Olej kokosowy – źródło zdrowia i urody

Pochodzenie

Olej kokosowy (inaczej masło kokosowe lub tłuszcz kokosowy) pozyskiwany jest z palmy kokosowej (inaczej kokos właściwy Cocos nucifera L.) z rodziny Arecaceae. Roślina ta zwana jest też drzewem życia. Obecnie jest to najczęściej występująca palma tropikalna. Rośnie ona na słonecznych piaszczystych plażach: południowo-wschodniej Azji, północno-zachodniej Afryki i Ameryki Południowej oraz Oceanii. Orzech kokosowy to pestka z owoców palmy. Miąższ kokosa jest jadalny na surowo lub  po ugotowaniu. Olej kokosowy otrzymuje się z tzw. kopry, czyli wysuszonego miąższu. Ma on barwę białą (w postaci stałej) lub przezroczystą (w postaci płynnej) oraz lekko kokosowy posmak i aromat. Jest to jedyny tłuszcz roślinny, który w temperaturze pokojowej (poniżej 25°C) występuje w stanie stałym, a po lekkim ogrzaniu szybko przybiera postać płynną.

Dobroczynne właściwości oleju kokosowego

Olej kokosowy jest uznawany za jeden z najzdrowszych tłuszczów świata! Jest lekkostrawny, może być bez obaw używany przez osoby cierpiące na choroby wątroby i trzustki, po resekcji pęcherzyka żółciowego, a także przez małe dzieci. Fenomen tego oleju polega na zawartości w przeważającej ilości (ok. 98 %) średniołańcuchowych nasyconych kwasów tłuszczowych (Medium Chain Fatty Acids– MCFA), które nie muszą być emulgowane (trawione), a są niemal od razu wchłaniane w jelicie cienkim  i wykorzystywane do produkcji energii przez organizm. W naszej diecie dominują zazwyczaj długołańcuchowe kwasy tłuszczowe (nasycone i nienasycone), których trawienie jest o wiele bardziej skomplikowane.

Głównym reprezentantem kwasów nasyconych w tłuszczu kokosowym jest kwas laurynowy, który w organizmie przekształca się w monolauryn. Ten zaś wykazuje silne działanie antywirusowe (m.in. przeciw wirusowi grypy, opryszczki i HCV), antybakteryjne i antygrzybicze (jest używany do leczenia grzybicy wywoływanej m.in. przez grzyby Candida albicans). Na Filipinach prowadzone są badania na temat leczenia wirusa HIV  kwasem laurynowym. Kwas ten oprócz oleju kokosowego występuje tylko w mleku kobiecym. Chroni on niemowlęta karmione piersią przed infekcjami.

Tłuszcz kokosowy zawiera także dużo kwasu kaprylowego, który ma działanie przeciwdrożdżakowe, bakteriostatyczne, przeciwzapalne, zapobiega biegunkom i owrzodzeniom, pobudza regenerację nabłonka jelita grubego i poprawia wchłanianie składników odżywczych przez jelita. Jest on także pomocny w regulacji apetytu na słodycze. Pozostałe składniki oleju kokosowego to kwasy: mirystynowy, palmitynowy, kapronowy oraz nienasycone kwasy tłuszczowe: oleinowy, linolowy, linolenowy.

W ostatnim czasie dużo mówi się  na temat negatywnego wpływu nasyconych kwasów tłuszczowych na zdrowie człowieka. Jednak trzeba mieć świadomość, iż olej kokosowy zawiera unikalne zdrowe tłuszcze  nasycone, które są metabolizowane zupełnie inaczej niż nasycone kwasy tłuszczowe występujące w mięsie, mleku i jajach. MCFA w oleju kokosowym nie przyczyniają się do wzrostu poziomu złego cholesterolu we krwi, a wręcz przeciwnie – obniżają jego poziom i powodują wzrost poziomu dobrego cholesterolu. Chronią przy tym przed wystąpieniem miażdżycy i chorób serca. MCFA przyczyniają się także do szybszej utraty masy ciała, ponieważ są szybciej przyswajane niż LCFA, stanowią łatwe źródło energii i przyspieszają metabolizm (zwiększają termogenezę poposiłkową).

Olej kokosowy obniża ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2, osteoporozy (ponieważ ułatwia wchłanianie wapnia i magnezu), działa antynowotworowo, opóźnia procesy starzenia, poprawia krążenie, pomaga przy chronicznym zmęczeniu, w chorobie Alzheimera (udowodniono poprawę funkcji poznawczych u osób cierpiących na tę chorobę), jak również w zapaleniu płuc. Olej ten leczy także problemy jelitowe, stany zapalne stawów i mięśni, kamice nerkowe oraz wzmacnia wątrobę i wspomaga pracę tarczycy. Polecany jest osobom z cukrzycą, ponieważ pomaga regulować poziom cukru we krwi.

Jak go stosować?

Aby poczuć leczniczy wpływ oleju kokosowego, osoby dorosłe powinny przyjmować około 3-4  łyżeczki oleju kokosowego dziennie (w zależności od masy ciała), czyli proporcjonalną ilość MCFA, jaką przyjmowałoby niemowlę wraz z mlekiem matki, ponieważ właśnie mleko kobiece zawiera odpowiednie proporcje MCFA do LCFA. Jednak na początku wprowadzania tego składnika do diety należy zachować ostrożność i lepiej zacząć od mniejszych dawek, aby organizm mógł się przyzwyczaić.

Olej kokosowy świetnie nadaje się do potraw zarówno na ciepło i na zimno. Ma on wysoką temperaturę dymienia – oznacza to, że nie utlenia się podczas smażenia, w przeciwieństwie do oleju rzepakowego i oliwy z oliwek. Można na nim smażyć, piec, dusić, gotować, smarować nim pieczywo (zamiast tradycyjnego masła) oraz przygotowywać desery  z jego dodatkiem. Jest on także odporny na jełczenie, dzięki czemu można go przechowywać bardzo długo (nie ma określonego terminu przydatności do spożycia).

Cenny nie tylko w kuchni

Olej kokosowy może być także stosowany zewnętrznie. W kosmetyce tłuszcz ten jest używany do pielęgnacji skóry i włosów  oraz do masażu. Bardzo dobrze nawilża, wygładza i rozjaśnia skórę, idealnie nadaje się  jako krem do twarzy, do rąk, pomadka do ust lub balsam do całego ciała oraz jako maseczka na suche włosy. Świetnie sprawdza się też jako środek do demakijażu oczu i twarzy.  A przy tym  jest to naturalny kosmetyk bez zbędnych chemicznych dodatków i ma przyjemny kokosowy zapach.  Dzięki zawartości antyoksydantów działa odmładzająco, regenerująco i łagodząco, przyspiesza gojenie ran oraz chroni skórę przed szkodliwymi czynnikami środowiska. Pomaga łagodzić zmiany przy cerze trądzikowej.

O czym należy pamiętać, przy zakupie oleju kokosowego?

Przede wszystkim dokładnie czytajmy etykietę produktu. Ważne jest, aby olej był tłoczony na zimno i nierafinowany. Tylko taki olej zachowuje wszystkie cenne właściwości i dodatkowo pięknie pachnie kokosem. Niestety jest on także droższy. Olej rafinowany jest gorszej jakości i jest prawie bezzapachowy. Na opakowaniu powinny się  także znajdować informacje o miejscu pochodzenia oleju.

Podsumowując, czy warto wprowadzić odrobinę egzotyki do naszej kuchni? Jeśli ma ona tak dobrze wpływać na nasze zdrowie, to jak najbardziej!

Bibliografia:

  1. Foale, M. 2003. The coconut odyssey: the bounteous possibilities of the tree of life.
  2. Fife, B. 2010. Cud oleju kokosowego.
  3. Nafar, F., Mearow, K. Coconut Oil Attenuates the Effects of Amyloid-β on Cortical Neurons In Vitro.
  4. http://www.cspinet.org/nah/articles/coconut-oil.html

Zostaw swoją opinię:

O autorze

Licencjonowany dietetyk (absolwentka Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie). Poradnia dietetyczna Lekko i Zdrowo.

Udostępnienia