Teraz czytasz
Flawonoidy. Czym są, ich funkcja i źródła w żywności

Flawonoidy. Czym są, ich funkcja i źródła w żywności

flawonoidy

Owoce i warzywa są bardzo istotnymi produktami w diecie człowieka. Zawierają wiele cennych witamin i składników mineralnych, ale również są źródłem innych cennych substancji o podobnym charakterze, jak witaminy. Należą do nich związki polifenolowe, które najszerzej są reprezentowane przez flawonoidy. Związki te występują w różnych ilościach w owocach i warzywach i każda z grup jest charakterystyczna dla innych grup owoców i warzyw. Flawonoidy to grupa związków, które odpowiadają za regulację procesów życiowych roślin. Dostarczają je naszemu organizmowi, również możemy wpływać na przebieg procesów biologicznych, W tej grupie możemy wyróżnić około 4000 różnych związków.

Z względu na różnice w budowie strukturalnej związki flawonoidowe dzieli się na:

  • flawanony (naryngenina, naryngina, hesperetyna, hesperedyna);
  • flawanole (epikatechina, epigallokatechina, katechina);
  • flawony (apigenina, diosmetyna, luteolina);
  • izoflawony (daidzeina, genisteina);
  • flawonole (kwercetyna, kemferol, mirecytyna, fisteina, morina);
  • antocyjany (cyjanidyna, pelargonidyna, malwidin)

Do związków flawonoidowych zaliczane są również biflawonoidy (np. ginkgetyna), flawonolignany (np. sylibina), prenyloflawonoidy, glikozydoestry flawonoidowe, chalkony oraz proantocyjany. [1]

flawonoidy
dolgachov / 123RF

Właściwości prozdrowotne flawonoidów

Działanie antyoksydacyjne

Pozytywne działanie flawonoidów na organizm człowieka wynika głównie z właściwości antyoksydacyjnych tych związków. Aktywność antyoksydacyjna poszczególnych flawonoidów zależy od liczby grup hydroksylowych i ich położenia. Wykazano, że im więcej grup hydroksylowych w cząsteczce, tym silniejsze działanie antyoksydacyjne. [1] Aktywność antyoksydacyjna flawonoidów jest możliwa dzięki różnym mechanizmom działania. Bezpośrednie mechanizmy antyoksydacyjnego działania flawonoidów polegają przede wszystkim na wychwytywaniu wolnych rodników tlenowych i ich reaktywnych form.

Działanie przeciwnowotworowe

Proces kancerogenezy charakteryzuje się zmianą aktywności transkrypcyjnej wielu genów i zmianą funkcji biologicznej białek kodowanych przez te geny, na skutek genetycznych i epigenetycznych modyfikacji. Wiele badań wskazuje, że epigenetyczne modyfikacje mogą być regulowane przez związki polifenolowe znajdujące się w warzywach i owocach. [2] Badania prowadzone w latach 70. i 80. XX wieku dostarczyły wielu dowodów o aktywności przeciwnowotworowej flawonoidów. Wykazano, że niektóre z nich nie tylko obniżały aktywność mutagenną wybranych promutagenów/prokancerogenów in vitro, ale również zmniejszały częstość występowania nowotworów u zwierząt doświadczalnych. [3]

Działanie przeciwzapalne

Mechanizm działania przeciwzapalnego flawonoidów (np. kwercetyny galanginy, apigeniny, naryngeniny, baikaleiny i innych) polega przede wszystkim na hamowaniu aktywności enzymów, które uczestniczą w syntezie z kwasu arachidonowego prostaglandyn i leukotrienów – mediatorów odpowiedzi zapalnej.

Podczas reakcji zapalnej dochodzi do powstawania dużych ilości RFT, które degradują kolagen i uszkadzają ściany naczyń krwionośnych,
toteż antyoksydacyjne i przeciwzapalne działanie flawonoidów przyczynia się do poprawy stanu naczyń krwionośnych. [1]

Działanie w chorobach sercowo-naczyniowych

Polifenole, dzięki właściwościom antyoksydacyjnym przyczyniają się do obniżenia ryzyka umieralności z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Badania naukowe udowodniły, że flawonoidy skuteczniej od aspiryny zmniejszają agregację płytek krwi, dlatego też zalecane są w profilaktyce miażdżycy. Działanie antyoksydacyjne tych związków przyczynia się do hamowania peroksydacji lipidów błon komórkowych, ochrony przed utlenianiem lipoprotein o małej gęstości – cholesterolu LDL, a także zwiększenia stężenia lipoprotein o wysokiej gęstości – cholesterolu HDL. Flawonoidy (zwłaszcza Q i rutyna) wraz z witaminą C uelastyczniają i wzmacniają naczynia krwionośne. Jest to możliwe m.in. dzięki ich zdolności do hamowania aktywności hialuronidazy i w następstwie tego zmniejszenia przepuszczalności i łamliwości naczyń krwionośnych. [4]

flawonoidy
Tatiana Foxy / 123RF

Spożycie flawonoidów

Szacowane dzienne spożycie (mg/d) flawonoli i flawonów w różnych krajach:

KrajSpożycie flawonoli i flawonów (mg/d)
Holandia23-33
Finlandia3-6
USA13
Grecja16
Włochy27
Chorwacja49
Japonia8-31
Walia26
Polska15-25
Źródło: [6]

Źródła flawonoidów w diecie

Zawartość flawonoidów w wybranych owocach:

Zobacz również
katechiny

ProduktŚrednia zawartość w mg/100 g
Aronia1542
Bez czarny – jagody791,24
Borówka czarna68,45
Grejpfrut świeży55,4
Jabłko świeże ze skórką13,51
Jeżyna19,77
Morela świeża13,56
Pomarańcza świeża43,88
Porzeczka czarna świeża13,5
Truskawki5,91
Winogrona ciemne20,12
Wiśnia świeża124,38
Żurawina świeża18,22
Źródło: [7]

Zawartość flawonoidów w wybranych warzywach:

ProduktŚrednia zawartość w mg/100 g
Brokuły świeże9,37
Brokuły gotowane2,76
Cebula żółta13,27
Cebula czerwona33,07
Fasola zielona świeża2,73
Kapary w zalewie316,33
Pietruszka korzeń210,08
Pomidor świeży4,12
Seler korzeń9,42
Seler naciowy22,6
Szpinak świeży5,97
Źródło: [7]

Podumowanie:

Wyniki wielu badań wskazują, że związki polifenolowe z owoców i warzyw mają istotne znaczenie w profilaktyce wielu schorzeń. Wprowadzenie do codziennej diety warzyw i owoców będących źródłami flawonoidów może przynieść jedynie korzyści dla zdrowia.

Bibliografia:

  1. Majewska, M., & Czeczot, H. (2009). Flawonoidy w profilaktyce i terapii. Farm Pol, 65(5), 369-377.
  2. Stefanska, B., Karlic, H., Varga, F., Fabianowska ‐ Majewska, K., & Haslberger, AG (2012). Mechanizmy epigenetyczne w przeciwnowotworowym działaniu bioaktywnych składników żywności – implikacje w profilaktyce raka. British Journal of Pharmaceutical , 167 (2), 279-297
  3. Middleton, E., Kandaswami, C. i Theoharides, TC (2000). Wpływ flawonoidów roślinnych na komórki ssaków: konsekwencje dla stanów zapalnych, chorób serca i raka. Recenzje farmakologiczne , 52 (4), 673-751.
  4. Kobylińska, A., & Janas, K. M. (2015). Prozdrowotna rola kwercetyny obecnej w diecie człowieka. Advances in Hygiene & Experimental Medicine/Postepy Higieny i Medycyny Doswiadczalnej, 69.
  5. Dolinoy, DC (2008). Model myszy agouti: epigenetyczny biosensor do zmian żywieniowych i środowiskowych w epigenomie płodu. Recenzje żywieniowe , 66 (supl_1), S7-S11.
  6. Duthie, G. G., Duthie, S. J., & Kyle, J. A. (2000). Plant polyphenols in cancer and heart disease: implications as nutritional antioxidants. Nutrition research reviews, 13(1), 79-106.
  7. Gheribi, E. (2013). „Znaczenie związków polifenolowych z owoców i warzyw w dietoterapii miażdżycy”. Warszawa, Med Rodz, 4(2013), 149-153.
0 0 głosuj
Oceń artykuł :-)
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie swoje komentarze