5/5 (1)

DNA MOCZANOWA A ZESPÓŁ METABOLICZNY Wstęp

Postęp cywilizacji spowodował stale rosnącą częstość występowania otyłości. Szczególnie dotknięte tym problemem są kraje rozwinięte, gdzie u ponad połowy dorosłego społeczeństwa wskaźnik masy ciała BMI jest powyżej 25 kg/m². W Polsce problem nadwagi i otyłości dotyczy 64% mężczyzn i 49% kobiet [4]. Wraz ze wzrostem osób z wysoką masa ciała rośnie odsetek borykających się z zespołem metabolicznym – cukrzycą typu 2, hipercholesterolemią, nadciśnieniem tętniczym, miażdżycą oraz omawianą dziś szerzej dną moczanową.

Co to jest dna moczanowa?

Dna moczanowa (inaczej: podagra) to jednostka chorobowa zespołu metabolicznego, charakteryzująca się gromadzeniem moczanu sodu oraz jego krystalizacją w stawach i w narządach przez prowadzenie nieodpowiedniej diety.

Dna moczanowa

Dieta nieprawidłowa

Przez nieprawidłową dietę w omawianej chorobie rozumiemy dietę bogatopurynową, gdzie pojawia się w nadmiarze mięso, alkohol, a także owoce bogate we fruktozę (fruktoza wchodzi w szlaki metaboliczne puryn mogąc zwiększać ilość kwas moczowego w surowicy krwi).

Występowanie

Dna najczęściej dotyka mężczyzn (ok 3% całej populacji [1]) i jest uwarunkowana genetycznie. Ponadto może być skutkiem choroby nerek i/lub niewydolności serca oraz chorób nowotworowych. Prawidłowy zakres kwasu moczowego w organizmie, który nie powinien powodować gromadzenia moczanu sodu to 3-7 mg/dl. Chociaż w niektórych źródłach pojawiają się doniesienia o docelowym obniżeniu stężenia poniżej 4 mg/dl [3].

Badania: wysoki kwas moczowy we krwi

Zaburzenie metabolizmu może odbywaćsię na dwóch płaszczyznach:

  • zwiększonym wytwarzaniu kwasu moczowego w organizmie,
  • zmniejszonym wydalaniu kwasu moczowego przez nerki [2].
Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Awokado a zespół metaboliczny - wyniki badań

Hiperurykemia

Hiperurykemia (wysoki poziom kwasumoczowego we krwi) może utrzymywać się nawet przez kilkanaście lat, nie dając żadnych objawów.

Najczęściej pierwsze objawy pojawiają się około 40. roku życia w postaci ostrego napadu bólowego jednego ze stawów lub łagodnych bóli kilku stawów utrzymujących się przez wiele dni, przypominających bóle reumatyczne. W przypadku ostrego napadu czynnikiem wyzwalającym są [1][2]:

  • dieta bogatopurynowa,
  • stres,
  • bardzo intensywny wysiłek fizyczny,
  • alkoholizm,
  • szybka i duża utrata masy ciała,
  • ostre infekcje,
  • zabieg operacyjne,
  • stan po dializach.

Leczenie dny moczanowej

Leczenie dny jest zarówno farmakologiczne (allopurynol – inhibitor oksydazy ksantynowej), jak i niefarmakologiczne (dieta ubogopurynowa, redukcja nadwagi, umiarkowana aktywność fizyczna, spożywanie dużych ilości płynów). Należy przede wszystkim zredukować nadmiar tkanki tłuszczowej trzewnej, gdyż to właśnie u osób borykających się z nadwagą i otyłością najczęściej występuje zespół metaboliczny.

Dieta ubogopurynowa

Zasady diety o niskiej ilości puryn

  Główne ograniczenia diety ubogopurynowej to:

W celu ograniczenia masy ciała przeciwwskazane jest stosowanie diet bardzo niskokalorycznych, monotonnych. Należy pamiętać, iż dieta redukcyjna, wręcz przypominająca głodówkę oraz bardzo intensywna aktywność fizyczna u osób na co dzień prowadzących siedzący tryb życia, może być czynnikiem wyzwalającym napad dny moczanowej ze względu na stres oksydacyjny w organizmie.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Dieta w dnie moczanowej

Dieta wegetariańska

Sporo korzyści dopatrywać się można w diecie wegetariańskiej ze względu na oczywiste wykluczenie produktów mięsnych (jednocześnie bogatych w puryny). Jednak przy tej diecie należy z rozwagą dopasować wartość odżywczą, tak aby nie zabrakło w niej witamin rozpuszczalnych w tłuszczach A,D,E, K oraz witaminy B12, ewentualnie wprowadzić celowaną suplementację.

dieta wegetariańska
Nataliya Arzamasova / 123RF

Najnowsze fakty naukowe

Warto rozważyć ograniczenie produktów prozapalnych (np. kwasy omega-6, tłuszcze utwardzone, nasycone, itp.) a wprowadzić do diety antyoksydanty (flawonoidy, witamina C, E, itp.), gdyż wysokie stężenie kwasu moczowego w surowicy aktywuje komórki jednojądrzaste do produkcji cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, TNF-α) [3].

Podsumowanie

Hiperurykemia może być jednym z markerów stanu zapalnego, gdyż wysoki poziom kwasu moczowego powoduje stały stres oksydacyjny.

Przeciwdziałanie polega na wyeliminowaniu przyczyn – stresorów – takich jak: produktów bogatych w puryny, fruktozę, nadmierny wysiłek fizyczny, stres, alkohol, masa ciała powyżej BMI 25kg/m². Warto wprowadzić również produkty  o wysokim potencjale przeciwutleniającym w celu niwelowania stresu oksydacyjnego.

Źródła:

  1. Gulbicka P. Diagnoza lekarska dny moczanowej z zespole metabolicznym. Food Forum, 3(25)/2018, s.7-9
  2. Szczęch R., Narkiewicz K. Hiperurykemia i dna moczanowa. Choroby serca i naczyń, 3(3)/2006, s.167-168
  3. Samborski P., Bogdański P., Pupek-Musialik D. Nowe spojrzenie na kwas moczowy u chorych z zespołem metabolicznym – fakty i kontrowersje. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 4(2)/2008, s. 86-94
  4. GUS, Stan zdrowia ludności Polski, 2016

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Kamila Lipiec

Dietetyk / Technolog żywności i żywienia człowiekaAbsolwentka Wydziału Nauk o Żywności Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu

Yes No