Profil lipidowy

Profil Lipidowy jest najczęstszym badaniem laboratoryjnym, oceniającym ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej. Ocena profilu lipidowego obejmuje pomiary stężeń cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji HDL, LDL oraz triacylogliceroli.

Badanie

W celach prewencyjnych badanie profilu lipidowego krwi powinno przeprowadzić się u osób, które ukończyły 20. rok życia oraz powtarzać je co 3-5 lat. W czasie badania pacjent powinien być na czczo oraz powinien zachować swoją codzienną dietę. Aby diagnoza była wiarygodna powinna być powtórzona w odstępie 2-3 tygodni. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z predyspozycjami genetycznymi, mającymi liczne czynniki ryzyka – one również powinny badać się częściej. Na podstawie badań można ocenić rzeczywistą gospodarkę tłuszczową, która daje nam obraz o stanie naszego układu krążenia. Dzięki temu możliwe jest określenie zagrożenia miażdżycą, chorobą wieńcową, zawałem serca czy udarem mózgu.

Lipidy

Tłuszcze to grupa związków organicznych o różnej budowie, nierozpuszczalne w wodzie. Jednym z przedstawicieli lipidów jest cholesterol. Jest dostępny w komórkach organizmu, głównie w tkance nerwowej, wątrobie, jelitach, mózgu, nadnerczach, skórze, błonach komórkowych, lipoproteinach osocza krwi i w żółci. Ponadto jest substratem w czasie syntezy hormonów steroidowych, kwasów żółciowych, bierze udział w przemianie w witaminę D.

Lipidy transportowane są we krwi za pomocą połączeń białkowych, tworząc lipoproteiny. Wyróżniamy lipoproteiny zawierające w różnych proporcjach triacyloglicerole, fosfolipidy, cholesterol i białka, wśród których wyróżniamy:  chylomikrony, VLDL (lipoproteiny o bardzo małej gęstości), LDL (lipoproteiny o małej gęstości), HDL (lipoproteiny o dużej gęstości). Chylomikrony są największymi kompleksami lipoproteinowymi, które zawierają 90% triacylogliceroli. Chylomikrony transportują tłuszcz z jelit do tkanek obwodowych. W zależności od potrzeb organizmu triacyloglicerole odkładane są w postaci tkanki tłuszczowej oraz ulegają hydrolizie. Powstający glicerol i kwasy tłuszczowe biorą udział w cyklu Krebsa, uwalniając energię.

Lipoproteiny VLDL o bardzo małej gęstości, syntetyzowane są w wątrobie. Lipoproteiny przenoszą tłuszcze z wątroby do tkanek, głównie do tkanki tłuszczowej. Lipoproteiny LDL o małej gęstości, przenoszą cholesterol z wątroby do tkanek pozawątrobowych. Transportuje 65% cholesterolu występującego w krwi, łączy się z substancjami, które odkładają się w ścianach tętnic tworząc blaszki miażdżycowe. Lipoproteiny HDL transportują 20% cholesterolu znajdującego się we krwi. Posiadają lecytynę, która rozkłada cholesterol i przenosi go do wątroby, gdzie powstają kwasy żółciowe.

Normy – profil lipidowy

Stężenie cholesterolu całkowitego powinno wynosić <5 mmol/l, czyli <190 mg/dl. W przypadku przekroczenia tej granicy może dojść do zagrożenia powstania miażdżycy lub kamicy żółciowej. Poziom triacylogliceroli nie powinien przekraczać 150 mg/dl, czyli 1,7 mmol/l. Optymalne stężenie cholesterolu LDL powinno mieścić się w zakresie «100 mg/dl (2,6 mmol/d)-129 mg/dl (3,3 mmol/l). Natomiast prawidłowe stężenie cholesterolu HDL wynosi powyżej 40 mg/dl (1 mmol/l) u mężczyzn oraz powyżej 45mg/dl (1,2mmol/l) u kobiet. W przypadku wysokiego stosunku poziomu cholesterolu LDL/HDL występuje ryzyko rozwoju miażdżycy. W tym przypadku powinno dążyć się do poprawy poziomu cholesterolu HDL i obniżenia poziomu cholesterolu LDL

Przyczyny zaburzeń profilu lipidowego

Czynnikami, które wpływają na zaburzenia profilu lipidowego są przede wszystkim nieprawidłowe odżywianie oraz brak wysiłku fizycznego. Nieodpowiednia dieta, składająca się z cukrów prostych, nasyconych kwasów tłuszczowych i kwasów typu trans podwyższają stężenie cholesterolu LDL oraz triacylogliceroli we krwi.

Badania donoszą, że zwiększenie energii, pochodzącej z tłuszczów nasyconych o 1%, podnosi stężenie cholesterolu LDL we krwi o 0,02-0,04 mmol/l. Natomiast zastąpienie tylko o 1% całkowitej energii pochodzącej z nasyconych kwasów tłuszczowych, takimi składnikami jak: kwasy jednonienasycone, kwasy z rodziny n6 lub węglowodanami złożonymi może zmniejszyć stężenie cholesterolu LDL we krwi.

Osoby, które borykają się z problemami układu krążenia powinny wprowadzić do swojej diety takie składniki jak:

  • błonnik pokarmowy, zawarty głównie w produktach zbożowych, warzywach i owocach
  • jednonienasycone kwasy tłuszczowe, znajdujące się w olejach, nasionach, orzechach,
  • wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega 3, zawarte w rybach, olejach
  • witaminy o działaniu antyoksydacyjnym (wit.C i E),
  • substancje roślinne, tj: sterole i stanole, znajdujące się w: otrębach, olejach, roślinach strączkowych, migdałach, produktach zbożowych, warzywach, owocach.

Bibliografia:

  • Ciborowska i Rudnicka, Dietetyka, PZWL, 2009
  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005
  • Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce – wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005
  • Steciwko A. (red.), Algorytmy diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego, Wrocław 2006
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011
  • Szutowicza A.,Raszei-Specht A. (red.): Diagnostyka laboratoryjna. Gdańsk 2009

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Absolwentka Technologii Żywności i Żywienia Człowieka, specjalność: Żywienie Człowieka z Dietetyką na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie.

Udostępnienia