Mleko – alergia na białka mleka

Czwarty artykuł z cyklu: “Gdy żywność szkodzi

Alergia ta jest odpowiedzią immunologiczną na białka mleka krowiego i jest klasyfikowana jako najczęściej występująca alergia pokarmowa u niemowląt i małych dzieci (choć rzadko zdarzają się też przypadki zachorowania w wieku dorosłym). Szacuje się, że alergia na białka mleka dotyka ok. 3% – 6% dzieci poniżej 3. roku życia, a większość z nich wyrasta z niej przed ukończeniem 5. roku życia.

Skład mleka obejmuje: białka kazeinowe (79-82%), białka serwatkowe (15-25%) oraz śladowe ilości białek otoczki tłuszczowej. Do najbardziej alergizujących zalicza się kazeinę i β- laktoglobulinę. Za pomocą pewnych sposobów technologicznych można wpływać na alergenność mleka. Wykazano, że podgrzanie mleka denaturuje niektóre białka mleka, zmniejszając ich właściwości uczulające. Stąd też u niektórych osób uczulonych na mleko krowie mleko przegotowane lub mleko w proszku jest dobrze tolerowane. Innym sposobem na zmniejszenie alergenności mleka jest zastosowanie enzymów, które trawią białka mleka z wytworzeniem krótkołańcuchowych peptydów. Fermentacja zmienia strukturę białek w niewielkim stopniu, dlatego produkty z fermentowanego mleka jak jogurt czy fermentowane sery mogą powodować objawy alergii u osób uczulonych.

Objawy

Alergia na białka mleka wiąże się z występowaniem objawów ze strony dróg oddechowych (np kichanie, świszczący oddech), skóry (np wysypka, wyprysk) i przewodu pokarmowego (np wymioty, biegunka, zaparcia).

Postępowanie dietetyczne

Postępowanie dietetyczne polega na całkowitym wyeliminowaniu z diety mleka i produktów mlecznych (jogurt, kefir, śmietana, sery, masło). Pamiętać należy, że mleko jest dodawane do różnych produktów w procesie technologicznym w związku, z czym z diety wyłączamy:

  • kakao, lody, słodycze, czekolady, budynie, gofry, ciastka, wyroby cukiernicze, naleśniki, herbatniki, wafle itp.
  • pieczywo jasne, chleb tostowy i graham, sucharki, bułeczki – maślane i francuskie
  • zupy i sosy zabielane śmietaną lub mlekiem
  • parówki i wędliny z dodatkiem mleka
  • margaryny z dodatkiem mleka
  • standardowe mleko modyfikowane i kaszki mleczne
  • czasami konieczne jest wyeliminowanie wołowiny i cielęciny a także mleka owczego i koziego, jeśli alergia dotyczy β- laktoglobuliny
Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Czym jest alergia, nietolerancja, nadwrażliwość pokarmowa?

Jeśli alergia dotyczy bardzo małych dzieci, do żywienia włącza się preparaty mlekozastępcze, zawierające silnie zhydrolizowaną kazeinę lub białka serwatkowe. Takie preparaty mają obniżoną zdolność alergenną nawet 1000 – krotnie w porównaniu z białkiem wyjściowym i są tolerowane u 90% alergików.

Zawsze należy dokładnie śledzić etykiety produktów spożywczych – na produktach wyprodukowanych po grudniu 2014 wymagana jest obowiązkowa informacja o zawartości choćby śladowych ilości mleka i to pogrubioną czcionką. Jest to bardzo ważne, gdyż jak wskazują badania rodzice dzieci z alergią na mleko czy celiakią mieli bardzo duże problemy z rozpoznaniem alergenu na podstawie składu produktu podanego na opakowaniu.

Niedobory pokarmowe

Dzieci z rozpoznaną alergią na białka mleka krowiego są bardziej narażone na wystąpienie niedoborów pokarmowych – głównie wapnia i witamin, co może negatywnie wpływać na ich rozwój. Aby zminimalizować ryzyko niedoborów mali alergicy powinni być pod stałą opieką wykwalifikowanego dietetyka, który pomoże rodzicom w odpowiednim zbilansowaniu diety zgodnie z zapotrzebowaniem. Badania z 2014 polegające na analizie jadłospisów dzieci na diecie bezmlecznej wykazały braki w podaży wapnia, potasu i witaminy D natomiast nadmiar tłuszczu i białka (odpowiednio 113% i 126% normy). Chociaż część rodziców podawała dzieciom suplementy witaminowo – mineralne, to wybór padał niestety na preparaty nieadekwatne do potrzeb dzieci.

Dieta eliminacyjna dla dzieci

Dieta eliminacyjna dla dzieci ustalana jest na okres do 1 roku.  Jest to czas, w którym mogą cofnąć się objawy alergii, śluzówka jelit zregeneruje się i zmniejszy się ich przepuszczalność oraz wytworzy się tolerancja na alergen. Po tym czasie warto przeprowadzić próbę prowokacyjną z podaniem mleka i obserwować reakcję dziecka. Należy jednak pamiętać, że objawy alergii w próbie prowokacji mogą być inne niż przed wprowadzeniem diety eliminacyjnej. Próba prowokacji na alergen pozwala wychwycić moment, w którym nie jest już potrzebne stosowanie diety eliminacyjnej, która zawsze niesie ryzyko wystąpienia niedoborów pokarmowych.

Przeczytaj także na dietetycy.org.pl:  Alergie pokarmowe

Literatura:

  1. Włodarek D., Lange E., i wsp. 2014
  2. Jakubik, N., i wsp. Interpretacja etykietek na produktach spożywczych przez rodziców dzieci na diecie bezglutenowej lub z alergii na białka mleka krowiego. Współcz. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka 6.2 (2004): 173-177.
  3. Walczak M., i wsp. Ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia dzieci z alergią białka mleka krowiego – badania pilotażowe. Nowiny Lekarskie2 (2013): 124-129.

Przeczytaj także artykuły powiązane tematycznie:

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Emilia Gierada

Dietetyk, specjalista ds. żywienia. Absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Yes No