5/5 (2)

EFSA – The European Food Safety Authority zakończyło prace dotyczące strategii ponownej oceny toksyczności bisfenolu A (BPA). W oświadczeniu wydanym 14 grudnia 2017 roku EFSA poinformowała, że po konsultacjach społecznych i warsztatach przygotowany został zakres prac, wymaganych informacji oraz metodologia, które pomogą w aktualizacji oceny BPA w 2018 roku. Poprzednia miała miejsce w styczniu 2015 roku, pierwsza zaś w roku 2006. Nad aktualizacją pracują eksperci z kilku krajów europejskich oraz specjaliści z EFSA. Profesor Vittorio Silano potwierdził, że osiągnięto consensus na bazie którego zostaną przygotowane nowe zalecenia. Warto w tym momencie przypomnieć, co obecnie wiemy na temat bisfenolu A.

Dla przypomnienia – ostatnia aktualizacja zaleceń miała miejsce w 2015 roku, wtedy też zdecydowanie obniżono t-TDI (tolerable daily intake) z 50 do 4 µg/kg masy ciała/dzień – co jednak wynikało głównie z przyjęcia innych metod kalkulacji oraz większej ilości danych, nie zaś ze zidentyfikowania zagrożenia. Norma ta ma formę tymczasową dopóki nie zostaną opracowane konkretne zalecenia na podstawie długoterminowego badania na szczurach z U.S. National Toxicology Program.

Czym jest Bisfenol A?

Bisfenol A (lub w skrócie BPA) to związek organiczny z grupy fenoli, który po raz pierwszy został uzyskany w XIX wieku i jest stosowany od ponad półwiecza w przemyśle spożywczym (i nie tylko). Obecnie znajduje bardzo szerokie spektrum zastosowań – w kontekście żywności często można natknąć się na bisfenol A w wyściółce puszek (żywica epoksydowa), która zapobiega korozji i oddziela pokarm od kontaktu z metalem. W latach 90. zauważono (Brotons et al, 1995), że bisfenol A w trakcie procesu produkcyjnego może przedostawać się do żywności. BPA stosuje się także do przezroczystych opakowań do przechowywania żywności, w tym także kubków i talerzy oraz (do niedawna) buteleczek dla niemowląt.

Bisfenol A – a zdrowie

Szereg badań naukowych zasugerował poważne zarzuty dotyczące szkodliwego wpływu bisfenolu A na zdrowie. W ślad za tym koncerny zaczęły wycofywać opakowania, organizacje rządowe USA i Europy zaczęły wzmożone prace nad oceną szkodliwości (lub jej braku) BPA na zdrowie człowieka.

W prawie europejskim wciąż dozwolone jest stosowanie BPA w opakowaniach mających styczność z żywnością (10/2011/EU), natomiast już od kilku lat nie można go stosować przy butelkach do karmienia niemowląt (2011/8/EU). Bierze się to stąd, że w stosunku do innych grup wiekowych to właśnie niemowlęta są najbardziej narażone na kontakt z substancją (źródło). Na wniosek ANSES od 2016 bisfenol A znajduje się także w UE w kategorii 1B, czyli substancji toksycznych, wpływających na płodność.

Bisfenol A jest także jedną z tych substancji, które wchodzą w interakcję z ludzkimi hormonami – stanowi formę syntetycznego estrogenu, co sprawia, że potencjalnie może mieć wpływ na reprodukcję.

Ostatnia ocena EFSA ze stycznia 2015 konkludowała, że BPA nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ludzkiego niezależnie od wieku. Wynika to stąd, że zdaniem organizacji obecna ekspozycja na BPA ludzi jest zdecydowanie poniżej niebezpiecznego poziomu. Maksymalna dawka dzienna bezpieczna dla zdrowia została ustalona na 4 µg/kg masy ciała/dzień. Należy zaznaczyć, że przeciętny Europejczyk otrzymuje przeciętnie znacznie mniej niż ta dawka wynosi.

Należy mieć na uwadze, że dotychczasowe badania na zwierzętach wskazały – dla bardzo dużych dawek (przekraczających wielokrotnie dopuszczalne dzienne spożycie) – potencjalne szkodliwe działanie bisfenolu A na funkcjonowanie wątroby i nerek oraz gruczołów sutkowych (EFSA). Wskazywano także na inne możliwe zakłócenia – które jednak do tej pory nie zostały w dostatecznej mierze sprawdzone. Według francuskiej organizacji bezpieczeństwa żywności ANSES inne potencjalne zagrożenia to także negatywny wpływ na pracę mózgu (P Negri Cesi 2015), otyłość (Elobeid, Allison 2008) i układ rozrodczy (Li et al., 2009). Lecz to nie jest wyczerpująca lista.

Bisfenol A to jednak nie tylko żywność – narażone na jego działanie są nie tylko osoby z fabryk, które go wykorzystują – wysoką ekspozycję na niego mają także kasjerzy – ponieważ jest on wykorzystywany w papierze termoczułym, służącym do drukowania paragonów w sklepach. Rozporządzenia UE już ograniczyły i będą dalej ograniczać jego zawartość w tym zastosowaniu.

BPA na celowniku organizacji

Już w czerwcu tego roku inna ważna organizacja – ECHA (The European Chemical Agency) zaliczyła bisfenol A do substancji, mogących budzić bardzo duże obawy (SVHC – substance of very high concern). Stało się to na wniosek francuskiej organizacji ANSES – Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Zdrowia, Żywności, Środowiska i Pracy (źródło). Zostało to oparte o poważne podejrzenia o zakłócanie procesów wewnętrznych organizmu, co prawdopodobnie prowadzi do poważnych efektów dla zdrowia ludzkiego. Na marginesie – od 2015 roku we Francji istnieje zakaz używania BPA do produkcji opakowań.

W praktyce oznacza to, że producenci i importerzy muszą informować ECHA o tym, że ich produkty zawierają tę substancję oraz informować o obecności BPA na opakowaniu.

Bibliografia:

  • EFSA 2017, Bisphenol A (BPA) hazard assessment protocol, http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/sp.efsa.2017.EN-1354/epdf
  • American Chemistry Council, http://www.bisphenol-a.org/human/epoxycan.html
  • EFSA, http://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/bisphenol
  • NTP-CERHR EXPERT PANEL REPORT on the REPRODUCTIVE and DEVELOPMENTAL TOXICITY of BISPHENOL A, 26.11.2017, CERHR

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Redakcja Dietetycy.org.pl -

Kontakt: redakcja@dietetycy.org.pl

Loading...