Teraz czytasz
Cukrzyca ciążowa – zbiór informacji

Cukrzyca ciążowa – zbiór informacji

Cukrzyca ciąża

Cukrzyca ciążowa jest zaburzeniem tolerancji glukozy podczas ciąży i jest związana z większą ilością komplikacji i śmiertelności wśród dzieci i matki. Do kryteriów ujawniania się cukrzycy we wczesnym etapie ciąży (przed 20 tygodniem) należą:

  • >126mg/dl glukozy na czczo,
  • >200mg/dl spontanicznego poziomu glukozy,
  • >6,5% hemoglobiny glikowanej HbA1c.

Szczególnie należy zwrócić uwagę na te parametry u kobiet ze zwiększonym ryzykiem jej rozwoju, do których należą: historia z cukrzycą ciążową, urodzenie martwego dziecka, masa urodzeniowa niemowlaka >4,5 kg w poprzednich ciążach, otyłość, zespół metaboliczny, wiek >35 r.ż.

Diagnoza

Cukrzyca jest diagnozowana za pomocą doustnego testu tolerancji glukozy, w trakcie którego pacjentce podaje się 75 g glukozy w okresie między 24-28 tygodniem ciąży. Cukrzycę stwierdza się, gdy glukoza na czczo jest > 92 mg/dl, po godzinie > 180mg/dl, a po 2 godzinach > 153 mg/dl. Jeśli utrzymanie poziomów glukozy jest niemożliwe, to wprowadza się leczenie insuliną. Po porodzie u kobiet z cukrzycą ciężarnych należy powtórzyć doustny test tolerancji glukozy w okresie 4-12 tygodni, a następnie co 2 lata sprawdzać tolerancję glukozy, ponieważ istnieje u nich ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 [1]. Progresja z cukrzycy ciążowej do cukrzycy typu 2 jest wysoka.  Ponadto u kobiet obserwowano wtedy wyższe ryzyko rozwoju nadciśnienia, chorób sercowo-naczyniowych czy uszkodzenia nerek [2]. 

Czy dieta może pomóc?

Lekarz ciąża
© Jozef Polc / 123RF

Częstość występowania cukrzycy ciążowej zwiększyła się w ciągu ostatnich 20 lat. Jest ona związana ze zwiększonym ryzykiem śmiertelności matka i noworodka, gigantyzmem, koniecznością cesarskiego cięcia oraz przedwczesnego porodu. Ponadto zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2 oraz chorób sercowo-naczyniowych u matki. Niektóre czynniki ryzyka charakteryzowały się dużą wiarygodnością odnośnie występowania cukrzycy ciążowej. Dotyczyły one wszystkich rodzajów niedoczynności tarczycy oraz masy ciała powyżej 30 oraz poniżej normy [3]. Kobiety, u których zalecono zmianę stylu życia miały łatwiej osiągnąć odpowiednią masę ciała po ciąży oraz miały mniejsze prawdopodobieństwo rozwoju depresji. Ponadto u niemowlaka rzadziej występowała nadmierna masa ciała oraz otyłość [4]. Nawet najmniejsze zmiany w jakości diety mogą być korzystne dla poprawy glikemii u kobiet w ciężarnych. Im większe te zmiany występowały w diecie, tym bardziej widoczna była poprawa [5].

Dieta śródziemnomorska a cukrzyca

W grupie kobiet ciężarnych stosowanie diety śródziemnomorskiej z dodatkową ilością oliwy extra virgin oraz orzechów/pistacji dieta z ograniczeniem tłuszczu w porównaniu z dietą standardową zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę ciążową o 25%. Ponadto obserwowano zmniejszenie ilości przedwczesnych porodów oraz porodu metodą cesarskiego cięcia czy obecności nadciśnienia wywołanego przez ciążę [6]. W innym badaniu sprawdzano wpływ spożycia 6 produktów diety śródziemnomorskiej u kobiet pod koniec pierwszego trymestru ciąży na zmniejszenie powikłań:

  • > 12 porcji tygodniowo warzyw
  • > 12 porcji tygodniowo owoców
  • > 3 porcji  tygodniowo orzechów
  • > 6 dni w tygodniu spożycia oliwy extra virgin
  • > 40 ml/dzień spożycia oliwy extra virgin
  • < 2 porcji tygodniowo soku.
oliwa orzechy
© dolgachov / 123RF

Im większe przystosowanie do spożywania tych produktów, tym mniejsze ryzyko  rozwoju cukrzycy u ciężarnej, infekcji układu moczowego oraz przedwczesnego porodu [7].

Kolejna praca porównywała wpływ stosowania diety śródziemnomorskiej ze spożyciem na dzień 40 ml/dzień oliwy extra virgin oraz garści orzechów u kobiet z zdiagnozowaną cukrzycą ciążową z kobietami, które miały prawidłową tolerancję glukozy oraz tej diety nie stosowały. U kobiet z cukrzycą ciężarnych obserwowano wyższy poziom hemoglobiny glikowanej, wskaźnik insulinooporności HOMA-IR w 24-28 tygodniu ciąży, a w tygodniu 36-38 obserwowano spadek tych wartości.  Ze 177 kobiet uczestniczących w badaniu 27% wymagało stosowania insuliny.  Ponadto u kobiet z cukrzycą ciężarnych występował częściej niedostateczny przyrost masy ciała oraz niemowlę mniejsze jak na wiek ciążowy. Natomiast u obu grup kobiet występowanie gigantyzmu, przedwczesnego porodu, nadciśnienia wywołanego ciążą oraz cesarskiego cięcia były porównywalne [8].

Zastępowanie 2 porcji ziemniaków tygodniowo roślinami strączkowymi lub produktami pełnoziarnistymi zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej odpowiednio o 9, 10, 17%. Z kolei wyższe spożycie napojów słodzonych zwiększa ryzyko rozwoju tego typu cukrzycy. Taki sam efekt był widoczny podczas zwiększonego spożycia cholesterolu, przetworzonego mięsa oraz fast foodów.  Wprowadzenie aktywności fizycznej przed ciążą albo na jej początkowym etapie zmniejsza ryzyko cukrzycy ciążowej [9].

Foliany, witamina D i zdrowe produkty

Spożywanie folianów w ilości większej niż 400 μg/ dzień oraz ich suplementacja zmniejszały ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej [10]. Spożywanie witaminy D przed ciążą  również obniżało ryzyko cukrzycy ciążowej [11]. U dzieci kobiet z cukrzycą ciężarnych mniejsze spożycie produktów bogatych w tłuszcze i cukry było związane z niższymi wartościami hemoglobiny glikowanej. Natomiast u dzieci, których matki nie miały cukrzycy obserwowano spadek gynoidalnej tkanki tłuszczowej przy większym spożyciu produktów zbożowych oraz poprawę parametrów antropometrycznych w przypadku zwiększonego spożycia owoców oraz pomarańczowych i zielonych warzyw. Częstość występowania nadwagi i otyłości u dzieci matek z cukrzycą ciężarnych zwiększała się 4-krotnie w przypadku spożywania niezdrowych produktów [12].

42019275 – afro woman shopping organic veggies and fruits

Podaż energii

Wg zaleceń klinicznych dotyczących postępowania chorych na cukrzycę w 2018 roku spożycie węglowodanów powinno wynosić 40-50%,  preferowane w diecie są te o niskim indeksie glikemicznym. Spożycie białka powinno wynosić 30%, natomiast tłuszczów 20-30%, w tym mniej niż 10% nasyconych kwasów tłuszczowych. Średnie zapotrzebowanie kaloryczne wynosi 30 kcal/kg m.c. u kobiet z prawidłową masą ciała przed ciążą. Zalecany przyrost masy ciała wynosi średnio 8-12 kg w zależności od wyjściowej masy ciała. Im wyższe BMI tym jest zalecany mniejszy przyrost masy ciała. Zbyt duży przyrost nie jest zalecany u kobiety ciężarnej, ponieważ wiąże się z nadmiernym wzrastaniem płodu [13].

Podsumowanie

Podsumowując, warto wprowadzić zasady diety śródziemnomorskiej, gdyż udowodniono jej pozytywne działanie dotyczące rozwoju cukrzycy oraz powikłań związanych z porodem. Ponadto należy stosować suplementację kwasem foliowym od co najmniej 6 tygodni przed ciążą do 12 tygodnia ciąży.

zalecenia
© Dietetycy.org.pl, 2019

Źródła

1. Kautzky-Willer A., Harreiter J., Winhofer-Stöckl Y. i wsp.:[Gestational diabetes mellitus (Update 2019)]. bWien Klin Wochenschr 2019, 131, 91-102.

2. Zhang C., Olsen S.F., Hinkle S.N. i wsp.: BMJ Open 2019, 9, e025517. doi: 10.1136/bmjopen-2018-025517.

3. Giannakou K., Evangelou E., Yiallouros P. i wsp.:Risk factors for gestational diabetes: An umbrella review of meta-analyses of observational studies. PLoS One 2019, 14, e0215372.

4. Brown J., Alwan N.A., West J. i wsp.:Lifestyle interventions for the treatment of women with gestational diabetes. Cochrane Database Syst Rev 2017, 5:CD011970. doi: 10.1002/14651858.CD011970.pub2.

5. Gadgil MD1, Ehrlich S.F., Zhu Y.Dietary Quality and Glycemic Control Among Women with Gestational Diabetes Mellitus. J Womens Health (Larchmt) 2019, 28, 178-184.

6. Assaf-Balut C., García de la Torre N., Durán A. i wsp.: A Mediterranean diet with additional extra virgin olive oil and pistachios reduces the incidence of gestational diabetes mellitus (GDM): A randomized controlled trial: The St. Carlos GDM prevention study. PLoS One 2017, 12, e0185873.

Zobacz również
jogurt probiotyk

7. Assaf-Balut C., García de la Torre N., Fuentes M. i wsp.:A High Adherence to Six Food Targets of the Mediterranean Diet in the Late First Trimester is Associated with a Reduction in the Risk of Materno-Foetal Outcomes: The St. Carlos Gestational Diabetes Mellitus Prevention Study. Nutrients  2018,11. doi: 10.3390/nu11010066.

8. Assaf-Balut C., Garcia de la Torre N., Durán A. i wsp.:Medical nutrition therapy for gestational diabetes mellitus based on Mediterranean Diet principles: a subanalysis of the St Carlos GDM Prevention Study. BMJ Open Diabetes Res Care 2018, 6, e000550.

9. Mijatovic-Vukas J., Capling L., Cheng S. i wsp.: Associations of Diet and Physical Activity with Risk for Gestational Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients 2018,10. doi: 10.3390/nu10060698.

10. Bao W., Song Y., Bertrand K.A. i wsp.: Prepregnancy habitual intake of vitamin D from diet and supplements in relation to risk of gestational diabetes mellitus: A prospective cohort study. J Diabetes 2018, 10, 373-379.

11. Li M., Li S., Chavarro J.E. i wsp.: Prepregnancy Habitual Intakes of Total, Supplemental, and Food Folate and Risk of Gestational Diabetes Mellitus: A Prospective Cohort Study. Diabetes Care  2019. doi: 10.2337/dc18-2198.

12. Dugas C., Bélanger M., Perron J. i wsp.: Is A Healthy Diet Associated with Lower Anthropometric and Glycemic Alterations in Predisposed Children Born from Mothers with Gestational Diabetes Mellitus? Nutrients. 2019, 11. doi: 10.3390/nu11030570.

13. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018. Via Medica 2018, tom 4,  nr 1.

5/5 (2)

Proszę oceń

Scroll To Top