Teraz czytasz
Daktyle – właściwości odżywcze i zdrowotne

Daktyle – właściwości odżywcze i zdrowotne

Małgorzata Wilkowska
daktyle i ich właściwości

Czym są daktyle?

Daktylowiec (Phoenix dactylifera L.) jest ważną rośliną uprawną, należy do rodziny Arecaceae. Owoce palmy daktylowej istnieją od czasów prehistorycznych i uważa się, że uprawiano je już 8000 lat temu. Pochodzą z Bliskiego Wschodu, istnieje ponad 100 różnych odmian palm daktylowych. Daktyle rosną w dużych skupiskach na wysokich palmach.

Ich nazwa pochodzi od greckiego słowa „daktulos”, co oznacza palce. Zbiory daktyli odbywają się jesienią i wczesną zimą, więc zazwyczaj o tej porze roku smakują najlepiej. Jednak wiele osób je suszone daktyle, które mogą być długo przechowywane w zamkniętym pojemniku.

Czy wiesz, że… codzienne spożywanie daktyli jest głęboko zakorzenioną tradycją w wielu krajach, w tym w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. W Omanie dzienne spożycie na mieszkańca szacuje się na 55-164 gramów, a zatem stanowią istotny element codziennej diety.

Daktyle – wartości odżywcze

Czy daktyle są zdrowe?

Daktyle są bardzo zdrowym wyborem żywieniowym. Stanowią dobre źródło błonnika pokarmowego, składników odżywczych i przeciwutleniaczy. Zawierają spore ilości witamin i składników mineralnych w porównaniu do innych popularnych owoców. Ponadto są jednym z najwyżej sklasyfikowanych źródeł potasu.

Który gatunek daktyli jest najzdrowszy?

Z dwóch popularnych gatunków, Medjool i Halawi, sugeruje się, że mniejsze i słodsze daktyle Halawi są zdrowsze.

Daktyle suszone czy świeże?

Daktyle suszone mają kilka razy więcej kilokalorii niż świeże owoce, a ich słodycz staje się bardziej intensywna w miarę wysychania i utraty wilgoci. Daktyle mają wysokie stężenie polifenoli. Chociaż 80% zawartości daktyle to cukry, świeże daktyle mają niski indeks glikemiczny i charakteryzuje je szereg korzyści zdrowotnych.

Czy daktyle są zdrowsze od innych, podobnych owoców?

W porównaniu do podobnych rodzajów owoców, takich jak figi i suszone śliwki, daktyle mają najwyższą zawartość przeciwutleniaczy. Zawierają  flawonoidy, karotenoidy i kwas fenolowy. W zależności od różnorodności i stopnia dojrzewania, stosunek zarówno wolnych i związanych kwasów fenolowych różni się.

daktyle w diecie
© rawpixel / 123RF

Daktyle – właściwości zdrowotne

  • Owoc palmy daktylowej jest stosowany według wiedzy ludowej do leczenia różnych chorób zakaźnych, nowotworów  – regularne spożywanie zwiększa ochronę przed rakiem okrężnicy, prostaty, piersi, endometrium, płuc i trzustki. Daktyle mają właściwości przeczyszczające, zapobiegają zaparciom. Odwar z dojrzałych daktyli rekomendowane jest przy leczeniu astmy, bólu gardła, kataru. Uważa się, że odwar ten ma także właściwości wykrztuśne.
  • Ich konsumpcja wspomaga także obniżanie poziomu glukozy we krwi i poprawę profilu lipidowego (poprzez obniżenie poziomu cholesterolu). Dzięki zawartości antyoksydantów mogą wspomagać także reakcje obronne. Jak sugerują dane literaturowe daktyle sprawdzają się także jako wsparcie w leczeniu kataru i kaszlu. Mają w swoim składzie naturalnie występujące salicylany, które działają podobnie jak aspiryna – przeciwzakrzepowo, przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Spożycie daktyli może obniżyć ryzyko występowania udaru.
  • Daktyle są bogate w cukry proste, które nie wymagają trawienia, lecz od razu zostają wchłonięte przez organizm; w związku z tym są dobrym źródłem energii dla sportowców przed i po treningu. Uzupełniają także niedobory glikogenu w mięśniach. Zawierają duże ilości potasu, dlatego ich spożycie jest wskazane po ciężkich wysiłkach oraz przy intensywnym poceniu się.
  • Jak wykazano w jednym z badań (Essa i wsp., 2016) owoce palmy daktylowej zapewniają możliwą ochronę przed stanem zapalnym i stresem oksydacyjnym w mózgu. Mechanizmy ochrony mogą być związane potencjałem antyoksydacyjnym składników fenolowych, co wyraźnie wskazuje na wartości odżywcze i lecznicze daktyli. Na podstawie badań eksperymentalnych in vivo i profili substancji czynnych można stwierdzić, że owoce te mają obiecujący potencjał terapeutyczny przeciwko chorobie Alzheimera. Badania te wymagają jednak kontynuacji.
  • Jak wykazało jedno z badań  (Rosenblat i wsp. 2015) pół szklanki soku z granatów i daktyli chroni przed występowaniem chorób układu sercowo-naczyniowego (m.in. chroni przed miażdżycą).

Syrop daktylowy

Syrop daktylowy – gęsty, słodki płyn pochodzący z daktyli, który jest powszechnie spożywany na Bliskim Wschodzie – wykazuje działanie przeciwbakteryjne przeciwko wielu bakteriom wywołującym choroby, w tym Staphylococcus Aureus i Escherichia Coli (Taleb i wsp. 2015). Wyniki in vitro wykazały, że syrop daktylowy wytwarzany tradycyjnie w Basrze w południowym Iraku ma działanie przeciwbakteryjne porównywalne z miodem manuka.

Wyniki ujawniły, że po zmieszaniu syropu z szeregiem bakterii chorobotwórczych – w tym Staphylococcus Aureus, Escherichia Coli, Enterococcus spp. i Pseudomonas Aeruginosa – syrop hamował ich wzrost. Syrop daktylowy był skuteczny w podobnych ilościach jak miód manuka, ale działał szybciej, hamując rozwój bakterii po sześciu godzinach leczenia.

Zastosowanie daktyli

Daktyle są bardzo słodkie i mają subtelny karmelowy smak. Stanowią dobry zamiennik białego cukru w przepisach ze względu na zawarte w nich składniki odżywcze, błonnik pokarmowy i przeciwutleniacze. Są również bardzo lepkie, co czyni je przydatnymi do wypieków, takich jak ciastka i batony. Można również łączyć je z orzechami i nasionami, aby tworzyć zdrowe przekąski jak np. batony.

Daktyle wykorzystywane były do produkcji wina, bo zawierają dużo cukrów prostych, które szybko fermentują – co sprawia, że w ciągu dwóch tygodni nadają się do spożycia. W krajach arabskich produkuje się miód daktylowy, który używa się do słodzenia potraw. W Polskiej kuchni daktyle używa się do przygotowania tzw. zdrowych słodyczy, jako drobne przekąski lub dodatki do ciast.

Cukier daktylowy  powstaje przez sproszkowanie całych daktyli. Jest bogaty w błonnik pokarmowy i działa jak zagęstnik podczas obróbki termicznej.  

Daktyle można jeść świeże lub suszone, podobnie jak rodzynki. Można również dodawać je do różnych słodkich lub pikantnych potraw. Przykłady potraw, przy których stosuje się daktyle:

daktyle
© Maria Medvedeva / 123RF
  • Faszerowane daktyle: migdałami, orzechami pekan, twarogiem lub pistacjami.
  • Sałatki: krojone lub całe daktyle są doskonałym dodatkiem do sałatek.
  • Koktajle: blendowanie daktyli z bananami, aby otrzymać koktajl naturalnie słodki i bogaty w wartości odżywcze.
  • Gulasze: daktyle świetnie smakują w marokańskich gulaszach lub potrawach tagine.
  • Kulki mocy: daktyle połączone z orzechami, żurawiną, płatkami owsianymi, płatkami kokosowymi.

Dostępny jest również syrop z daktyli, który można wykorzystać do wypieków lub koktajli.

Jakie daktyle kupować?

Kupując daktyle, powinniśmy wybierać takie, które są w całości i lśniące. Nie powinno się jeść daktyli o kwaśnym zapachu, bardzo twardych lub z widoczną krystalizacją cukru na powierzchni. Te znaki mogą wskazywać, że daktyle się zepsuły. Daktyle powinny wydawać się pulchne, błyszczące i wilgotne.

Suszone, zapakowane, które pasteryzuje się w celu zahamowania wzrostu pleśni, można przechowywać w temperaturze pokojowej w szczelnym pojemniku w chłodnym, suchym miejscu przez około sześć miesięcy lub w lodówce przez okres do jednego roku,  a nawet kilka lat w przypadku zamrożenia.

Wartość odżywcze dla daktyli odmiany Medjool na 100 g pokarmu:

Zawartość wody:21,32 g
Wartość energetyczna:277 kcal
Białko:1,81 g
Tłuszcze:0,15 g
Węglowodany ogółem:74,97 g
Błonnik pokarmowy:6,7 g
Cukry:66,47 g
Żelazo:0,9 mg
Magnez:54 mg
Potas:696 mg
Witamina B6:0,249 mg

Podsumowanie

Daktyle są:

  • Bogate w polifenole. Polifenole to związki przeciwutleniające , które mogą chronić organizm przed stanami zapalnymi.
  • Alternatywą dla słodyczy. Daktyle mogą zaspokoić apetyt na słodkie, zapewniając jednocześnie niezbędne składniki odżywcze, takie jak witamina B6 i żelazo. Są też częstym składnikiem tzw. „fit słodyczy”.
  • Bogate w błonnik pokarmowy. Zaledwie ¼ filiżanki stanowi 12% dziennego zapotrzebowania na błonnik.
  • Bogate w potas. 100 g zawiera 696 mg lub 16% zalecanych dziennych poziomów tego składnika mineralnego. Potas jest ważnym składnikiem komórek i płynów ustrojowych, które pomagają regulować tętno i ciśnienie krwi.

Źródło:

  1. Pawłowski A., Szeląg D., Naturalne leczenie, wyd. ARTI, Ożarów Mazowiecki, 2018.
  2. https://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/301320?manu=&fgcd=&ds=SR&q=Dates,%20medjool
  3. Vinson J.A., Zubik L., Bpse P., Samman N., Proch J., Dried fruits: excellent in vitro and in vivo antioxidants. Journal of the American College of Nutrition. 2005 Feb;24(1):44-50.
  4. Juma M Alkaabi, Bayan Al-Dabbagh, Shakeel Ahmad, Hussein F Saadi, Salah Gariballa, Mustafa Al Ghazali, Glycemic indices of five varieties of dates in healthy and diabetic subjects, Nutrition Journal, 2011; 10: 59
  5. Musthafa Mohamed Essa, Mohammed Akbar, Mohammed Abdul Sattar Khan, Beneficial effects of date palm fruits on neurodegenerative diseases, Neural Regeneration Research. 2016 Jul; 11(7): 1071–1072.
  6. Rosenblat M., Volkova N., Borochov-Neori H., Judeinstein S., Aviram M. Anti-atherogenic properties of date vs. pomegranate polyphenols: the benefits of the combination. Food Funct., 2015.
  7. https://www.sciencedaily.com/releases/2015/03/150330213949.htm
  8. Dilruba Easmin, Afzal Sheikh, Mrityunjoy Biswas, Subed Chandra Dev Sharma, Md. Golam Sarowar Jahan, Md Amirul Islam, Narayan Roy, Mohammad Shariar Shovon, Nutritional Analysis of Date Fruits (Phoenix dactylifera L.) in Perspective of Bangladesh Sultana Parvin, American Journal of Life Sciences, 2015; 3(4): 274-278.
  9. Al-Farsi, Mohamed Ali and Lee, Chang Yong, Nutritional and Functional Properties of Dates: A Review’,Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2008, 48:10, 877-887.
5/5 (3)

Proszę oceń