Teraz czytasz
Winogrona

Winogrona

Winorośl właściwa ( Vitis vinifera), to roślina z rodziny winoroślowatych, która pochodzi z Azji. Obecnie uprawiana jest głównie w Europie, gdzie szacuje się że znajduje się aż 2/3 światowych upraw.

winogrona
nikkiphoto / 123RF

Historia winogron

To jedna z najstarszych roślin uprawianych przez człowieka od wielu tysięcy lat. Pierwsze zapiski o winoroślach, produkcji wina datuje się na ok. 6000 lat p.n.e w Egipcie oraz 5000 lat p.n.e w Syrii i Palestynie. [5] Uprawy rozprzestrzeniały się na tereny Chin, a także państw starożytnej Europy: Grecji i Rzymu. Dzięki Imperium Rzymskiemu zawdzięczamy poszerzanie upraw na tereny innych państw europejskich, które do dzisiaj słynną z plantacji i winnic (Francja, Hiszpania, Portugalia). [6]

Roślina hodowana jest przede wszystkim dla owoców, które mają szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym (rodzynki, desery, dżemy, soki, wino), ale i w farmacji i kosmetologii (maseczki, kremy do ciała, peelingi na bazie owoców i pestek). [2]

Gatunki winogron

Istnieje bardzo dużo różnych odmian i gatunków winorośli, których owoce są potem odpowiednio wykorzystywane.

Ogólny podział dzieli winogrona na:

  • deserowe – charakteryzują się dużymi owocami, które zbierają się w okazałe grona. Owoce są smaczne i słodkie, skórka jest delikatna i cienka.
  • deserowo- winne – owoce dużo bardziej soczyste, skórka nieco grubsza. Mniejsze owoce. Te odmiany najlepiej nadają się na soki, przetwory oraz wina.
  • altanowe– odmiany winogron nadające się na soki i galaretki, ze względu na dużą zawartość pektyn. Owoce są już drobniejsze.

Owoce winogron różnią się również kolorem. Wśród odmian deserowych znajdują się zarówno jasne ( zielone, żółte ) winogrona, jak i ciemne ( różowe, fioletowe. granatowe). Do jasnych zaliczamy takie odmiany jak Regina, Arkadia, Resort. Do ciemnych: Olsava, Agat Doński, M.N. Muscat.

W odmianach deserowo- winnych znajdziemy winogrona o żółtych i zielonych owocach : Bianca, Aurora, Viktoria, Perła Zali , oraz granatowych lub fioletowych: Medina, Sevar, Gołubok.

Wśród odmian altanowych znajdują się winogrona o żółtych i zielonych owocach: Ontario, a także o owocach granatowych i fioletowych: Alwood, Swenson Red, Lidia, Isabella. [7]

Kolor winogron uzależniony jest od zawartości barwników antocyjanowych oraz tanin, zawartych głównie w skórce owocu. Owoce jasne, zielone i żółte zawierają najmniej tych barwników, z kolei owoce fioletowe i granatowe duże ilości, stąd ich intensywne zabarwienie.

Wartości odżwycze – skład witaminowy i mineralny winogron

Owoce winogron są bogactwem witamin i minerałów, oraz szeregu związków flawonoidowych, zawartych głównie w skórce oraz szypułkach,  którym przypisuje się liczne działania prozdrowotne. Omówimy je szerzej w dalszej części artykułu.

Winogrona zawierają witaminy z grupy B (B1, B2, B6), witaminę A, E ( głównie pestki ), a także witaminę C. Są źródłem takich minerałów jak: potas, fosfor, magnez, wapń, żelazo, mangan, cynk, miedź, chlor, jod i bor. To źródło również łatwo przyswajalnych cukrów: glukozy i fruktozy. W skórce zawarta jest również spora ilość pektyn, należących do frakcji błonnika rozpuszczalnego oraz garbników. [4,5]

Pestki winogron

Pestki winogron to z kolei bogactwo związków o charakterze antyoksydantów. Nasiona zawierają lipidy (w skład których wchodzą kwasy tłuszczowe nasycone i nienasycone), białka oraz węglowodany i związki polifenolowe (katechiny, antocyjany, kwasy fenolowe).[4,5]

Wpływ winogron na zdrowie

Bogactwo witamin, minerałów oraz flawonoidów w winogronach sprawia, że wywierają bardzo korzystny wpływ na zdrowie człowieka.

Resweratrol

Dobroczynny wpływ przypisywany jest głównie resweratrolowi, występującemu w największym stężeniu w skórce owocu winogron, ale największe jego stężenie wykryto w czerwonym winie. To związek polifenolowy, należący do grupy flawonoidów. W Vitis Vinifera, występuje głównie trans- resweratrol. Świeże skórki ciemnych odmian winogron zawierają 50-100 mg na 1 g. Stanowi to 5-10% biomasy produktu. [1]. Ten polifenol ma niezwykle ważne znaczenie w profilaktyce chorób układu krążenia. Badania nad resweratrolem potwierdzają jego aktywność fizjologiczną, wskazując przede wszystkim na jego działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i przeciwpłytkowe. [5] Niektóre badania sugerują również, że związek ten działa ochronnie przed chorobami neurodegeneracyjnymi, co potwierdziło badanie grupy szwedzkich naukowców z uniwersytetu w Goteborgu ( wykazało one, że polifenole zawarte w winogronach przeciwdziałają demencji starczej), ma również działanie antyangiogenne, antyproliferacyjne.[1]

Badania wykazały, iż resweratrol zwalcza komórki raka trzustki i nerek, poprzez zaburzanie funkcjonowania komórek rakowych i to na poziomie mitochondrialnym. Zwiększa on wrażliwość na proteiny, które budują błony komórek rakowych, powodując ich obumieranie[6].

Czerwone owoce winogron zawierają w skórce naturalne fungicydy (środki grzybobójcze), do których zalicza się m.in. resweratrol. [6]

Bardzo korzystne działanie na zdrowie człowieka wywierają związki polifenolowe zawarte w pestkach winogron. W szczególności związki te chronią układ krążenia, a zaliczamy do nich katechiny ( epikatechina, galaktokatechina, epigalaktokatechina), procyjanidyny oraz kwasy fenolowe ( kwas galusowy, kawowy, ferulowy).

Katechiny

Katechiny działają przeciwmiażdżycowo, co wynika głównie z ich aktywności przeciwutlaniającej i antypłytkowej oraz przeciwzapalnej. Substancje te chronią również przed stresem oksydacyjnym.

Proantocyjanidyny

Proantocyjanidyny wykazują z kolei ochronny wpływ na naczynia krwionośne, ponieważ wykazują wysoki potencjał antyoksydacyjny, hamując działanie enzymów odpowiedzialnych za degradację substratów ścian naczyń krwionośnych. [5]

Ekstrakt z pestek winogron

Badania wykazały, że czterotygodniowa terapia ekstraktem z pestek winogron ( 150 lub 300 mg na dobę), u osób borykających się z zespołem metabolicznym, spowodowała znaczne obniżenie się ciśnienia krwi u tych pacjentów.

Ekstrakt z pestek podawany natomiast w większych dawkach ( 600 mg na dobę), zmniejszył poziom markerów stanu zapalnego, a także poziom glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2 oraz zmniejszył poziom cholesterolu.

Wykazano również, że suplementy zawierające proantocyjanidyny z pestek winogron, poprawiły stan serca po incydentach niedokrwiennych: zawale mięśnia sercowego. Hamowały migotanie komór oraz tachykardię.

Inne badania wykazały również, że resweratrol, katechiny, kwercetyna, epikatechiny hamują proliferację ( namnażanie się ) komórek raka sutka.[5,6]

Wino i jego zdrowotne właściwości

Wino już od czasów starożytnych uznawano za wyjątkowy napój, wielu określało je za napój bogów. Stanowiło element codziennej diety, ale również wykorzystywano je jako środek leczniczy i dezynfekujący, już bowiem w starożytności znano właściwości dietetyczne, zdrowotne i kosmetyczne tego trunku.

W zależności od tego jakie winogrona zostaną użyte do produkcji wina, wyróżnia się : czerwone, różowe i białe rodzaje tego trunku. Wina czerwone pozyskuje się z całych owoców, razem ze skórką, oraz nierzadko również szypułkami. Dzięki czemu w swoim składzie zawierają liczne związki polifenolowe w tym m.in. resweratrol, taniny, pektyny i garbniki. W czerwonym winie znajduje się od 1000- 4000 mg/dl polifenoli.

Naukowcy niejednokrotnie potwierdzili korzystny wpływ wina na nasze zdrowie, oczywiście pod warunkiem jego odpowiedniego wykorzystania i nie przekraczania wypijania zalecanych ilości: kobiety 1-2 lampek wina na dzień, a mężczyźni 2-3 lampek wina na dzień (pamiętając o tym, że mając na myśli lampka wina, nie mówimy o pełnym kieliszku).

Zobacz również
kieliszki wina

Wino czerwone posiada właściwości antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe, wywiera pozytywny wpływ na mózg, gęstość naszych kości, długość życia oraz na przebieg chorób kardiowaskularnych. Niektóre badania donoszą, że spożywanie 1-2 lampek czerwonego wina dziennie, może obniżyć ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera. [6]

Pestki i olej z pestek winogron

Jak zostało wspomniane wyżej – pestki z winogron, posiadają również wiele związków o charakterze przeciwutleniającym i witaminę E, ale przede wszystkim są źródłem tłuszczy i można z nich pozyskać olej.

Olej z pestek winogron wykorzystuje się w kuchni, kosmetologii oraz medycynie. Charakteryzuje się on dużą zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych ( ok. 70 % to kwasy tłuszczowe wielonienasycone, a ok. 19% stanowią kwasy jednonienasycone), oraz małą zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych (ok.11%). [3] Pozyskiwany jest głównie metodą tłoczenia na zimno. Zawarty w nim kwas linolowy w kosmetyce wykorzystywany jest do produkcji kremów, ma również działanie hamujące parowaniu wody z naskórka, dzięki czemu chroni skórę przed wysuszeniem.[4]

W kulinariach olej z pestek tłoczony na zimno wykorzystuje się głównie w dresingach, sosach do sałatek. Ze względu na dużą zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych nie powinien być wykorzystywany do smażenia, gdyż jest mało stabilny termicznie.

Wysoko zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych ( w tym omega-6 i omega-3), odgrywa rolę w profilaktyce chorób serca, gdyż mają działanie ochronne na nasz układ krwionośny, przeciwdziałają powstawaniu blaszki miażdżycowej i obniżają poziom cholesterolu frakcji LDL.[6]

Winogrona a odchudzanie

Badania wykazały, że resweratrol zawarty w czerwonych winogronach wspomaga redukcję masy ciała. Jednak należy zachować umiar, gdyż winogrona to dość kaloryczne owoce, zawierające łatwo przyswajalne cukry. 100 g tych owoców to ok. 65 kcal.[7]

Winogrona a cukrzyca

Inne badania pokazują, że związki polifenolowe zawarte w owocach winogron, mogą zmniejszyć oporność na insulinę i tym samym regulować poziom glikemii. Owoce te mają również niski indeks glikemiczny, który wynosi 45, ale uwaga: zawierają cukry łatwoprzyswajalne, więc osoby chorujące na cukrzycę nie powinny przesadzać z ich ilością. Z pewnością bardziej korzystnie podziała lampka czerwonego wytrawnego wina od czasu do czasu.[7]

Winogrona a ciąża

Biorąc pod uwagę ilość korzystnych i niezbędnych dla zdrowia związków, minerałów i witamin zawartych w owocach winogron, bez wątpienia powinny się one znaleźć w jadłospisie przyszłej mamy. Oczywiście ważny jest umiar, by nie przesadzać z ilością zjedzonych owoców, zwłaszcza jeśli przyszła mama boryka się z cukrzycą ciążową.

Liście winogron – właściwości

Liście winorośli zawierają liczne kwasy owocowe. Wykorzystywano je jako środek przyspieszjący gojenie ran, ponieważ dzięki obecności kwasów szybko regenerowały naskórek.[5] W kulinariach stosuje się je do kiszonek, gdyż zawarte w liściach kwasy pobudzają proces fermentacji, a także powodują iż kiszonki nie robią się miękkie, ale zachowują swoją jędrność.

Sadzonki winogron cena

Winorośl to roślina lubiąca Słońce, która w naszym klimacie potrafi pięknie zaowocować (oczywiście jest to uzależnione przede wszystkim od pogody i miejsca gdzie posadzimy krzew).

Cena sadzonek jest uzależniona od tego jaki rodzaj winorośli chcemy mieć, a także od osoby sprzedającej sadzonkę. Na allegro ceny wahają się od 20 zł w górę, natomiast na portalu jednego z dostawców od 9 zł [10].

Warto jeść winogrona!

O winoroślach i winogronach można by było bardzo wiele napisać, ja mam nadzieję, że lektura tego artykułu przybliży wam,  jak cennymi właściwościami zdrowotnymi charakteryzuje się ta roślina. Z pewnością winogrona, zwłaszcza ciemne odmiany, powinny znaleźć się w jadłospisie każdego z nas.

BIBLIOGRAFIA

5/5 (1)

Proszę oceń

Scroll To Top