Czarny imbir. Właściwości tajemniczej rośliny z Azji Południowej

Większość ludzi zna dobrze imbir, dość często dodajemy go do rozgrzewającej zimowej herbaty z dodatkami. Jednak warto zainteresować się jego „dalekim kuzynem”, czyli — czarnym imbirem. Jest on niezwykły ze względu na liczne korzystne oddziaływania na zdrowie. Mnogość jego nazw sugeruje popularność w różnych krajach. Synonimami dla czarnego imbiru są:

• Krahai Dum
• Thai Ginseng
• Black Turmeric
• Black Galingale [1]

W tym artykule poznasz wiele prozdrowotnych właściwości czarnego imbiru

Czym jest czarny imbir?

Nazwa botaniczna czarnego imbiru to Kaempferia parviflora. Został on skatalogowany jako roślina już ponad 100 lat temu, w 1890 roku przez angielskiego botanika, Johna Gilberta Bakera [2]. Mimo upływu tak wielu lat, jego właściwości prozdrowotne są nadal badane.

Czarny imbir pochodzi z rodziny imbirowatych, która obejmuje: kardamon, imbir pospolity, galangal oraz kurkumę.[3] Bada się jego działanie przeciwdziałające alergiom, cukrzycy, biegunkom czy też impotencji. 

Wygląd i smak

Różnice pomiędzy imbirem pospolitym a czarnym najłatwiej zauważyć po fioletowym kolorze widocznym po przekrojeniu. Jeśli chodzi o smak imbiru czarnego, jest on głębszy i ostrzejszy od imbiru pospolitego.

Uprawa imbiru czarnego

Imbir czarny rośnie w kilku krajach Azji Południowej. Możemy do nich zaliczyć choćby: Bangladesz, Kambodżę, Myanmar [4] oraz Tajlandię, Malezję, Sumatrę i Wyspę Borneo.[5]

Prozdrowotne właściwości czarnego imbiru

1. Adaptogen — Wykazano korzystne działanie czarnego imbiru w walce ze stresem. W badaniu na myszach wykazano, że miał podobne działanie do proszku korzenia żeń-szenia. [6]
2. Działanie przeciwalergiczne — W badaniu z 2008 roku ujawniono, że metoksyflawony w nim zawarte mają takie właściwości. Potwierdza to tradycyjne zastosowanie w leczeniu alergii oraz chorób z nią związanych. [7]
3. Antyoksydant — Badania wskazują, że może być źródłem naturalnych przeciwutleniaczy. W medycynie tajskiej używano go do leczenia cukrzycy. [8]
4. Przeciwzapalne właściwości — Badanie opublikowane w listopadzie 2021 roku wskazuje duży potencjał ekstraktu z czarnego imbiru w walce ze stanami zapalnymi oraz przeciwko łuszczycy. [9]
5. Przeciwbakteryjne właściwości — Wykazano, że ekstrakt z (Kp) potrafi hamować lipogenezę komórek łojowych. Umożliwia to stworzenie potencjalnego środka przeciwtrądzikowego oraz przeciw Propionibacterium acnes [10]
6. Artretyzm i chroniczny ból — Ekstrakt z czarnego imbiru zmniejsza ból i szybkość zmian zwyrodnieniowych w chrząstkach. [11]
7. Działanie antyrakowe — Poszukiwanie środka, który zahamuje tolerancję na niedobór składników odżywczych i zniszczy komórki raka trzustki, może oznaczać znaczne postępy w medycynie. Badanie przesiewowe 25 tajskich ekstraktów roślinnych pomogło zidentyfikować cztery z nich. Ekstrakt z czarnego imbiru zdołał zahamować tworzenie się kolonii komórek nowotworowych PANC-1 w hodowlach in vitro [12]
8. Problemy gastryczne — W badaniu na szczurach pod kątem działania przeciwko wrzodom żołądka, zmniejszono skutki wywołane przez indometacynę oraz stres poprzez zanurzanie osobników w wodzie. Udowodniono jego korzystne działanie w dawkach 60 i 120 mg na kg masy ciała. [13]
9. Zdrowie serca — Ekstrakt z kłącza czarnego imbiru może zapobiegać uszkodzeniom mięśnia sercowego. Sugeruje się jego przydatność jako uzupełnienie terapii trombolitycznej. [14]
10. Metabolizm — Dowiedziono, że zapobiega otyłości u myszy, najprawdopodobniej poprzez zwiększenie wydatku energetycznego. W kolejnym badaniu podzielono dwie grupy pacjentów o wysokiej i niskiej aktywności BAT (Brunatna tkanka tłuszczowa). Wyniki wskazują, że ekstrakt z czarnego imbiru może być przydatny dla leczenia otyłości [15]
11. Równowaga emocjonalna — Badania pokazują, że działa przeciwdepresyjnie i pomaga w nauce i zapamiętywaniu modelom zwierzęcym. Przez 21 dni szczurzym samcom podawano ekstrakt z (Kp) w dawkach 100 mg/kg masy ciała. Oprócz tego, od 8. dnia do końca eksperymentu otrzymywały codziennie dwa zastrzyki kwasu walproinowego w dawce 300 mg/kg masy ciała. Udowodniono, że ekstrakt z kłącza czarnego imbiru zapobiega upośledzeniu pamięci przestrzennej i proliferacji komórek, wytworzonych przez VPA (Walproinian sodu) w obszarze zakrętu zębatego hipokampu. SGZ (Strefa podziarnista) [16]
12. Zdrowie seksualne — W pewnym interesującym badaniu zbadano skuteczność (Kp) na zachowania seksualne u szczurów z cukrzycą. Wywołano ją u 20 samców i podzielono ich na 4 grupy: cukrzycową grupę kontrolną oraz 3 lecznicze. Otrzymywały odpowiednio dawki 140, 280 i 420 mg/kg masy ciała. Przyjmowały ekstrakt doustnie raz dziennie przez 6 tygodni. Stwierdzono znaczący wzrost gęstości plemników u osobników, które otrzymywały największą dawkę (Kp). Wykazano też poprawę zachowań seksualnych i poziomu testosteronu u szczurów z cukrzycą. [17]
13. Aktywność fizyczna — Badanie z udziałem sportowców (piłkarzy) W eksperymencie z udziałem 60 piłkarzy postanowiono sprawdzić działanie ekstraktu z czarnego imbiru w tabletkach. Pierwszą korzyścią, którą można wymienić, było wyraźne poprawienie siły ucisku dłoni (zwłaszcza prawej). Jedna grupa otrzymywała 180 mg ekstraktu z czarnego imbiru w tabletkach, natomiast druga była grupą placebo (nie otrzymywała ekstraktu). Eksperyment przeprowadzano co 4 tygodnie, w 12 tygodniowym cyklu. Skupiono się na 6 testach sprawnościowych, czyli: siadania z rękoma wyciągniętymi na wprost do przodu, sprawdzania siły ściśniętej dłoni. Testu siły pleców oraz nóg, testu technicznego na 40 jardów (około 36,5 metra). Sprintu na 50 metrów i wydolności krążeniowo-oddechowej. Wszystkie testy wykonywano co 4 tygodnie przez okres 12 miesięcy. Wyniki u piłkarzy przyjmujących ekstrakt pokazały największe różnice w teście chwytu rąk, zwłaszcza prawej: w 4, 8 i 12 tygodniu oraz lewej w 8 tygodniu. [18]

Kulinarne zastosowania czarnego imbiru

Wykorzystuje się go w kuchni wietnamskiej, indonezyjskiej i malezyjskiej. Dobrze łączy się z przyprawą curry, kokosem, czosnkiem, trawą cytrynową czy też z papryką chilli. Dodaje się go do owoców morza, kaczki oraz do sosu rybnego.

Porady konsumenckie

1. Czarnego imbiru nie należy mylić z kemferolem (wyizolowanym flawonoidem)
2. Bardzo podobna do czarnego imbiru jest roślina kurkumy (Ostryż długi, czyli Curcuma Longa). Choć oba są z tej samej rodziny, to różnią się między sobą choćby zawartością składników odżywczych. [19]
3. Dość łatwo można pomylić nazwę Turmeric (Kurkuma) z Black Turmeric (Czarny Imbir)
4. Oczywiście warto też uważać na produkty z czarnego imbiru, które są nieznanego pochodzenia.

Tradycyjne zastosowanie rośliny w Tajlandii

Jednym z głównych krajów występowania czarnego imbiru jest Tajlandia. Kraj z malowniczymi widokami, szmaragdowymi nabrzeżami i bogactwem natury. Nie mniej bogata jest historia czarnego imbiru, która ma ponad 1000-letnią tradycję. Interesujący jest fakt, że kłącza czarnego imbiru wykorzystuje się do produkcji wina. Warto podkreślić, że takie wino jest tam wykorzystywane dla wzmocnienia organizmu oraz jako afrodyzjak. 

Z czarnego imbiru tworzono nalewki lecznicze, miodowe, a nawet pigułki (poprzez sproszkowanie kłączy i dodanie miodu). W tradycyjnej medycynie tajskiej uważa się, że kłącze tej rośliny leczy alergię, astmę, impotencję, dnę moczanową, biegunkę, czerwonkę, wrzody i cukrzycę. [20]

Podsumowanie

Na podstawie powyżej opisanych informacji widać jak wiele dobroczynnych dla organizmu efektów może dawać czarny imbir. Choć część jego atutów wymienia się od dawna, to w ostatnich latach następuje znaczący rozwój w badaniu jego korzyści. Pozostaje mieć nadzieję, że ten potencjał nie zostanie zmarnowany. Warto być na bieżąco z kolejnymi badaniami, ponieważ ta niezwykła roślina może przyczynić się do rozwiązania różnych problemów zdrowotnych w XXI wieku. 

Bibliografia:

1. Pitakpawasutthi, Y., Palanuvej, C., & Ruangrungsi, N. (2018). Quality evaluation of Kaempferia parviflora rhizome with reference to 5,7-dimethoxyflavone. Journal of advanced pharmaceutical technology & research, 9(1), 26–31. https://doi.org/10.4103/japtr.JAPTR_147_17
2. L.,Škorničková J. (2015). Fl. Brit. India 6:221. (1890) Kaempferia parviflora Wall. ex Baker., https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000451985
3. Sass C.​, J.D Iles W., Barrett C.F., Smith S.Y., Specht Ch.D. (2016). „Revisiting the Zingiberales: using multiplexed exon capture to resolve ancient and recent phylogenetic splits in a charismatic plant lineage. PeerJ. 4:e1584, https://doi.org/10.7717/peerj.1584
4. Ahmed, Z.U. (ed.) (2008). Encyclopedia of Flora and Fauna of Bangladesh 12: 1-505., https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:797188-1#source-KBD
5. Saokaew S., Wilairat P., Raktanyakan P., Dilokthornsakul P., Dhippayom T, Kongkaew Ch., Sruamsiri R., Chuthaputti A., Chaiyakunapruk N. (2016). Clinical Effects of Krachaidum (Kaempferia parviflora): A Systematic Review. J Evid Based Complementary Altern Med, 413–428., https://doi.org/10.1177%2F2156587216669628.
6. Pripdeevech P., Pitija K., Rujjanawate Ch., Pojanagaroon S., Kittakoop P., Wongpornchai S.(2011). Adaptogenic-active components from Kaempferia parviflora rhizomes. Food Chem, 132(3):1150-1155., https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2011.11.025, 
7. Tewtrakul S., Subhadhirasakul S., Kummee S. (2007). Anti-allergic activity of compounds from Kaempferia parviflora. J Ethnopharmacol, 116(1):191-3., https://doi.org/10.1016/j.jep.2007.10.042
8. Kusirisin W., Srichairatanakool S., Lerttrakarnnon P., Lailerd N., Suttajit M., Jaikang C., Chaiyasut C. (2009). Antioxidative activity, polyphenolic content and anti-glycation effect of some Thai medicinal plants traditionally used in diabetic patients. Med Chem, 139-47., https://doi.org/10.2174/157340609787582918
9. Horigome S., Yoshida I.,Tsuda A., Harada T., Yamaguchi A., Yamazaki K., Inohana S., Isagawa S., Kibune N., Satoyama T., Katsuda Shin-I., Suzuki S, Watai M., Hirose N., Mitsue T., Shirakawa H., Komai M. (2014). Identification and evaluation of anti-inflammatory compounds from Kaempferia parviflora. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry, Volume 78, Issue 5, 4 May 2014, Pages 851–860, 78(5):851-60. , https://academic.oup.com/bbb/article/78/5/851/5954147, https://doi.org/10.1080/09168451.2014.905177
10. Jin S., Mi-Young L. (2018). Kaempferia parviflora Extract as a Potential Anti-Acne Agent with Anti-Inflammatory, Sebostatic and Anti-Propionibacterium acnes Activity. Int. J. Mol. Sci, 19(11), 3457;, https://doi.org/10.3390/ijms19113457
11. Kobayashi H., Suzuki R., Sato K.,Ogami T., Tomozawa H., Tsubata M., Ichinose K., Aburada M., Ochiai W., Sugiyama K., Shimada T . (2018). Effect of Kaempferia parviflora extract on knee osteoarthritis. J Nat Med , 72(1):136-144., https://doi.org/10.1007/s11418-017-1121-6
12. Sun S., Min Jo K., Fita Dibwe D., M Omar A., Athikomkulchai S., Phrutivorapongkul A., Okada T., Tsuge K., Toyooka N., Awale S. (2021). Anti-Austerity Activity of Thai Medicinal Plants: Chemical Constituents and Anti-Pancreatic Cancer Activities of Kaempferia parviflora. Plants (Basel). 10(2):229., https://doi.org/10.3390/plants10020229
13. Rujjanawate C., Kanjanapothi D., Amornlerdpison D., Pojanagaroon S. (2005). Anti-gastric ulcer effect of Kaempferia parviflora. J Ethnopharmacol.;102(1):120-2., https://doi.org/10.1016/j.jep.2005.03.035
14. Malakul W., Ingkaninan K., Sawasdee P., Woodman O.L. (2011). The ethanolic extract of Kaempferia parviflora reduces ischaemic injury in rat isolated hearts. J Ethnopharmacol, 37(1):184-91., https://doi.org/10.1016/j.jep.2011.05.004
15. Matsushita M., Yoneshiro T., Aita S., Kamiya T., Kusaba N., Yamaguchi K., Takagaki K., Kameya T., Sugie H., Saito M. (2015). Kaempferia parviflora extract increases whole-body energy expenditure in humans: roles of brown adipose tissue. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo), 61(1):79-83., https://doi.org/10.3177/jnsv.61.79
16. Umka Welbat J., Chaisawang P., Chaijaroonkhanarak W., Prachaney P., Pannangrong W., Sripanidkulchai B., Wigmore P. (2016). Kaempferia parviflora extract ameliorates the cognitive impairments and the reduction in cell proliferation induced by valproic acid treatment in rats. Ann Anat. 206:7-13., https://doi.org/10.1016/j.aanat.2016.04.029
17. Lert-Amornpat T., Maketon C., Fungfuang W. (2017). Effect of Kaempferia parviflora on sexual performance in streptozotocin-induced diabetic male rats. Andrologia, 49(10)., https://doi.org/10.1111/and.12770
18. Promthep K., Eungpinichpong W., Sripanidkulchai B., Chatchawan U. (2015). Effect of Kaempferia parviflora Extract on Physical Fitness of Soccer Players: A Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Trial. Med Sci Monit Basic Res, 21:100-8., https://doi.org/10.12659/msmbr.894301
19. Olander, S.B. (2019). Curcuma longa. The IUCN Red List of Threatened Species 2019: e.T88308047A88308057., https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T88308047A88308057.en
20. Toda K., Hitoe S., Takeda S., Shimoda H. (2016). Black ginger extract increases physical fitness performance and muscular endurance by improving inflammation and energy metabolism. Heliyon, e00115., https://doi.org/10.1016%2Fj.heliyon.2016.e00115