Nieswoiste zapalenie jelit uznawane jest za jedno z największych wyzwań współczesnej gastroeneterologii. Wszystko za sprawą ciągłego wzrostu zachorowalności na tę chorobę.

Brakuje dokładnych danych dotyczących zachorowań na nieswoiste zapalenie jelit w Polsce, ale według szacunków  dotyka ono ok. 50 000 osób. Choroba Leśniowskiego-Crohna występuje u 15-20 tys. osób, a wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest czterokrotnie częstsze. Co istotne, dysfunkcje te diagnozowane są głównie u młodych osób –  blisko 70 % pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna jest poniżej 35 roku życia.

Czym jest nieswoiste zapalenie jelit?

Nieswoiste zapalenie jelit to choroba o podłożu autoimmunologicznym, której cechą charakterstyczną jest wzmożona praca komórek układu odpornościowego i wytwarzanie zwiększonej ilości cytokin. Cytokiny prozapalne są substancjami odpowiedzialnymi za rozwój zapalenia jelita.

Organizm nie jest w stanie zapewnić sobie właściwej ochrony i nieprawidłowo reaguje na różne czynniki zewnętrzne,  w konsekwencji niszcząc własne komórki.

Przyczyna nieswoistych chorób jelit nie jest poznana, uważa się jednak, że duże znaczenie w powstawaniu stanów zapalnych w obrębie przewodu pokarmowego mają czynniki genetyczne, zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego oraz czynniki środowiskowe (m.in. tzw. ”zachodnia” dieta, wpływ substancji chemicznych zawartych w żywności, wzrost zanieczyszczenia środowiska, palenie papierosów, przewlekły stres).

Typowe objawy dla przewlekłego nieswoistego zapalenia jelit:

  • bóle brzucha (ostre oraz pobolewanie)
  • zmiana konsystencji stolca (rzadkie, czasami występuje krew, śluz w kale)
  • brak apetytu
  • utrata wagi
  • zmiany okołoodbytowe (przetoki, ropnie, szczeliny)

Możliwe powikłania

W trakcie rozwoju NZJ mogą wystąpić groźne powikłania takie jak: perforacja jelita, choroby stawów, skóry, oczu, wątroby, a także zwiększa się ryzyko raka okrężnicy. U części pacjentów – zwłaszcza późno zdiagnozowanych lub źle leczonych – konieczne jest wycięcie fragmentu, a w skrajnych przypadkach nawet całego jelita.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Wspólne stanowisko żywieniowców na temat zdrowego żywienia

Truskawki a NZJ

Pomimo wielu badań podjemowanych w celu wyjaśnienia etiologii powstawania tych dysfunkcji, wciąż nie ma ustalonej przyczyny, a co za tym idzie, nie ma sposobu na ich skuteczne leczenie. Nadzieję mogą dawać jednak niedawno opublikowane wyniki badań, ktore wskazują dobroczynne działanie truskawek na łagodzenie objawów NZJ.

Badanie

Naukowcy do swego badania wybrali truskawki jako owoce powszechnie występujące i cieszące się dość dużą aprobatą. Ponadto, liczne badania naukowe wykazały istotny związek pomiędzy regularnym jedzeniem warzyw i owoców a  niższym ryzykiem zachorowania na zapalne choroby jelit.

Zespół badaczy z University of Massachusetts w Amherst (USA) przeprowadził badania na myszach, u których nieswoiste zapalenie jelita grubego wywołano podaniem dekstranu siarczanu sodu.

Analizowane zwierzęta podzielono następnie na 2 grupy doświadczalne. Część myszy hodowano na standardowej diecie, pozostała grupa otrzymywała dodatkowo sproszkowane truskawki w dwóch różnych dawkach. Jako punkt odniesienia stworzono także grupę kontrolną zwierząt, którą stanowiły zdrowe myszy na standardowej diecie.

Wyniki przeprowadzonego doświadczenia były zaskakujące i bardzo pozytywne. Okazało się, że spożywanie sproszkowanych w całości truskawek (w ilości odpowiadającej trzem czwartym kubka dziennie) istotnie zmniejszało typowe objawy nieswoistego zapalenia jelit, takie jak chudnięcie, czy krwiste biegunki.

Zaobserwowano także znacznie mniejsze skracanie się jelita oraz zapobiegało powiększaniu się śledziony. Istotną obserwacją była także znacznie słabsza reakcja zapalna w jelicie grubym badanych zwierząt, związana ze spadkiem liczby komórek układu immunologicznego. Badacze udokumentowali bowiem zahamowanie produkcji kluczowych związków prozapalnych – interleukiny-1beta, interferonu-gamma oraz czynnika martwicy nowotworu TNF-alfa.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Truskawki i jagody a sprawność umysłowa

Istotnym wynikiem przeprowadzonego eksperymentu był także wpływ spożywania truskawek na poprawę mikrobioty jelitowej. Wykazano, że dodany do diety ekstrakt z truskawek częściowo odwracał niekorzystne zmiany w mikroflorze jelitowej, które są charakterystyczne dla nieswoistego zapalenia jelit.

U osób dotkniętych NZJ obserwuje się znaczne zaburzenie równowagi mikroflory –  wzrost liczby szkodliwych bakterii jelitowych, a spadek tych, które mają korzystny wpływ na zdrowie. Myszy karmione ektraktem z  truskawek charateryzował jednak odwrotny obraz środowiska mikroustrojów, tj. wzrost liczebności dobrych bakterii z rodzaju Lactobacillus oraz Bifidobacterium, a spadek bakterii szkodliwych z rodzaju Akkermansia i Dorea. Na dodatek, truskawki przywracały prawidłową produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych we fragmencie jelita grubego, zwanym kątnicą. Wspomniane związki (do których należy np. kwas masłowy) wywierają korzystny wpływ na śluzówkę jelit. Działają przeciwzapalnie i wspierają regenerację komórek.

Lista leczniczych właściwości truskawek jest długa –  między innymi zmniejszają ryzyko chorób serca, odkwaszają, wspomagają odchudzanie i jak wskazują przytoczone badania, mogą znacznie wspomagać łagodzenie objawów nieswoistego zapalenia jelit, z którym zmaga się coraz większa liczba ludzi.

Inne zalety truskawek

Niestety w Polsce sezon na truskawki już za nami, jednak warto przypomnieć, że owoce te to doskonałe źródło witaminy C (znacznie lepsze niż cytrusy) – 100 gramów truskawek zawiera aż 60 mg kwasu askorbinowego (dla porównania: ta sama ilość miąższu pomarańczy zawiera 50 mg tego związku). Truskawki są też źródłem witamin B2, B3 (niacyny), A i E oraz szeregu składników mineralnych, w tym fosforu, krzemu, magnezu, manganu, potasu, wapna, żelaza i cynku.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Żywienie w kamicy żółciowej

Truskawki zawierają także bromelinę (enzym, który ułatwia spalanie tłuszczu), fitocydy (mają działanie bakteriobójcze), antocyjany o właściwościach przeciwzapalnych (dzięki nim truskawki mają intensywną czerwoną barwę). Znaczną część tych owoców stanowi woda (blisko 90 %), oprócz niej owoce te zawierają sporo błonnika (2,2 g na 100 g owoców), węglowodanów i białka. Dzięki tak znacznej ilości witamin, minerałów i innych prozdrowotnych związków, owoce te bez wątpienia mają niebagatelny wpływ na nasze zdrowie.

Źródła:

  1. Medical Express, Strawberries could help reduce harmful inflammation in the colon, https://medicalxpress.com/news/2018-08-strawberries-inflammation-colon.html, [dostęp: 22.09.2018]
  2. Banaś A., Korus A., Wartości odżywcze i wykorzystanie w żywieniu owoców truskawki i wiśni, http://www.medrodzinna.pl/wp-content/uploads/2016/10/mr_2016_158-162.pdf, [dostęp: 22.09.2018]
  3. Zawadzka P., Nieswoiste zapalenia jelit – wczoraj i dziś, http://www.nowinylekarskie.ump.edu.pl/uploads/2006/5/480_5_75_2006.pdf, [dostęp: 22.09.2018]

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Dr Joanna Wojsiat

Doktor biochemii (ze specjalnością neurochemia). Tytuł uzyskała w Instytucie Biologii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, gdzie realizowała projekt doktorski dotyczący mechenizmow molekularnych choroby Alzheimera w limfocytach oraz fibroblastach osób chorych. Absolwentka studiów podyplomowych Akademii Leona Kozminskiego w Warszawie na kierunku Prowadzenie i Monitorowanie Badan Klininczych oraz Dietetyki Sportowej na Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.

Yes No