka,2, 64-67.
2. Integrative, P. D. Q. (2017). Laetrile/Amygdalin (PDQ®). In PDQ Cancer Information Summaries [Internet]. National Cancer Institute (US).
3. Nowak A, Zielińska A.(2016). Aktywność przeciwnowotworowa amigdaliny. Postępy fitoterapii, 4, 282-292.
4. Jasar D, Filipovski V, Sabit-Kubelka K, Curcic-Trajkovska B. Potential benefits and controversies related to use of amygdalin (Vitamin B17). Journal of Hydenic Engineering and Design.
5. M Enculescu.(2009). B17/leatrile/amygdalin. Bulletin UASVM Animal Science and Biotechnologies, 66, 1843-5262.
6. N Srivastava. (2017).Vitamin B17 and its Proposed Application Cancer. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research, 3.
7. Didkowska J, Wojciechowska U. Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe w Polsce. Krajowy rejestr Nowotworów. 2018.
8. El-Masry TA, Al-Shaalan NH, Tousson E, Buabeid M, Alyousef AM. (2019).The therapeutic and antineoplastic effects of vitamin B17 against the growth of solid-form Ehrlich tumours and the associated changes in oxidative stress, Dna damage, apoptosis and proliferation in mice. Pak. J. Pharm. Sci, 32, 2801-2810.
9. N Martini.(2018). Amygdalin. Journal of Primary Health Care, 10, 354-355.
10. WM Elsaed. (2019). Amygdalin (Vitamin B17) pretreatment attenuates experimantally induced acute autoimmune hepatitis through reduction of CD4+ cell infiltration. Annals of Anatomy, 224, 124-132.
11. El- Desouky MA, Fahmi AA , Abdelkader IY, Nasraldin KM.(2020). Anticancer Effect of Amygdalin (Vitamin B-17) on Hepatocellular Carcinoma Cell Line (HepG2) in the Presence and Absence of Zinc. Anti-Cancer Agents, 4, 486-494.
12. Oduwole I, Abdalnaser A. (2020). Amygdalin-Therapeutic Effects and Toxity. J Biotechnol Biomed, 3, 39-49.
13. Laetrile/Amygdalin (PDQ®)–Patient Version – National Cancer Institute. (2005, September 23). Www.cancer.gov. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/cam/patient/laetrile-pdq, dostęp: 4.07.2026
14. Amygdalin | Memorial Sloan Kettering Cancer Center. (n.d.). Www.mskcc.org. https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/amygdalin, dostęp: 4.07.2026
15. Apricot kernels pose risk of cyanide poisoning. (2016, April 27). European Food Safety Authority. https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/160427, dostęp: 4.07.2026