Ortoreksja jako zaburzenie rozpoznane stosunkowo niedawno wciąż przysparza trudnościspecjalistom. Jedną z nich jest prawidłowa diagnoza. Dotychczas wykorzystywanenarzędzie posiadały wady, które sprawiały, że często ich używanie wymagało równoczesnego wykorzystywania innych narzędzi diagnostycznych, pozwalających narozpoznawanie zaburzeń odżywiania, np. EAT-26.

Diagnoza ortoreksji

Test Bratmana

Twórca pojęcie ortoreksji, doktor Steve Bratman zaproponował składający się z 10 pytań tzw. Test Bratmana, w których odpowiedziami na pytanie było tylko „TAK” i „NIE”. Na podstawie ilości odpowiedzi twierdzących ocenia się zagrożenie ortoreksją. [1]

Test ORTO-15

Niecobardziej rozbudowany jest test ORTO-15, zewaluowany również w Polsce. Składa sięon z 15 twierdzeń, na które można odpowiedziami mogą być „zawsze”, „często”,„czasem” i „nigdy”. Jedną z trudności związanych z używaniem tego kwestionariusza jest skomplikowana punktacja, prowadząca do rezultatu testu. Dyskutowano również nad punktem odcięcia, który wskazuje na występowanie ortoreksji. [2]

Nowe narzędzie diagnostyczne

Badania prowadzone przy wykorzystaniu wyżej wymienionych narzędzi niejednokrotnie dawały wyniki wskazujące na bardzo dużą częstość występowania ortoreksji. W 2016 roku Bratman zaproponował nowy test, składający się z dwóch głównych części (kryterium A i B) podzielonych na 3 podpunkty, jednak nie zyskał on takiej popularności , jak Test Bratmana i ORTO-15 [3]

Dusseldorf Orthorexia Scale

Kolejnymkrokiem mogącym pomóc w zrozumieniu i diagnozie ortoreksji może być ewaluacjaanglojęzycznej wersji kwestionariusza Dusseldorf Orthorexie Scale,przeznaczonego dotychczas do użytku jedynie na populacjach niemieckojęzycznych. DOS składa się z 10 stwierdzeń z 4 odpowiedziami opartymi o skalę Likerta. Badany określa, w jakim stopniu stwierdzenia charakteryzują jego postawy i zachowania. W swobodnym tłumaczeniu na język polski twierdzenia są następujące:

  1. Walory zdrowotne jedzenia są dla mnie ważniejsze niż przyjemność z niego płynąca.
  2. Mam swoje zasady żywieniowe,  których przestrzegam.
  3. Przyjemność sprawia mi jedynie spożywanie pokarmów uznawanych za zdrowe.
  4. Staram się unikać zaproszeń na wspólny posiłek od znajomych, którzy nie przykładają wagi do walorów zdrowotnych żywności.
  5. Podoba mi się to, że zwracam większą niż inni uwagę na zdrowe odżywianie.
  6. Źle czuję się po zjedzeniu czegoś, co uważam za niezdrowe.
  7. Czuję, że przez moje rygorystyczne zasady żywieniowe jestem wykluczony z kręgu znajomych.
  8. Moje myśli nieustannie są skupione wokół zdrowego odżywiania i pod tym kątem organizuję swój dzień.
  9. Trudno jest mi złamać swoje własne zasady żywieniowe.
  10. Po spożyciu niezdrowej żywności jestem niespokojny i zdenerwowany.

Maksymalna ilość punktów, którą można uzyskać to 40. Wynik równy lub większy od 30 wskazuje na ortoreksję, zaś wynik pomiędzy 25 a 29 punktów sugeruje zagrożenie ortoreksją. Ewaluacja kwestionariusza na grupie 384 dorosłych studentów z terenu Stanów Zjednoczonych dała pozytywne rezultaty. [4]

Pozostaje mieć nadzieję, że w najbliższych narzędzie przejdzie ewaluację również wśród populacji polskiej.

Przypisy:

  1. Bratman S, Knight D. Health food junkies. Orthorexia nervosa: Overcoming the obsession with healthful eating. New York: Broadway Books 2000.
  2. Stochel M., Janas-Kozik M., Zejda J., Hyrnik J., Jelonek I., Siwiec A. Walidacja kwestionariusza ORTO-15 w grupie młodzieży miejskiej w wieku 15-21 lat. Psychiatr. Pol., 2015, 49: 119-134
  3. Czepczor K., Brytek-Matera A. Jedzenie pod wpływem emocji. Warszawa 2017.
  4. Chard C., Hilzendegen C., Barthels F., Stroebele-Benschop N. Psychometric evaluation of the English version of the Düsseldorf Orthorexie Scale (DOS) and the prevalence of orthorexia nervosa among a U.S. student sample. Eat Weight Disord., 2018. Dostępne on-line: https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs40519-018-0570-6 data dostępu: 10.10.2018.

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Aleksandra Narewska

Jestem absolwentką Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Moje główne zainteresowania to zaburzenia odżywiania i psychodietetyka. Współpracuję z Centrum Profilaktyki i Terapii Zaburzeń Odżywiania „Wyjdziesz z tego!”.

Yes No